SavedAdd your journal

Journals / Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2019 / Cilt: 23 - Sayı: 3

TÜRKÇENİN İLK SÖZLÜĞÜNDE KULLANILAN BİTKİ ADLARININ GÜNÜMÜZ ANADOLU AĞIZLARINDAKİ İZDÜŞÜMLERİ

Muharrem ÖZDEN
Pages
602–619
Publication Date
2019-12-29
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada Orta Türkçe Dönemine ait olan söz varlığını içinde barındıran Türkçenin İlk sözlüğü Divanü Lûgati’t-Türk’te bulunan bitki adlarının günümüz Anadolu ağızlarındaki durumu ele alınmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:İlk çağlardan bu yana insanoğlu tabiatla çok yakın bir ilişki kurmak zorunda kalmıştır.
📊
Key Findings & Data:Tarih boyunca insan, kendi cinsinden sonra en yakınındaki canlı olan bitkileri farklı şekillerde adlandırmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada Orta Türkçe Dönemine ait olan söz varlığını içinde barındıran Türkçenin İlk sözlüğü Divanü Lûgati’t-Türk’te bulunan bitki adlarının günümüz Anadolu ağızlarındaki durumu ele alınmıştır.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Bitki adları · Divanü Lûgati’t-Türk · Anadolu ağızları

Özet

İlk çağlardan bu yana insanoğlu tabiatla çok yakın bir ilişki kurmak zorunda kalmıştır. Maslow’a göre, tüm ihtiyaçlar içerisinde en önemli olan ihtiyaç fizyolojik ihtiyaçlardır. Fizyolojik ihtiyacını gidermemiş bir kişi için diğer ihtiyaçların bir önemi yoktur. Aç veya susuz olan bir kişi, öncelikle bu ihtiyacını doyuracaktır ve diğer ihtiyaçlarını doyurmaya yönelmeyecektir. Dolayısıyla insan temel fizyolojik ihtiyaçlarını ve kısmen güvenlik ihtiyacını karşılamak için bitkileri tanıma, kullanma ve adlandırma konusunu çok önemsemiştir. Tarih boyunca insan, kendi cinsinden sonra en yakınındaki canlı olan bitkileri farklı şekillerde adlandırmıştır. Bu adlandırmada genel olarak organ adları, hayvan adları, sayılar, şahıs adları, çeşitli hastalık adları ve coğrafi yer adları kullanılmıştır. Türklerin yaşam serüvenini sürdürdüğü coğrafyanın büyüklüğü ve karşılaştıkları farklı kültürel yapılar, onların bitkilere verdiği adların da çeşitliliğini beraberinde getirmiştir. Orta Asya’dan Anadolu coğrafyasına devam eden bu yolculuk bitkiler açısından da zengin bir ad kültürünü doğal olarak ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada Orta Türkçe Dönemine ait olan söz varlığını içinde barındıran Türkçenin İlk sözlüğü Divanü Lûgati’t-Türk’te bulunan bitki adlarının günümüz Anadolu ağızlarındaki durumu ele alınmıştır.

🔖

Cite This Article

ÖZDEN, M. (2019). TÜRKÇENİN İLK SÖZLÜĞÜNDE KULLANILAN BİTKİ ADLARININ GÜNÜMÜZ ANADOLU AĞIZLARINDAKİ İZDÜŞÜMLERİ. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 23 - Sayı: 3, 602–619. https://ajindex.com/articles/124314

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (31)

  1. AKALIN, Ş. H. (2008). Kaşgarlı Bin Yaşında. Türk Dili, sayı 683, Ankara, 479-483, 2008.
  2. AKSAN, D. (1996). Türkçenin sözvarlığı. Ankara:
  3. Engin Yayınevi.
  4. AKSAN, D. (1997). Anlambilim. Ankara:
  5. Engin Yayınları.
  6. AKSAN, D. (1999). Türkçenin gücü. Ankara:
  7. Bilgi Yayınevi.
  8. AKSAN, D. (2000). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dilbilim. Ankara:
  9. TDK Yayınları.
  10. ALKAN, H. (2013). Dîvânu Lugâti’t-Türk’te İnsanlar İçin Kullanılan Niteleyiciler. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, 8/9, 561-577.
  11. ATABAY, N. vd. (2003). Sözcük türleri. 2. Basım. İstanbul.
  12. ATALAY, B. (2006). Divanü Lugati’t-Türk I-II-III-IV, Ankara:
  13. TDK Yayınları.
  14. AYDIN, M. B. Z. (2011). İbn Avvâm terceme-i kitabü’l-filâha, (ziraat kısmı) inceleme-çevirimetin-sözlük). Mütercim Muhammed b. Mustafa b. Lutfullah, İstanbul:
  15. Kitabevi Yay. BAYTOP, T. (1994). Türkçe bitki adları sözlüğü. Ankara:
  16. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  17. CLAUSON, G. (1972). An etymological dictionary of prethirteenth-century Turkish, Oxford: Oxford University. ERCİLASUN, A. B. (2006). Başlangıçtan yirminci yüzyıla Türk dili tarihi. 3. Baskı. Ankara:
  18. Akçağ Yayınları.
  19. ERGİN, M. (2002). Türk dil bilgisi. İstanbul:
  20. Bayrak Yayınları.
  21. KAÇALİN, M. (2008). Divanü Lugati’t-Türk üzerine birkaç söz. Türk Dili, sayı 683, Ankara, 528-542. KÂŞGARLI, M. (2005), Divânü Lugâti’t-Türk, çeviri, uyarlama, düzenleme (Seçkin Erdi, Serap Tuğba Yurteser). İstanbul: Kabalcı Yayınevi. KÂŞGARLI, M. (2014). Divânü Lugâti’t-Türk, giriş, metin, çeviri, notlar, dizin, (Hazırlayanlar: Ahmet B. Ercilasun & Ziyat Akkoyunlu). Ankara:
  22. TDK Yayınları.
  23. KORKMAZ, Z. (2003). Türkiye Türkçesi grameri (şekil bilgisi). Ankara:
  24. TDK Yayınları.
  25. OTURAKÇI, N. (2012). Divanü Lûgati’t-Türk’teki botanik terimlerinin Kazakça ve Türkçedeki görünümleri. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 2012.
  26. ÖNLER, Z. (1990). XIV. ve XV. yüzyıl Anadolu Türkçesi botanik terimleri. Journal of Turkish Studies, Türklük Bilgisi Araştırmaları, Fahir İz Armağanı I, Volume 14, s. 357. ÖNLER, Z. (2004). XIV.-XV. yüzyıl tıp metinlerinde Türkçe bitki adları. İstanbul:
  27. Kebikeç Yayınları.
  28. ÖZTÜRK, Faruk (2005). Kutadgu Bilig’de bitki adları. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 6 (1), 201-208.
  29. ROUX, J. P. (2005). Orta Asya 'da kutsal bitkiler ve hayvanlar. (Çev.: Aykut Kazancıgil-Lale Arslan). İstanbul:
  30. Kabalcı Yay. ŞAHİN, H. (2007). Câmi‘ü’l-Fürs Örneğinde XVI. yüzyıl bitki isimleri. Turkish Studies, Volume 2/2, 570-602.
  31. TELLİ, B. (2015). Kenzü’s-sıhhatü’l-ebdân