AI Summary & Key Takeaways
AI InsightConsequently, it may be argued that, contrary to the prevailing and commonly accepted argument, the origin of the concept of maj‘ūliyyah and the debates surrounding it are to be found not in Avicennan philosophy, but rather in the atomistic cosmology of the Kalām tradition prior to al-Ghazālī (d. 505/1111).
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This article aims to reveal the origins of the maj‘ūliyyah concept, which is intrinsically correlated with the issue of Halku’l-Qur‘ān, and its historical evolution. The study, centering particularly on the works of al-Rāzī (d. 606/1210), retrospectively examines the historical development of the concept of maj‘ūliyyah. Using the method of textual analysis, it also addresses the interaction between the kalām tradition and philosophical systems within the conceptual framework of maj‘ūl. The scope of this study, which traces the theological debates surrounding Ḫalku’l-Qur’ān, extends from the atomist theologians’ distinction between essence and attributes, through the divergent approaches of the Bahshamiyya and the Ashʿarites, to al-Rāzī’s reformulation of the debate in terms of quiddit. Thus, the study is confined to examining maj‘ūliyyah particularly within the framework of kalām-philosophy interaction, and to interpreting the concept’s historical development accordingly. The analysis carried out in this direction has revealed the following: (i.) the origin of the concept of maj‘ūl in the debate over the maj‘ūliyyah of quiddities lies in the essence-attribute discussions in early texts of Kalām corpus; (ii.) al- Rāzī incorporated the debates concerning the claim that neither ma’dūm (nonexistent) quiddities nor aḥwāl, understood as the universal model of atomistic kalām, are maj‘ūl into his own theory of quiddity; and (iii) al-Rāzī took the concept of maj‘ūliyyah from his Kalām tradition and transplanted it into Avicennan (d. 428/1037) philosophy, thereby establishing a conceptual bridge between these two scholarly traditions. Consequently, it may be argued that, contrary to the prevailing and commonly accepted argument, the origin of the concept of maj‘ūliyyah and the debates surrounding it are to be found not in Avicennan philosophy, but rather in the atomistic cosmology of the Kalām tradition prior to al-Ghazālī (d. 505/1111).
Özet
Bu makale, halku’l-Kur’ân meselesiyle yakından ilişkili olan “mec‘ûliyet” kavramına dair tartışmaların kökenini ve kavramın tarihsel gelişimini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada Râzî’nin (ö. 606/1210) eserleri merkeze alınarak geriye dönük biçimde “mec‘ûliyet” kavramının tarihsel gelişimi ve ilgili kavram çerçevesinde kelâm geleneği ile felsefî sistem arasında yaşanan etkileşim metin analizi yöntemiyle ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın kapsamı halku’l-Kur’ân tartışmalarını da içermekte olup atomcu kelâmcıların zât-sıfat ayrımından, Behşemîlerin ve Eş‘arîlerin farklılık arz eden yaklaşımları ile Râzî’nin ilgili tartışmayı mahiyet anlayışına taşımasına kadar uzanmaktadır. Çalışma bu yönüyle mec‘ûliyetin kelâm-felsefe etkileşimi odağında ele alınması ve kavramın tarihsel gelişiminin de bu çerçevede yorumlanmasıyla sınırlıdır. Bu doğrultuda yapılan analizle: (i) Mahiyetlerin mec‘ûliyetine dair tartışmada kullanılan “mec‘ûl” kavramının kökeninin erken dönem kelâm metinlerindeki zât-sıfat tartışmalarına dayandığı, (ii) hem ma‘dûm zâtların hem de kelâm atomculuğunun tümel modeli olan hâllerin mec‘ûl olmadığına dair atomcu gelenekteki tartışmaların Râzî tarafından mahiyet anlayışına uyguladığı, (iii) Râzî’nin “mec‘ûliyet” kavramını kelâm geleneğinden devralarak İbn Sînâ (ö. 428/1037) felsefesine uyguladığı ve böylece iki düşünce dünyası arasında kavramsal bir köprü kurduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, “mec‘ûliyet” kavramı ve tartışmalarının kökeninin bilinen ve yaygınlık kazananın aksine İbn Sînâ felsefesine değil, Gazzâlî (ö. 505/1111) öncesi kelâm geleneğinin atomcu evren anlayışına dayandığı söylenebilir.