AI Summary & Key Takeaways
AI InsightFurthermore, the study evaluates the impact of Article 47(2) of MÖHUK in the field of recognition and enforcement pursuant to Article 54(b) of MÖHUK, all within the framework of the principle of protecting the weaker party in international procedural law.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
In disputes arising from employment contracts with a foreign element, the international jurisdiction of Turkish courts is determined either under the provisions on international jurisdiction or through jurisdiction agreements concluded by the parties. The special jurisdiction rule applicable to disputes arising from employment contracts with a foreign element is set forth in Article 44 of the Act on Private International Law and Civil Procedure No. 5718 (MÖHUK), entitled “Employment Contracts and Employment Relationships.” According to this provision, the court of the place in Turkey where the employee habitually carries out his or her work is designated as the sole competent court for actions brought against the employee. For actions brought by the employee against the employer, in addition to the court of the habitual place of work, the Turkish courts of the employer’s domicile, as well as the employee’s domicile or habitual residence, are also competent. This arrangement thus distinguishes between actions brought by the employee and those brought by the employer, granting the employee, as the weaker party to the contract, broader options for bringing an action, thereby aiming to ensure the protection of the employee. The objective of protecting the weaker party, namely the employee, also persists in the field of jurisdiction agreements. Jurisdiction agreements conferring authority on foreign courts are regulated under Article 47 of MÖHUK. Pursuant to the first paragraph of this provision, jurisdiction agreements in favor of foreign courts are permitted in matters involving obligations with a foreign element. However, under the second paragraph, in contracts involving a weaker party—specifically employment contracts in the context of this study—it is stipulated that the jurisdiction of the courts determined under Article 44 cannot be derogated from by jurisdiction agreements. The wording of this provision has given rise to divergent interpretations in the doctrine. This study aims to examine the determination and evaluation of international jurisdiction of Turkish courts in actions brought by or against the employee under Article 44 of MÖHUK, as well as to assess, in relation to jurisdiction agreements under Article 47 of MÖHUK, the effect of the restrictive rule contained in paragraph 2 of that article on the jurisdiction of Turkish courts established under Article 44. Furthermore, the study evaluates the impact of Article 47(2) of MÖHUK in the field of recognition and enforcement pursuant to Article 54(b) of MÖHUK, all within the framework of the principle of protecting the weaker party in international procedural law.
Özet
Yabancı unsurlu bireysel iş sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, milletlerarası yetki hükümleri uyarınca veya taraflarca akdedilecek milletlerarası yetki anlaşmaları aracılığıyla belirlenir. Yabancı unsurlu bireysel iş sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda özel yetki kuralı, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) “İş Sözleşmesi ve İş İlişkisi” başlıklı 44. maddesinde düzenlenmektedir. Hüküm uyarınca, işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi işçiye karşı açılacak davalarda tek yetkili mahkeme olarak belirlenmiş; işçinin işverene karşı açacağı davalarda mutad işyeri mahkemesine ek olarak; işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri ve işçinin mutad meskeninin bulunduğu Türk mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Anılan düzenleme uyarınca işçi ve işverenin açacağı davalar arasında ayrım yapılarak davacı işçiye daha fazla başvuru imkânı tanınmış ve bu şekilde sözleşmenin zayıf tarafı olan işçinin korunması amaçlanmıştır. Sözleşmenin zayıf tarafı işçinin korunması amacı, yetki anlaşmaları alanında da varlığını sürdürmektedir. Yabancı devlet mahkemesini yetkilendiren yetki anlaşmaları MÖHUK m. 47 hükmünde düzenlenmiştir. Hükmün birinci fıkrası ile yabancı unsurlu borç ilişkileri alanında yabancı devlet mahkemeleri lehine yetki sözleşmesine müsaade edilmiş, ikinci fıkra ile zayıf taraflı sözleşmeler, çalışmamızın konusu özelinde iş sözleşmeleri bakımından yetki anlaşması ile m. 44 hükmünde belirlenen mahkemelerin yetkisinin bertaraf edilemeyeceği düzenlenmiştir. Anılan hüküm lafzı gereği öğretide farklı yorumlara sebebiyet vermiştir. Bu çalışma, yabancı unsurlu bireysel iş sözleşmelerinden doğan davalarda MÖHUK m. 44 hükmü uyarınca işçi ve işveren aleyhine açılacak davalarda milletlerarası yetkili mahkemelerin tespiti ve değerlendirilmesi ile bu alanda MÖHUK m. 47 hükmü uyarınca yapılacak milletlerarası yetki anlaşmaları bakımından aynı hükmün ikinci fıkrasında yer alan sınırlayıcı hükmün, m. 44 ile yetkisi tesis edilen Türk mahkemelerin yetkisine etkisi ve MÖHUK m. 47/f.2 hükmünün, MÖHUK m. 54/b kapsamında tanıma tenfiz alanında doğuracağı etki konularının, milletlerarası usul hukukunda zayıf tarafın korunması ilkesi ışığında değerlendirilmesi amacını taşımaktadır.