Journals / Türkiyat Mecmuası / 2026 / Cilt: 27 Sayı: 1

THE EVALUATION OF THE STONE ORNAMENTS OF RÜSTEM PAŞA MOSQUE

RÜSTEM PAŞA CAMİİ TAŞ SÜSLEMELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Pages
367–393
Publication Date
2017-06-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Within the ornaments of this artefact, many colourful stone ornaments, which were formed with the usage of spoli materials, geometric ornaments, floral ornaments, calligraphies, and ornaments formed with architectural forms are present.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Being in various colours and patterns and in addition to having been used especially in the artefacts of Sinan the Architect for structural purposes, stone, which is an important material of Ottoman architecture of XVIth century, has been a fundamental material in terms of its ornamental usage.
📊
Key Findings & Data:Throughout this study, the stone elements of Rüstem Paşa Mosque, which is one of the artefacts of Sinan the Architect, have been examined and characteristic features of the period on stone ornaments have been revealed.
💡
Conclusion & Impact:Within the ornaments of this artefact, many colourful stone ornaments, which were formed with the usage of spoli materials, geometric ornaments, floral ornaments, calligraphies, and ornaments formed with architectural forms are present.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Rüstem Paşa Camii · taş · geometrik süsleme

Abstract

Being in various colours and patterns and in addition to having been used especially in the artefacts of Sinan the Architect for structural purposes, stone, which is an important material of Ottoman architecture of XVIth century, has been a fundamental material in terms of its ornamental usage. Throughout this study, the stone elements of Rüstem Paşa Mosque, which is one of the artefacts of Sinan the Architect, have been examined and characteristic features of the period on stone ornaments have been revealed. First, the stones, which had been used, were identified, then, the dispersion of stone ornaments, which shows improvement under the influence of architecture, of the artefact was specified, and patterns and techniques of ornaments have been examined. When we take a look at the fields of usage for the stone ornaments in Rüstem Paşa Mosque, we see that these stone ornaments are used on mihrab, minbar,mahfils, arches, columns, bases and capital of columns, jambs of windows and doors, Inscriptions, mihrabiyes, coverings, rosettes, shadirvan, and minaret. Traditionally used ornamentation techniques on stone ornaments are relief, engraving, latticework, inserting, and dressing. Within the ornaments of this artefact, many colourful stone ornaments, which were formed with the usage of spoli materials, geometric ornaments, floral ornaments, calligraphies, and ornaments formed with architectural forms are present.

Özet

XVI. yüzyıl Osmanlı mimarlığında önemli bir malzeme olan taş, özellikle

🔖

Cite This Article

Vardar, K. F. (2017). THE EVALUATION OF THE STONE ORNAMENTS OF RÜSTEM PAŞA MOSQUE. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 27 Sayı: 1, 367–393. https://doi.org/10.18345/iuturkiyat.322917

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. AHUNBAY, Zeynep, “Mimar Sinan Yapılarında Kullanılan Yapım Teknikleri ve Malzeme”, Mimar Başı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri, 2 Cilt, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 1988, s. 531-538.
  2. ANGI, O. Serkan, “İstanbul Tarihi Yarımada’daki Antik Yapılarda Kullanılan Doğal Taşlar ve Korunmuşluk Durumları”, II. Uluslararası Mermer ve Doğal Taşlar Kongresi Bildirileri, s. 259-274.
  3. http://www.uluslararasitaskongresi.com/dokuman/2010_Kongre_Bildirileri.pdf ARIOĞLU, Ergin ve Nihal ARIOĞLU, “Mimar Sinan’ın Seçtiği Taş: Küfeki ve Çekme Dayanımı”, s. 1021-1034.
  4. http://www.e-kutuphane.imo.org.tr/pdf/12690.pdf
  5. ASLANAPA, Oktay, Mimar Sinan’ın Hayatı ve Eserleri, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1988.
  6. Ayvansarayi Hüseyin Efendi, Ali Satı Efendi, Süleyman Besim Efendi, Hadikat’ül- Cevami. İstanbul Camileri ve Diğer Dini-Sivil Mimari Yapılar, (Haz. Ahmet Nezih Galitekin), İşaret Yayınları, İstanbul, 2001.
  7. BAKIRER, Ömür, “Anadolu Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı Mimarisinde Taş ve Tuğla İşçiliği”, Başlangıcından Bugüne Türk Sanatı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1993, s. 255-280.
  8. BARKAN, Ömer Lütfi, Süleymaniye Cami ve İmareti İnşaatı (1550-1557), 2 Cilt, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1972-1979.
  9. BİROL İnci A. ve Çiçek DERMAN, Türk Tezyini Sanatlarında Motifler, Kubbealtı Yayını, İstanbul, 2011.
  10. BROUG, Eric, İslam Sanatında Geometrik Desenler, (Çev. Yasemin Darbaz Karaca), Klasik Yayınları, İstanbul, 2016.
  11. CANTAY, Gönül, Osmanlı Külliyelerinin Kuruluşu, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2002.
  12. CİMİLLİ, H. Canan, Türk Süsleme Sanatında 17. Yüzyıl Taş Süslemesi, 2 Cilt, (İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Bilim Dalı Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul, 1996.
  13. DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lȗgat, Aydın Kitabevi Yayınları, Ankara, 2016.
  14. DEMİRİZ, Yıldız, Osmanlı Mimarisinde Süsleme I Erken Devir (1300-1453), Kültür Bakanlığı Yayınları, İstanbul,1979.
  15. DEMİRİZ, Yıldız, “Sinan’ın Mimarisinde Bezeme”, Mimar Başı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri, 2 Cilt, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 1988, s. 465-475.
  16. DEMİRİZ, Yıldız, İslam Sanatında Geometrik Süsleme. Bir Envanter Denemesi, Yorum Sanat ve Yayıncılık, İstanbul, 2004.
  17. ERÇAĞ, Beyhan, “Rüstem Paşa Camii”, V.Vakıf Haftası Kitabı. (Restorasyon ve Vakıfların Ekonomik ve Sosyal Etkileri Semineri 7-13 Aralık 1987), Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları http://www.vgm.gov.tr/vgmdergi/vakifhaftasi/sayi05/index.html
  18. EYİCE, Semavi “İstanbul Minareleri”, Türk Sanatı Tarihi Araştırma ve İncelemeleri I, İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Yayınları, İstanbul 1963, s. 31-132.
  19. EYİCE, Semavi, “XVI. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nin ve İstanbul’un Görünümü”, Mimar Başı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri, 2 Cilt, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 1988, s. 99-107.
  20. EYİCE, Semavi, “Dünüyle, Bugünüyle, Çevresiyle Zindan Kapısı”, Üç Aylık Dergi İstanbul, S. 3, 1992, s.129-138.
  21. İbrahim Peçevî, Peçevî Tarihi, (Haz. Murat URAZ), 2 Cilt, Neşriyat Yurdu, İstanbul, 1968.
  22. KARADEMİR, Murat, “Mimar Sinan Dönemi Camilerinde Taçkapı Tasarımı”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi”, S. 40, 2016,s. 299-314. http://dergipark.gov.tr/sutad/issue/25461/270384
  23. KESKİNER, Cahide, Turkish Motifs, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayını, İstanbul, 2007.
  24. KOLAY, İlknur Altuğ ve Serpil ÇELİK, “Ottoman Stone Acqusition In The Mid- Sixteenth Century: The Süleymaniye Complex In Istanbul”, Muqarnas, S. 23, Brill, 2006, s. 251-272.
  25. https://archnet.org/collections/43/publications/6740
  26. KUBAN, Doğan, Sinan’ın Sanatı ve Selimiye, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı, İstanbul, 1997.
  27. KURAN, Aptullah, Mimar Sinan, Hürriyet Vakfı Yayınları, İstanbul, 1986.
  28. MERİÇ, Rıfkı Melül, Mimar Sinan Hayatı, Eseri I Mimar Sinan’ın Hayatına Eserlerine Dair Metinler, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1965.
  29. MÜLAYİM, Selçuk, Anadolu Türk Mimarisinde Geometrik Süslemeler, Selçuklu Çağı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1982.
  30. MÜLAYİM, Selçuk, “Rumî Motifinin Zoomorfik Kökeni Hakkında”, s. 100-103. http://www.turkislamsanatlari.com/Main/Home/GaleryItem?id= 53892a911d87910c543aafed
  31. NECİPOĞLU, Gülru, Sinan Çağı, Osmanlı İmparatorluğu’nda Mimari Kültür, (Çev. Gül Çağalı Güven), İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2013.
  32. ÖDEKAN, Ayla, “Mukarnas Bezeme”, Mimar Başı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri, 2 Cilt, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 1988, s. 475-478.
  33. ÖDEKAN, Ayla, “Sinan’da Kütle Biçimlenişi ve Cephe Düzenlenmesi”, Mimar Başı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri, 2 Cilt, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, İstanbul, 1988, s. 513-529.
  34. ÖNGEN, Sinan, “Tarihi Yapıların İncelenmesinde ve Restorasyonunda Petrografinin (Kayaç Bilim) Önemi”, Restorasyon ve Konservasyon Çalışmaları Dergisi, S. 14, 2012, s. 38-42. http://dergipark.gov.tr/restorasyon/issue/26758
  35. ÖZBEK, Yıldıray, Osmanlı Beyliği Mimarisinde Taş Süsleme (1300-1453), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2002.
  36. ÖZKEÇECİ, İlhan ve Şule Bilge ÖZKEÇECİ, Türk Sanatında Tezhip, Seçil Ofset, İstanbul, 2007.
  37. ÖZSAYINER, Zübeyde Cihan, Mimar Sinan’ın İstanbul’daki Camii ve Türbelerindeki Yazı Düzeni ve Anlamı, 2 Cilt, (İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Bilim Dalı Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul, 1993.
  38. SAYAR, Malik ve Kemal Erguvanlı, Türkiye Mermerleri ve İnşaat Taşları, İstanbul Teknik Üniversitesi Yayını, İstanbul, 1962.
  39. VARDAR, Kadriye Figen, “Yavuz Sultan Selim Camii Taş Süslemeleri”, Art-Sanat, S. 2, 2014, s.101-127.
  40. http://www.journals.istanbul.edu.tr/iuarts/article/view/5000046652/pdf4
  41. YENİŞEHİRLİOĞLU, Filiz, “XVI. Yüzyıl Osmanlı Dönemi Yapılarında Görülen Mimari Süsleme Programlarında Mimar Sinan’ın Katkısı Var mıdır”, Mimarlık, 179, S. 5-6, 1982, s. 29-35.
  42. http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=232 YETKİN, Şerare, Türk Halı Sanatı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1991.
  43. YÜKSEL, İ.Aydın, “Sadrazam Rüstem Paşa’nın Vakıfları”, Ekrem Hakkı Ayverdi Hatıra Kitabı, İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, İstanbul, 1995, s. 219-281.
  44. YÜKSEL, İ.Aydın, Osmanlı Mimarisinde Kanuni Sultan Süleyman Devri (926- 974/1520-1566 İstanbul, C. 6, İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, İstanbul, 2004.