Journals / SineFilozofi / 2026 / Sayı: 21

A Study on Istanbul’s Bus Terminals in the Cinema of Türkiye (1971-1987)

Türkiye Sinemasında İstanbul’un Otogarları Üzerine Bir İnceleme (1971-1987)

Merve Şahin(İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6808-2618
Pages
99–117
Publication Date
2026-06-16
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

To fill the gap in the literature, ten films from 1971 to 1987 were analyzed via content analysis, discussing the interplay between Istanbul, bus terminals, and road transport in migration narratives.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the cinema of Türkiye, urban spaces and migration stories—specifically those concerning Istanbul—have appeared as both indispensable elements and main themes.
📊
Key Findings & Data:The transformation of individuals migrating from Anatolia to Istanbul became a defining topic of the cinema from the 1960s onwards.
💡
Conclusion & Impact:To fill the gap in the literature, ten films from 1971 to 1987 were analyzed via content analysis, discussing the interplay between Istanbul, bus terminals, and road transport in migration narratives.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Otogarlar · İç Göç · Kentleşme

Abstract

In the cinema of Türkiye, urban spaces and migration stories—specifically those concerning Istanbul—have appeared as both indispensable elements and main themes. The transformation of individuals migrating from Anatolia to Istanbul became a defining topic of the cinema from the 1960s onwards. This study investigates the reflection of Istanbul's first official bus terminals in the films of this period: Harem Bus Terminal (1970) and Topkapı Bus Terminal (1971). Although Haydarpaşa Station is traditionally viewed in social science literature as the gateway to the city, this perspective overlooks the crucial role of road transport. By analyzing Harem and Topkapı as places of arrival and departure, this study highlights the importance of bus travel in migration history. Following transportation policy shifts after 1950, bus terminals became the de facto entry points to the city. To fill the gap in the literature, ten films from 1971 to 1987 were analyzed via content analysis, discussing the interplay between Istanbul, bus terminals, and road transport in migration narratives.

Özet

İstanbul özelinde kentsel mekân ve göç hikayeleri, Türkiye sinemasında kimi zaman vazgeçilmez bir öge kimi zaman bir ana tema olarak karşımıza çıkmaktadır. 1960’lı yıllardan itibaren yoğun bir şekilde yaşanan iç göçle Anadolu’dan İstanbul’a gelen bireylerin yaşadıkları değişim ve dönüşüm, dönemin Türkiye sinemasının en önemli konularından birini oluşturmuştur. Bu çalışmada 1970 yılında faaliyete geçen İstanbul’un ilk resmi otogarı Harem Otogarı ve 1971 yılında faaliyete geçen Topkapı Otogarı’nın dönemin Türkiye sinemasındaki yansımaları incelenmiştir. Sosyal bilim literatüründe İstanbul’a ve İstanbul’dan göçün kapısı olarak ele alınan mekân büyük oranda Haydarpaşa Garı olmuştur ve otogarlar ile karayolu ulaşımının göç süreçlerindeki temel rolü göz ardı edilmiştir. Bu çalışmada, otogarların sinemadaki kullanımlarından yola çıkılarak, Harem ve Topkapı Otogarı’nın İstanbul’un varış ve ayrılış mekânları olarak nasıl ele alındığı ve karayolu ulaşımının dönemin göç hareketlerindeki önemli rolü vurgulanmıştır. Özellikle 1950 yılından itibaren, Türkiye’de gelişen ve değişen karayolu politikaları ve ulaşımdaki dönüşüme paralel olarak otogarlar şehrin giriş çıkış kapıları olmuştur. Literatürde İstanbul’un kapısı olarak otogarların ele alınmamasından oluşan boşluğa katkı sunmak amacıyla yürütülen bu çalışmada, Türkiye sinemasında yapımları 1971-1987 yılları arasına denk düşen 10 film içerik analiz yöntemi ile ele alınmış ve bu çerçevede İstanbul’un, otogarların ve karayolu ulaşımının Türkiye sinemasında göç hikayelerinin ve kentsel mekânın ele alınışı açısından önemi tartışmaya açılmıştır.

🔖

Cite This Article

Şahin, M. (2026). A Study on Istanbul’s Bus Terminals in the Cinema of Türkiye (1971-1987). SineFilozofi, Sayı: 21, 99–117. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.1706386

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (45)

  1. Altınsay, İ. (1996). Sinemanın orta yeri İstanbul’du. İstanbul Dergisi, (18), 73-75.
  2. Augé, M. (2016). Yok-yerler. Daimon Yayınları.
  3. Babür, M., Atalay, F. İ., İlter, İ., Ergün, T., & Balcı, H. (Ed.). (1973). Cumhuriyetin 50. yılında karayollarımız. Karayolları Genel Müdürlüğü Matbaası.
  4. Balcı Gülpınar, D. (2020). Köyden indim İstanbul’a: Türkiye sinemasında iç-göç güldürüsü. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 7(1), 102-121.
  5. Balcı, Ş. (2023). Kapılarını açmayan kent: İç göç filmlerinde istanbul (1980-2009). Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi Etkileşim, (11), 200-230.
  6. Başkurt, T. (2017). Ben ve otobüsçülük tarihi 1952-2017 Örümcek. TÜYAP.
  7. Biehl, K. (2012). Örnek vaka analizi: İstanbul. A. İçduygu (Ed.) içinde Kentler ve göç (ss. 73-112). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  8. Bulunmaz, B., & Osmanoğlu, Ö. (2016). Yeşilçam sineması’nda İstanbul değişen kültür ve toplumsal yaşam. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları.
  9. Cereci, S., & Suna, A. (2022). Türkiye’de göç olgusu ve Türk sineması’na yansıma: Göç filmleri. Digital Communication Journal, 5(8), 99-107.
  10. Çetin Özkan, Z. (2022). 1950-1980 yılları arasında Türkiye sineması’nda “iç göç” konulu filmlerde kentleşme süreci ve yabancılaşma. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar XV içinde (ss. 7-22). Eğitim Yayınevi.
  11. Çiçekoğlu, F. (2021). Vesikalı şehir. Metis Yayınları.
  12. Efekan, Ü. (Yönetmen). (1987). Vurmayın [Film]. Emrah Film.
  13. Erder, S. (2013). Nerelisin hemşerim? Ç. Keyder (Ed.) içinde, İstanbul Küresel ile Yerel Arasında (ss. 192-205). Metis Yayınları.
  14. Erder, S. (2015). İstanbul bir kervansaray (mı?). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  15. Güven, S. (1998). 1950’li yıllarda Türk ekonomisi üzerinde Amerikan kalkınma reçeteleri. Ezgi Kitabevi Yayınları.
  16. Halbwachs, M. (2016). Hafızanın toplumsal çerçeveleri. Heretik Yayınları.
  17. Karaarslan, F. (2021). Toplumsal hafıza hatırlamanın ve unutmanın sosyolojisi. Ketebe Yayınları.
  18. Karayolları Genel Müdürlüğü. (2025). Otoyollar, devlet ve il yolları üzerinde yolcu ve yük taşımacıları. T. C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Trafik Güvenliği Dairesi Başkanlığı. https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/SeyirveTasimalar/SeyirVeTasimalar.pdf
  19. Keleş, R. (1993). Kentleşme politikası. İmge Kitabevi Yayınları.
  20. Kıray, M. (1998). Kentleşme yazıları. Bağlam Yayınları.
  21. Kongar, E. (2006). 21. yüzyılda Türkiye. Remzi Kitabevi.
  22. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage Publications.
  23. Kuzucu, K. (2015). Kronoloji Büyük İstanbul Tarihi. https://istanbultarihi.ist/kronoloji
  24. Mayring, P. (2000). Qualitative content analysis. Forum: Qualitative Social Research, 1(2). https://doi.org/10.17169/fqs-1.2.1089
  25. Nora, P. (2022). Hafıza mekânları. Doğubatı Yayınları.
  26. Önal, S. (Yönetmen). (1975). Yarınlar bizim [Film]. Akün Film.
  27. Özbek, M. (1998). Arabesk kültür: Bir modernleşme ve popüler kimlik örneği. R. Kasaba ve S. Bozdoğan (Ed.) içinde, Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik (ss.168-187 ). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  28. Özer, N. (Yönetmen). (1981). Ben de özledim [Film]. Emek Film.
  29. Özön, N. (1970). İlk Türk sinemacı Fuat Uzkınay. Türk Sinematek Derneği Yayınları.
  30. Saner, H. (Yönetmen). (1986). Şalvar bank [Film]. Saner Film.
  31. Scognamillo, G. (1988). Türk sinema tarihi-II. Metis Yayınları.
  32. Simmel, G. (2009). Bireysellik ve kültür. Metis Yayınları.
  33. Suner, A. (2006). Hayalet ev: Yeni Türk sinemasında aidiyet, kimlik ve bellek. Metis Yayınları.
  34. Tekeli, İ. (2016). Göç ve ötesi: İlhan Tekeli toplu eserler. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  35. Tibet, K. (Yönetmen). (1979). Şark bülbülü [Film]. Fatoş Film.
  36. Tibet, K. (Yönetmen). (1983). En Büyük Şaban [Film]. Cem Film.
  37. Tibet, K. (Yönetmen). (1985a). Gurbetçi Şaban [Film]. Uğur Film.
  38. Tibet, K. (Yönetmen). (1985b). Keriz [Film]. Erler Film.
  39. Trigg, D. (2012). The memory of place: a phenomenology of the uncanny. Ohio University Press.
  40. Tuna, F. (Yönetmen). (1971). Yavru ile Kâtip [Film]. Erman Film.
  41. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023) Kent-kır nüfus istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/bulten/index?p=kent-kir-nufus-istatistikleri-2022-49755
  42. Uğur, U. (2016). “Gurbet Kuşları” filmi örneğinde iç göç olgusunun sosyolojik açıdan incelenmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(3), 917-926.
  43. Yalınkılıç, Y. (Yönetmen). (1985). Sarı Öküz Parası [Film]. Erkan Film.
  44. Zengin Çelik, H., & Tezcan, S. (2017). Türk sinemasında göç temalı İstanbul filmleri üzerinden kentlerdeki mekânsal ve toplumsal değişimlerin incelenmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (2), 619-636.
  45. Özbek, M. (1998). Arabesk kültür: Bir modernleşme ve popüler kimlik örneği. R. Kasaba ve S. Bozdoğan (Ed.) içinde, Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik (ss.168-187 ). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.