AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe results show that the model functions through three major mechanisms: constraint through rule-based practices, legitimacy based on a cautious legal-rational discourse, and mediation through simultaneous diplomatic engagement.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The Straits have served on a continuous basis between the Ottoman Empire and Republic periods as strategic factor in the balance of power within the international system. The system of the straits, established as a permanent legal entity under the 1936 Montreux Convention Regarding the Regime of the Straits, has formed a backdrop for Turkey’s sovereignty and foreign policy ever since. Yet the reorganisation by and through the change from Cold War to post-Cold War era has also altered the nature of this regime. This article develops and presents an analytical framework, “Balancing Autonomy”, developed by the author, which serves as an abstract deductive model by which to interpret the way middle powers can navigate systemic pressures through regime-based structuring while acting autonomously. Drawing on the tradition of classical, structural and neoclassical realism, this model captures the extent to which Turkey can accommodate systemic compulsions while coping with national decision-making autonomy. Applying a historical-comparative qualitative analysis based on archival and official sources, the article discusses three periods: 1991-2003, 2004-2013, and 2014-2024. The results show that the model functions through three major mechanisms: constraint through rule-based practices, legitimacy based on a cautious legal-rational discourse, and mediation through simultaneous diplomatic engagement. The study contends that Turkey successfully employed its natural capability and historical diplomatic tradition to ensure regional stability as well as national independence by treating the Montreux regime as a pragmatic mechanism. In this vein, the model on “Balancing Autonomy” provides a distinct theoretical framework to understand the presence strategies of middle powers in a multipolar system.
Özet
Boğazlar, Osmanlı Devleti ve Cumhuriyet dönemleri arasında kesintisiz bir şekilde, uluslararası sistemdeki güç dengelerinde stratejik bir faktör olarak rol oynamıştır. 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi uyarınca kalıcı bir hukuki statü olarak tesis edilen boğazlar sistemi, o tarihten bu yana Türkiye’nin egemenliği ve dış politikası için hukuki bir dayanak teşkil etmektedir. Ancak, Soğuk Savaş’tan Soğuk Savaş sonrası döneme geçişin getirdiği yeniden yapılanma, bu rejimin doğasını da değiştirmiştir. Bu çalışma, yazar tarafından geliştirilen ve orta ölçekli güçlerin özerk hareket ederken rejim temelli yapılandırma yoluyla sistemik baskıları nasıl yönlendirebileceğini yorumlamaya yarayan analitik bir model olan “Dengeci Özerklik” adlı özgün bir kavramsal çerçeve geliştirmekte ve sunmaktadır. Klasik, yapısal ve neoklasik realizmden yararlanan bu model, Türkiye’nin sistemik baskılara uyum ile ulusal karar alma özerkliğini eşzamanlı yönetme kapasitesini ifade etmektedir. Arşivsel ve resmi kaynaklara dayanan tarihsel-karşılaştırmalı nitel bir analiz uygulayan bu çalışma, 1991-2003, 2004-2013 ve 2014-2024 dönemlerini analiz etmektedir. Bulgular, modelin, “kural temelli uygulamalar yoluyla kısıtlama”, “ölçülü bir hukuki-rasyonel söyleme dayalı meşruiyet” ve “eşzamanlı diplomatik angajman yoluyla arabuluculuk” olmak üzere üç temel mekanizma aracılığıyla işlediğini göstermektedir. Çalışma, Türkiye’nin Montrö rejimini pragmatik bir mekanizma olarak ele alarak hem bölgesel istikrarı hem de ulusal bağımsızlığını güvence altına almak için içsel kapasitesini ve tarihi diplomatik geleneğini başarıyla kullandığını öne sürmektedir. Bu bağlamda, “Dengeci Özerklik” modeli, çok kutuplu bir sistemde orta ölçekli güçlerin varlık stratejilerini anlamak için özgün bir teorik çerçeve sunmaktadır.