SavedAdd your journal

Journals / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 36 Sayı: 61

KAPLAN [ZADE] AHMED SAİB (1860-1918) IN THE LIGHT OF NEW ARCHIVAL DOCUMENTS

Yeni bilgi ve belgeler ışığında Kaplan[Zade] Ahmed Saib (1860–1918)

Tülay Ercoşkun(Yrd. Doç. Dr., Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Tarih Bölümü, Yakınçağ Tarihi ABD)
Pages
95–138
Publication Date
2017-05-01
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The information about his employments, starting and leaving dates of his duties, their explanations and his salaries will be given for the first time in a chronological tabulated list in appendix

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In this paper, the biography of Ahmed Saib Beg , who was dissident of Sultan Abdülhamid II and his absolute rule and one of the writers and historians of the Late Ottoman Empire, will be examined based on his hand-written short biographies.
📊
Key Findings & Data:Afterwards, his duties as resettle refugees in Bursa and Konya and his ideas about history, besides his participation as Caucasian delegate in the 3rd Congress of Oppressed Peoples sponsored by Union des Nationalités in 1916 and Stockholm Conference of 1917 while he was assigned as Russian language teacher in Ottoman’s University (Darülfünun) will be explored according to archival sources.
💡
Conclusion & Impact:The information about his employments, starting and leaving dates of his duties, their explanations and his salaries will be given for the first time in a chronological tabulated list in appendix
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ahmed Saib · Kaplanzade · Tercüme-i Ahvali

Abstract

In this paper, the biography of Ahmed Saib Beg , who was dissident of Sultan Abdülhamid II and his absolute rule and one of the writers and historians of the Late Ottoman Empire, will be examined based on his hand-written short biographies. Chronologically, the subjects as his family and educational background, his military employments, the editorship and proprietorship of the Standard (Sanjak) and Şura-yı Ümmet Newspapers in Egypt and his relations with the Committee of Union and Progress will be deal with. Afterwards, his duties as resettle refugees in Bursa and Konya and his ideas about history, besides his participation as Caucasian delegate in the 3rd Congress of Oppressed Peoples sponsored by Union des Nationalités in 1916 and Stockholm Conference of 1917 while he was assigned as Russian language teacher in Ottoman’s University (Darülfünun) will be explored according to archival sources. Furthermore, the information about his works as writer, historian and translator will be listed in chronological order. The information about his employments, starting and leaving dates of his duties, their explanations and his salaries will be given for the first time in a chronological tabulated list in appendix

Özet

Bu çalışmada, II. Abdülhamid’e ve yönetimine muhalif olan, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemi yazar ve tarihçilerinden Ahmed Saib Bey’in kendi el yazısıyla yazdığı tercüme-i ahvâlleri ışığında yaşam öyküsü ele alınmaktadır. Tarih Sırasıyla ailesi, eğitimi, asker olarak üstlendiği vazifeler, Mısır’da Sancak ve Şura-yı Ümmet Gazeteleri editörlüğü ve idareciliği ile İttihad Terakki Cemiyeti’yle ilişkileri konularına değinilecektir. Sonrasında, Bursa ve Konya İskân-ı Muhacirîn memurluğu görevleri, Tarih ilmiyle ilgili görüşleri, Darülfünun Rusça Muallimliği vazifesi ve bu esnada Kafkasya delegesi olarak 1916’da Milliyetler Birliği’nce desteklenen Mazlum Halkların 3.Kongresi ve 1917’de Stockholm Konferansı’na katılımları ilgili arşiv belgelerine dayanılarak incelenecektir. Ayrıca yazar, tarihçi ve çevirmen olarak eserleriyle ilgili bilgiler kronolojik olarak sıralanarak değerlendirilmiştir. Ekte yer alan ‘Hizmet Cetveli’nde, ilk defa tarih sırasıyla aldığı görevler, başlama ve ayrılma tarihleri, açıklamaları ve aldığı maaşa dair bilgiler verilmiştir

🔖

Cite This Article

Ercoşkun, T. (2017). KAPLAN [ZADE] AHMED SAİB (1860-1918) IN THE LIGHT OF NEW ARCHIVAL DOCUMENTS. Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 36 Sayı: 61, 95–138. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000659

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (107)

  1. BOA, Y.PRK. MK, Dosya No: 21/Gömlek No: 14, Tarihi: 1323 C 26 [28.08.1905]
  2. BOA, Y. PRK. AS, 94/5, 1311 S 04 [17.08.1893]
  3. BOA, İ. HUS 77/1317 Ca 92, 1317 Ca 12 [18.09.1899]
  4. BOA, DH. MKT 2360/52, 1318 S 16 [15.06.1900]
  5. BOA, İ. HUS, 97/1320/S–062, 1320 S 19 [28 Mayıs 1902]
  6. BOA, Y.PRK. MK. 19/114, 1322 B 13 [23.09.1904]
  7. BOA, MF. MKT, 853/41, 1323 Ra 04 [09 Mayıs 1905]
  8. BOA, Y. PRK. MK 21/14, 1323 C 25. [28 Ağustos 1905]
  9. BOA, DH. MKT, 631/31, 1320 L 12 [12 Ocak 1903]
  10. BOA, MF. MKT, 680/19, 1320 L 24 [24 Ocak 1903]
  11. BOA, DH. MKT 686/54, 1321 M 17 [15 Nisan 1903]
  12. BOA, DH. MKT, 929/74, 1322 Za 27 [2 Şubat 1905]
  13. BOA, YPRK. MK. 20/86, 1322 Za 16 [ 22.01.1905]
  14. BOA, ZB 333/25, 1325 Mayıs 14 [27 Mayıs 1909]
  15. BOA, ZB 334/30, 1325 Haziran 08 [21.06.1909]
  16. BOA, ZB 335/62, 1325 T 12
  17. BOA, İ. DH 1509/1332 Ra 17, 1332 Ra 14 [10.02.1914]
  18. BOA, İ. DH 1509/1332 Ş 15, 1332 Ş 10 [04.07.1914]
  19. BOA, İ. DH 1509/ 1332 N 25, 1332 N 26 [18.08.1914]
  20. BOA, DH. EUM. 1. Şube 14/16 1333 R 9 [24.02. 1915]
  21. BOA, İ. DH 1513/ 1333 C 25, 1333 C 19 [10.05.1915]
  22. BOA, MF. MKT, 1216/66, 20 Ş 1334, [22 Haziran 1916]
  23. BOA, MF. MKT, 1229/17, 19 Za 1335 [06 Eylül 1917]
  24. T.C. Emekli Sandığı Arşivi
  25. Türk Tarih Kurumu, İstanbul Üniversitesi Koleksiyonu
  26. Hakkı Tarık Us Koleksiyonu
  27. Stockholm Konferansı Belge Koleksiyonu
  28. Sancak Gazetesi
  29. Osmanlı Gazetesi
  30. Şura-yı Ümmet Gazetesi
  31. Akşam Gazetesi
  32. Milliyet Gazetesi
  33. Abdulhakim Aciyev, “Büyük İstidatlar Arseniy ve Andrey Tarkovskiyler ve Onların Kumuk-Türk Uruğu”, Uluslararası 4. Türk Kültürü Kongresi Bildirileri, III. Cilt, Yay. Haz. A. Aktaş Yasa, İmran Baba, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Ankara, 2000, ss. 9-21
  34. “Abdülhamid’in Yeni Bir Tedbiri”, Şura-yı Ümmet, No: 65, 1 Şevval 1322 [8 Kanun-i Evvel 1904], ss.3-4
  35. Ahmed Saib, “Mülahazat”, Sancak, No: 9, 12 Ramazan 1318 [13 Ocak 1900], ss. 5- 7
  36. Ahmed Saib, “Açık Mektub: Ahrar-i Osmaniye’ye Kat’i Bir İfade”, Sancak, No: 21, 08 Nisan 1316 [21 Nisan 1900] s. 4
  37. Ahmed Saib, “Enzar-ı Dikkate”, Sancak, No: 36, 1 Teşrin-i Sani 1900 [1 Kasım 1900] s.1
  38. Ahmed Saib, “İfade-i Mahsusa”, Sancak, No: 65, 13 Şaban 1324 [1 Teşrin-i Evvel 1906] s.1
  39. Ahmed Saib, “İfade-i Mahsusa”, Sancak, No: 71, 4 Receb 1326 [ 2 Ağustos 1908]
  40. Ahmed Saib, “Mukaddime”, Sancak [İstanbul], No: 1, 22 Mayıs 1325 [04.06.1909] s. 1.
  41. “Ahmed Saib Bey’in Mevkufiyeti”, Şura-yı Ümmet Gazetesi, No: 69, 15 Zilhicce 1322, [19 Şubat 1905] s.1
  42. Ahmed Saib, Rehnüma-yı İnkılâp, 1. Baskı, Kahire [Mısır], 1318
  43. Ahmed Saib, Rehnüma-yı İnkılâp, Hindiyye Matbaası, 2. Baskı Kahire [Mısır], 1327
  44. Ahmed Saib, Vaka-i Sultan Abdülaziz, 1. Baskı, Kahire [Mısır], 1320
  45. Ahmed Saib, Vaka-i Sultan Abdülaziz, II. Baskı, Hindiyye Matbaası, Kahire, 1326
  46. Ahmed Saib, Tarih-i Sultan Murad Han-ı Hâmis, 1. Baskı, Matbaa-i Hindiyye, Kahire, 1322
  47. Ahmed Saib, Tarih-i Sultan Murad Han-ı Hâmis, 2. Baskı, Hindiyye Matbaası, Kahire, 1326
  48. Ahmed Saib, Abdülhamid’in Evâil-i Saltanatı, 1. Baskı, Kahire [Mısır], 1326
  49. Ahmed Saib, Abdülhamid’in Evâil-i Saltanatı, 2. Baskı, Hindiyye Matbaası, Kahire, 1326
  50. Ahmed Saib, Son Osmanlı Rus Muharebesi [1877-1878], 1. Baskı, Hindiyye Matbaası, Kahire [Mısır], 1327
  51. Ahmed Saib, Hakâyık-ı Tarihiyye ve Siyasiyye, İkbal-i Milet Matbaası, İstanbul, 1327
  52. Ahmed Saib, Şark Meselesi, İkbal-i Millet Matbaası, İstanbul, 1327
  53. Ahmed Saib, Nereye Gidiyoruz?: Mazi, Hâl ve İstikbâl, Matbaa-i Cihan, İstanbul, 1327
  54. Ahmed Saib, Tarih-i Meşrutiyet ve Şark Mesele-i Hâzırası, Necm-i İstikbal Matbaası, Gayret Kütüphanesi, İstanbul, 1328
  55. Ahmed Saib Kaplan Zadé, Caucase: Les revendications des peuples du Caucase. Impr. Stellan Stål ̣, Stockholm, 1917
  56. Ahmed Saib (Çev.) Lamres (Lamairres), Vātsyāyana, Kamasutra: Kavaid-i Aşk ve Sevda, I. Kısım, Tâb’i ve Nâşiri Şark Kütüphanesi: Matbaa-yı Kader, İstanbul, 1329
  57. Ahmed Saib (Çev.), Lamres (Lamairres), Vātsyāyana, Kamasutra: Sevmek Sanatı, Tâb’i ve Nâşiri Şark Kütüphanesi: Matbaa-yı Kader, II. Kısım, İstanbul, 1329
  58. Ahmed Saib, “Rehber-i Müverrihin: Mükemmel ve Muntazam Tarih-i Osmanî Nasıl Yazılır-I?”, Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası (Haftalık Siyasi, Edebi, İlmi Gazatedir), Numero: 92, Cilt: 5, Sene: 3, 2 Teşrin-i Sani 1918, ss. 1110–1112
  59. Ahmed Saib, “Rehber-i Müverrihin: Mükemmel ve Muntazam Tarih-i Osmanî Nasıl Yazılır-II?”, Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası (Haftalık Siyasi, Edebi, İlmi Gazatedir) 93, Cilt:5, Sene: 3, 4 Safer 1337 Cumartesi 9 Teşrin-i Sani 1918, ss. 1117–1123
  60. Ahmed Saib, “Rehber-i Müverrihin: Mükemmel ve Muntazam Tarih-i Osmanî Nasıl Yazılır-III?”, Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası (Haftalık Siyasi, Edebi, İlmi Gazatedir) Numero: 94, Cilt: 5, Sene: 3, 11 Safer 1337 Cumartesi, 16 Teşrin-i Sani 1918, ss. 1133–1135
  61. Ahmed Saib, “Rehber-i Müverrihin: Mükemmel ve Muntazam Tarih-i Osmanî Nasıl Yazılır-IV?”, Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası (Haftalık Siyasi, Edebi, İlmi Gazatedir) Numero: 95, Cilt: 5, Sene: 3, 18 Safer 1337 Cumartesi 23 Teşrin-i Sani 1918, ss. 1149–1155
  62. Ahmed Rıza, “Makam-ı Sadarete Açık Mektub”, Sancak Gazetesi No: 27, 16 Safer 1318 [15 Haziran 1900], ss.3-4
  63. Ahmed Rıza, “Makam-ı Sadarete Açık Mektub (Ma’bed)”, Sancak Gazetesi No:30, 5 Rebiy’ül-Ahir 1318 [31 Temmuz 1900], ss.3-4
  64. Ahmed Rıza, “Makam-ı Sadarete Mektub”, Sancak Gazetesi No: 31, 19 Rebiy’ül- Ahir 1318 [15 Ağustos 1900], s.4
  65. Ahmed Rıza, “Makam-ı Sadarete Açık Mektub (Ma’bed)”, Sancak Gazetesi No: 33, 23 Cemaziye’l-evvel 1318 [15 Eylül 1900 ], ss. 3-4
  66. Ahmed Rıza, “Makam-ı Sadarete Açık Mektub (Ma’bed)”, Sancak Gazetesi No: 35, 23 Cemaziye’l-ahir 1318, [15 Teşrin-i Evvel 1900], ss.2-4
  67. Ahmed Rıza, “Makam-ı Sadarete Açık Mektub (Ma’bed)”, Sancak Gazetesi No: 36, 8 Receb 1318 [1 Teşrin-i Sani 1900], s.3
  68. “Ahrar-ı Osmaniye’ye Üçüncü Mektub”, Sancak Gazetesi, No: 33, 23 Cemaziye’l- evvel 1318 [18 Eylül 1900], ss.1–2
  69. Akünal,,D., “Jön Türk Gazeteleri”, Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türkiye Ansiklopedisi, 3. Cilt, İletişim, İstanbul, 1985, ss. 850- 856
  70. Bala, A., “Kumuklar”, İslâm Ansiklopedisi, 6. Cilt, İstanbul, MEB Basımevi, 1977, s. 985- 990.
  71. Bayur, Y.H., Türk İnkılâbı Tarihi, I. Cilt, I. Kısım, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1991
  72. Berzeg Sefer E., Kafkasya Diasporası’nda Edebiyatçılar ve Yazarlar Sözlüğü, Samsun, 1995
  73. Birinci, A., “Müstehcenlik Tartışmaları Tarihinde Bir Zanbağın Hikâyesi”, Tarih Yolunda: Yakın Mazînin Siyasî ve Fikrî Ahvâli, Dergâh Yayınları, İstanbul, 2001
  74. Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri, 3. Cilt, Meral Yayınevi, İstanbul, 1975, ss.8-9
  75. Duman, H., Başlangıcından Harf Devrimine Kadar Osmanlı-Türk Süreli Yayınlar ve Gazeteler Bibliyografyası ve Toplu Katalogu, 1828–1928, 1. Cilt, Ankara, 2000
  76. Edhem, R., [Balkan], Mısır’da ‘Sancak’ Gazetesi Müdürü Ahmed Saib Bey’e, [1900]. İBB Atatürk Kütüphanesi, Belediye Osmanlıca Kitaplar Koleksiyonu K01997
  77. “Enzar-ı Dikkate”, Sancak Gazetesi, No: 60, 18 Receb 1319 [31 Ekim 1901]
  78. Ercoşkun, T.,, “Ahmed Saib ve Sancak Gazetesi”, Kebîkeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, 14. Yıl, 26. Sayı, Ankara, 2008, ss. 97- 144
  79. Ertuğrul, A., “Rehber-i Müverrihîn: Mükemmel ve Muntazam Târih-i Osmânî Nasıl Yazılır?”, İstem, Yıl:1, Sayı: 1, 2003, ss. 203-223
  80. Georgeon, F., Türk Milliyetçiliğinin Kökenleri Yusuf Akçura (1876–19135), çev. Alev Er, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2. Baskı, İstanbul, 1996
  81. Gövsa, İ.A.,, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, Yedigün Neşriyat, İstanbul, 1945
  82. Hanioğlu M. Ş., The Young Turks in Opposition, Oxford University Press, Newyork, 1995
  83. Hanioğlu, M. Ş., “Jön Türk Basını”, Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türkiye Ansiklopedisi, 3. Cilt, İletişim, İstanbul, 1985, ss. 844- 850
  84. İhsanoğlu E.,, Mısır’da Türkler ve Kültürel Mirasları, İRCICA, İstanbul, 2006
  85. “İhtar”, Şura-yı Ümmet Gazetesi, No:1, 1 Muharrem 1320 [10 Nisan 1902] s.4
  86. “İhtar”, Şura-yı Ümmet Gazatesi No: 98, 1 Ağustos 1906, s. 1
  87. “İlânât”, Sancak Gazetesi, [İstanbul], No: 1, 23 Mayıs 1325 [05 Haziran 1909]
  88. Keleşyılmaz V., “Teşkilat-ı Mahsusa, Yusuf Akçura ve 1916 Lozan Milliyetler
  89. Konferansı”, Türkler, 18. Cilt, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 2002, ss.460- 463
  90. “Kumyks”, Encylopedia of World Cultures, Vol. VI, Newyork: G.K. Hall& Company, 1994. ss. 220-224
  91. Kuran,A. B., İnkılâp Tarihimiz ve Jön Türkler, Tan Matbaası, İstanbul, 1945
  92. Kuran, A.B., İnkılâp Tarihimiz ve İttihad Terakki, Tan Matbaası, İstanbul, 1948
  93. Kurtuluş, R., “Kumuklar”, Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 26. Cilt, İstanbul, 2002, ss. 372-373
  94. “Neşriyat-ı Cedide”, Şura-yı Ümmet, No: 21, 17 Kanun-i Sani 1318 [29 Ocak 1903]
  95. “Neşriyat-ı Cedide”, Şura- yı Ümmet, No: 34, 27 Temmuz 1319 [09 Ağustos 1903]
  96. Oğuz, G., “İttihad ve Terakki Cemiyeti ve II. Abdülhamit”, Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 1. Sayı, 2013, ss. 20-27
  97. Oğuz, G., Osmanlı Gazetesi (1897-1904), Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2006
  98. Oğuz, G., “İttihad ve Terakki Cemiyetinin Yayın Organı Osmanlı Gazetesi (1897- 1900), Hacettepe Üniversitesi CTAD Dergisi, 6. Sayı, 2007, ss. 135-156
  99. Meynell, H. M., “The Stockholm Conference of 1917”, International Review of Social History 5 (1960), ss.1-25
  100. Reynolds, M. A., Shattering Empires: The Clash and Collapse of Ottoman and Russian Empires 1908-1918, Cambridge University Press, Cambridge; New York, 2010
  101. Şehsuvaroğlu, H. Y., “Tarihten Sayfalar: Ahmed Saib Bey”, Akşam Gazetesi, No: 11276, 4 Mart 1950
  102. Şehsuvaroğlu, H. Y., “Tarihten Sayfalar: Ahmed Saib Bey”, Akşam Gazetesi, No: 11280, 8 Mart 1950
  103. Tavkul, U., “Kumuk Türkleri: Tarihleri, Sosyal Yapıları ve Dilleri Üzerine Bir İnceleme”, Kırım Dergisi, 13 (50), 2005, ss. 29-39
  104. Uçarol, R., Gazi Ahmet Muhtar Paşa (1839–1919), Filiz Kitabevi, İstanbul, 1989
  105. Ercoşkun, T.,, “Ahmed Saib ve Sancak Gazetesi”, Kebîkeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, 14. Yıl, 26. Sayı, Ankara, 2008, ss. 97- 144
  106. Gövsa, İ.A.,, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, Yedigün Neşriyat, İstanbul, 1945
  107. İhsanoğlu E.,, Mısır’da Türkler ve Kültürel Mirasları, İRCICA, İstanbul, 2006