AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn this context, the study offers a unique contribution to the literature by reinterpreting local power struggles in Deliorman within the framework of center-periphery relations.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the transformation of authority in the Ottoman hinterland in the late 18th century through the political career of Sarıklızâde Mehmed Ağa, the Hacıoğlupazarı Ayan, an influential local power in the Deliorman–Dobruja region. The central administration's reforms regarding the âyan institution, which began in 1765, the decision to abolish it in 1786, and the process of its revival in 1790, led to the emergence of a new balance of power in provincial administration. In this context, the rise of Sarıklızâde Mehmed Ağa represents not only an individual quest for power but also reflects a period in which local authority was being redefined. Based on documents from the Presidential Ottoman Archives, this study chronologically evaluates Sarıklızâde Mehmed Ağa's relations with both the central administration and other âyans in the region. It has been revealed that Sarıklızâde Mehmed Ağa, generally defined in the literature as a “rebellious notability” or “actor in the Mountain Rebellions,” was in fact part of a multi-layered power system shaped by regional alliances, economic interests, and bandit movements. Sarıklızâde Mehmed Ağa's sphere of influence, stretching from Köstence to Varna, his power struggle in Deliorman, and his execution in 1798 after breaking away from the system, demonstrate the fragile nature of the notables institution in the Ottoman provinces. In this context, the study offers a unique contribution to the literature by reinterpreting local power struggles in Deliorman within the framework of center-periphery relations.
Özet
Bu çalışma, XVIII. yüzyılın sonlarında Osmanlı taşrasında meydana gelen otorite dönüşümünü, Deliorman–Dobruca hattında etkin bir yerel güç olan Hacıoğlupazarı Âyanı Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın siyasî serencâmı üzerinden incelemektedir. Merkezî idarenin âyanlık kurumuna dair 1765’te başlayan düzenlemeleri, 1786’daki ilga kararı ve 1790’daki yeniden ihyâ süreci, taşra idaresinde yeni bir güç dengesinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu bağlamda Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın yükselişi, yalnızca bireysel bir iktidar arayışını değil, yerel otoritenin yeniden tanımlandığı bir dönemin yansımasını temsil etmektedir. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı arşivi belgelerine dayalı olarak hazırlanan çalışma, Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın hem merkezî idare hem de bölgedeki diğer âyanlarla ilişkilerini kronolojik biçimde değerlendirmektedir. Literatürde genellikle “asi âyan” veya “Dağlı isyanları aktörü” olarak tanımlanan Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın gerçekte bölgesel ittifaklar, ekonomik çıkarlar ve eşkıya hareketleriyle şekillenen çok katmanlı bir güç sistemi içinde yer aldığı ortaya konulmuştur. Sarıklızâde Mehmed Ağa’nın Köstence’den Varna’ya uzanan egemenlik alanı, Deliorman’da yaşadığı nüfuz mücadelesi ve sistem dışına çıkarak 1798’deki idamı, Osmanlı taşrasındaki âyanlık kurumunun kırılgan doğasını göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, Deliorman’daki yerel güç mücadelelerini merkez–taşra ilişkileri çerçevesinde yeniden yorumlayarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.