AI Summary & Key Takeaways
AI InsightFurthermore, two newly discovered runic inscriptions, found in October 2023, are also discussed and evaluated within the scope of this research.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Runic inscriptions belonging to the Göktürk and Uighur periods continue to be discovered in Mongolia and in neighboring countries such as the People’s Republic of China and the Russian Federation. Ongoing studies on these inscriptions provide new data on the historical development and cultural background of the Turkic runic script. This article presents the results of field research conducted in Mongolia in 2023. It also includes readings and interpretations of three runic inscriptions found on Mount Arvas in the city of Ordos, located in the Inner Mongolia Autonomous Region of China. Although a number of studies on newly discovered and deciphered runic inscriptions have been published in various scholarly journals in recent years, the dispersed nature of these publications makes it difficult to obtain a comprehensive overview of the field. Therefore, the aim of this study is to summarize and present recent research on runic inscriptions conducted in Mongolia. In the first part of the study, previously examined inscriptions have been re-evaluated from an epigraphic perspective. Since the interpretation of an ancient inscription based solely on a single researcher’s viewpoint cannot yield sufficiently comprehensive conclusions, this re-examination is of particular importance. In this context, the Dukhyn Buuts I and II inscriptions, as well as the single-line Khar Khoroot inscription discovered in Mongolia, were reanalyzed, and several copying errors in letter transcriptions were corrected. In the second part, the results of recent studies on newly deciphered runic inscriptions are presented. In addition, eight yet undeciphered inscriptions are analyzed in this paper. Furthermore, two newly discovered runic inscriptions, found in October 2023, are also discussed and evaluated within the scope of this research.
Özet
Göktürk ve Uygur dönemlerine ait runik yazıtlar, günümüzde de Moğolistan ile komşu ülkeler — özellikle Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu — sınırları içerisinde keşfedilmeye devam etmektedir. Keşfedilen bu yazıtlar üzerinde yürütülen bilimsel çalışmalar, Türk runik yazı sisteminin tarihî gelişimi ve kültürel arka planı hakkında yeni veriler sunmaktadır. Bu makale, 2023 yılında Moğolistan’da gerçekleştirilen saha araştırmalarının sonuçlarını ortaya koymaktadır. Ayrıca, komşu ülke Çin Halk Cumhuriyeti’nin İç Moğolistan Özerk Bölgesi’ne bağlı Ordos şehrinde, Arvas Dağı’nda tespit edilen üç ayrı runik yazıtın okunuş ve değerlendirmeleri de makalede yer almaktadır. Son yıllarda yeni keşfedilen ve çözümlenen runik yazıtlar üzerine çeşitli bilimsel dergilerde yayınlar yapılmış olsa da, bu çalışmaların dağınık biçimde yayımlanması, alana dair bütüncül bir değerlendirme yapılmasını güçleştirmektedir. Bu nedenle, çalışmamızın amacı Moğolistan’da runik yazıtlar üzerine yapılan araştırmaları bir araya getirerek özetlemek ve güncel durumu bilim dünyasına sunmaktır. Araştırmanın ilk bölümünde, daha önce incelenmiş yazıtların epigrafik açıdan yeniden değerlendirilmesi sonuçlarına yer verilmiştir. Çünkü eski bir yazıtın yorumlanması, tek bir araştırmacının görüşleriyle sınırlı kaldığında kapsamlı sonuçlara ulaşmak güçleşmektedir. Bu bağlamda, Moğolistan’da bulunan Dukhyn Buuts I ve II yazıtları ile tek satırdan oluşan Khar Khoroot yazıtı yeniden incelenmiş, birkaç harfin yanlış kopyalanmasından kaynaklanan hatalar düzeltilmiştir. İkinci bölümde ise, yeni okunan runik yazıtlar üzerine yapılan inceleme sonuçları sunulmaktadır. Bunun yanında, henüz çözümlenmemiş sekiz yazıtın deşifre çalışmaları da makalede yer almaktadır. Ayrıca, Ekim 2023’te keşfedilen iki yeni runik yazıtın değerlendirmeleri de araştırmaya dâhil edilmiştir.