Journals / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 61

HISTORICAL DEVELOPMENT OF CONSTRUCTION AFFIXES WHICH INCLUDE PREPALATAL AND POSTPALATAL “G” FROM OLD TURKISH TO OLD ANATOLIAN TURKISH

BÜNYESİNDE ART VEYA ÖN DAMAK /G/ ÜNSÜZÜ BULUNDURAN YAPIM EKLERİNİN ESKİ TÜRKÇEDEN ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNE TARİHSEL SEYİRLERİ ÜZERİNE

Pages
43–72
Publication Date
2010-04-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Examples of construction affixes which include fore palate and rear palate consonants have been given from all historical written language of Turkish considering its functions of derivation from nouns or verbs.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The progress of fore palate and rear palate consonants /g/ used in Old Turkish period within Modern Turkish have attracted attention of Turkish Language researchers.
📊
Key Findings & Data:But only general outline of rules were mentioned about them.
💡
Conclusion & Impact:Examples of construction affixes which include fore palate and rear palate consonants have been given from all historical written language of Turkish considering its functions of derivation from nouns or verbs.
🔬Design:Makale
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Eski Türkçe · Eski Anadolu Türkçesi · Osmanlı Türkçesi

Abstract

The progress of fore palate and rear palate consonants /g/ used in Old Turkish period within Modern Turkish have attracted attention of Turkish Language researchers. But only general outline of rules were mentioned about them. In this article some specific cases of fore palate and rear palate consonants “g” which have been out of consideration of researchers are mentioned and their historical development throughout Old Turkish and Old Anatolian Turkish. Examples of construction affixes which include fore palate and rear palate consonants have been given from all historical written language of Turkish considering its functions of derivation from nouns or verbs.

Özet

Eski Türkçe döneminde görülen eklerde ön ve art damak /g/ ünsüzlerinin Batı Türkçesindeki seyri bir hayli dikkat çekicidir. Bu konu, Türk dili araştırmacılarının dikkatini çekmiş, ancak bünyesinde bu ünsüzleri bulunduran ekler üzerinde yapılan araştırmalarda çok genel bilgiler verilmiştir. Biz, bu makalede, bünyesinde art ve ön damak /g/ ünsüzlerini bulunduran yapım eklerinin Eski Türkçeden Eski Anadolu Türkçesine kadar uzanan bir dönem içindeki durumlarını, bir başka deyişle tarihsel seyrini ele alarak bugüne kadar dikkatlerden kaçmış olan bazı özel durumlara da değineceğiz. Makalemizde, isimden ya da fiilden türetme işlevleri de dikkate alınarak, ön seste veya son seste art damak ya da ön damak /g/ ünsüzlerinden birini bulunduran yapım eklerine bütün tarihsel Türk yazı dillerinden örnekler verilmiştir.

🔖

Cite This Article

Gökçe, A. (2010). HISTORICAL DEVELOPMENT OF CONSTRUCTION AFFIXES WHICH INCLUDE PREPALATAL AND POSTPALATAL “G” FROM OLD TURKISH TO OLD ANATOLIAN TURKISH. Folklor/Edebiyat, Cilt: 16 Sayı: 61, 43–72. https://ajindex.com/articles/1129004

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (76)

  1. Akar, Ali (2004), “-İAn Eki”, V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I,20- 26 Eylül 2004, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 855/I
  2. Akkuş, Muzaffer ( 995), Kitāb-ı İunya, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 592
  3. Arat, Reşit Rahmeti (1979), Kutadgu Bilig III İndeks, İstanbul: TKAE Yayınları: 47
  4. Arat, Reşit Rahmeti (1991), Kutadgu Bilig I Metin, 3. baskı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 458
  5. Ata, Aysu (1997a), Úıãaãü’l-Enbiyā (Peygamber Kıssaları) I Giriş-Metin-Tıpkıbasım, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 681-1
  6. Ata, Aysu (1997b), Úıãaãü’l-Enbiyā (Peygamber Kıssaları) II Dizin, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 681-2
  7. Ata, Aysu (1998), Nehcü’l-Ferādìs III Dizin-Sözlük, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 518
  8. Ata, Aysu (2002), Harezm-Altınordu Türkçesi, İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi: 36
  9. Banguoğlu, Tahsin (1990), Türkçenin Grameri, 3. baskı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 528
  10. Caferoğlu, Ahmet (1993), Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, 3. baskı, İstanbul: Enderun Kitabevi
  11. Canpolat, Mustafa (1995), Lisānü’ù-Ùayr, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 626
  12. Clauson, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary Pre-Thirteenth Century Turkish, Oxford: Clarendon Press
  13. Eckmann, János (1988a), “Harezm Türkçesi”, (çev. Mehmet Akalın), 2. baskı, Tarihî Türk Şiveleri, Ankara: TKAE Yayınları: 73, s. 173-210
  14. Eckmann, János (1988b), “Çağatayca”, (çev. Mehmet Akalın), 2. baskı, Tarihî Türk Şiveleri, Ankara: TKAE Yayınları: 73, s. 211-245
  15. Eckmann, János (1988c), Çağatayca El Kitabı, (çev. Günay Karaağaç), İstanbul: Edebiyat Fakültesi Yayınları: 3412
  16. Eraslan, Kemal (1980), Eski Türkçede İsim-Fiiller, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları: 2731
  17. Ercilasun, Ahmet B. (1995), “Kâşgarlı Mahmud’da -SĀ- / SĒ- Eki”, TD, 521: 449-455
  18. Erdal, Marcel (1991), Old Turkic Word Formation, Vol. I-II, Otto Harassowitz, Wiesbaden.
  19. Eren, Hasan (1999), Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara
  20. Ergin, Muharrem (1980), Türk Dil Bilgisi, 5. baskı, İstanbul: Boğaziçi Yayınları
  21. Ersoylu, Halil (2001), Lokmanî Dede, Menâkıb-ı Mevlânâ, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 783
  22. Gabain, A. von (1988), Eski Türkçenin Grameri (çev. Mehmet Akalın), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 532
  23. Gülsevin, Gürer (1997), Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 673
  24. Gülsevin, Gürer -Boz, Erdoğan (2004), Eski Anadolu Türkçesi, Ankara: Gazi Kitabevi
  25. Hacıeminoğlu, Necmettin (1991), Türk Dilinde Yapı Bakımından Fiiller, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları: 1348
  26. Hacıeminoğlu, Necmettin (1996), Karahanlı Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 638
  27. Hacıeminoğlu, Necmettin (1997), Harezm Türkçesi ve Grameri, İstanbul.
  28. Hacıeminoğlu, Necmettin (2000), Kutb’un Hüsrev ü Şirin’i ve Dil Hususiyetleri, Ankara: TDK Yayınları: 573
  29. Karahan, Leylâ (1994), Erzurumlu Darîr Kıssa-i Yûsuf, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 564
  30. Karamanlıoğlu, Ali Fehmi (1989), Seyf-i Sarâyî Gülistan Tercümesi (Kitâb Gülistan bi’t-Türkî), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 544
  31. Karamanlıoğlu, Ali Fehmi (1994), Kıpçak Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 579
  32. Karasoy, Yakup (1998), Şiban Han Dîvânı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 614
  33. Koç, Nurettin (2002), İslamlıktan Önce Türk Dili ve Edebiyatı, İstanbul: İnkılâp Kitabevi
  34. Korkmaz, Zeynep (1995), Türk Dili Üzerine Araştırmalar, Birinci Cilt, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 629
  35. Korkmaz, Zeynep (2003), Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 827
  36. Mansuroğlu, Mecdut (1988), “Karahanlıca”, Tarihî Türk Şiveleri, Ankara: TKAE Yayınları: 73; s. 133- 171
  37. Mazıoğlu, Hasibe (1974), Ahmed Fakih, Kitābu Ev~āfı Mesācidi’ş-Şerìfe, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 399
  38. Olcay, Selâhattin (1965), Ebu’l-Leyx Semer”andÜ Tewkiretü’l-Evliyā Tercümesi İnceleme-Metin-İndeks, Ankara: A.Ü. D.T.C.F. Yayınları: 162
  39. Öner, Mustafa (1998), Bugünkü Kıpçak Türkçesi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 703
  40. Özkan, Mustafa (1993), Mahmûd b. Kādî-i Manyâs Gülistan Tercümesi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 562
  41. Özyetgin, A. Melek (2001), Ebÿ Óayyān, Kitābu’l-İdrāk li Lisāni’l-Etrāk, Ankara: Köksav Tengrim Türklük Bilgisi Araştırmaları Dizisi: 3
  42. Räsänen, Martti (1969), Versuch Eines Etymologischen Wörterbuchs Der Türksprachen, Helsinki
  43. Sağol, Gülden (2002), “Harezm Türkçesi ve Harezm Türkçesi ile Basılan Eserler”, Türkler, C. V, Ankara, s. 804-813
  44. Şahin, Hatice (2003), Eski Anadolu Türkçesi, Ankara: Akçağ Yayınları
  45. Türk Dil Kurumu (1972), Dîvânu Lugâti’t-Türk Dizini, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 368
  46. Tekin, Talat (1989), “Türk Dil ve Diyalektlerinin Yeni Bir Tasnifi”, Erdem, C. V, S. 3, Ankara, s. 141-168
  47. Tekin, Talat (1995), Türk Dillerinde Birincil Uzun Ünlüler, Ankara: TC Kültür Bakanlığı-Simurg
  48. Tekin, Talat (2000), Orhon Türkçesi Grameri, Ankara: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi: 9
  49. Timurtaş, Faruk K. (1981), Eski Türkiye Türkçesi XV. Yüzyıl, Gramer-Metin-Sözlük, İstanbul:
  50. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No: 2157
  51. Timurtaş, Faruk K. (1983), Tarihî Türkiye Türkçesi Araştırmaları III, Osmanlı Türkçesi Grameri, Eski Yazı ve İmlâ Arapça-Farsça- Eski Anadolu Türkçesi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No: 2258
  52. Toparlı, Recep (1992), İrşâdü’l-Mülûk ve’s-Selâtîn, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 555
  53. Toparlı, Recep (1998), Hârezmli Hâfız’ın Divanı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 696
  54. Toparlı, Recep vd. (2003), Kıpçak Türkçesi Sözlüğü, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 835
  55. Yüce, Nuri (1988), Mukaddimetü’l-Edeb, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları: 535
  56. Yüce, Nuri (2002), “Hârizm Türkçesi”, Türkler, C. V, Ankara, s. 793-803
  57. Yücel, Bilâl (1995), Bâbür Dîvânı, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayını: 81 Özet: Eski Türkçe döneminde görülen eklerde ön ve art damak /g/ ünsüzlerinin Batı Türkçesindeki
  58. seyri bir hayli dikkat çekicidir. Bu konu, Türk dili araştırmacılarının dikkatini çekmiş,
  59. ancak bünyesinde bu ünsüzleri bulunduran ekler üzerinde yapılan araştırmalarda çok genel
  60. bilgiler verilmiştir. Biz, bu makalede, bünyesinde art ve ön damak /g/ ünsüzlerini bulunduran
  61. yapım eklerinin Eski Türkçeden Eski Anadolu Türkçesine kadar uzanan bir dönem içindeki
  62. durumlarını, bir başka deyişle tarihsel seyrini ele alarak bugüne kadar dikkatlerden kaçmış olan
  63. bazı özel durumlara da değineceğiz. Makalemizde, isimden ya da fiilden türetme işlevleri de dikkate alınarak, ön seste veya
  64. son seste art damak ya da ön damak /g/ ünsüzlerinden birini bulunduran yapım eklerine bütün
  65. tarihsel Türk yazı dillerinden örnekler verilmiştir. Anahtar kelimeler: Eski Türkçe, Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi, şekil bilgisi,
  66. tarihî şekil bilgisi, ses bilgisi, tarihî ses bilgisi.
  67. HISTORICAL DEVELOPMENT OF CONSTRUCTION AFFIXES WHICH
  68. INCLUDE PREPALATAL AND POSTPALATAL “G” FROM OLD TURKISH TO
  69. OLD ANATOLIAN TURKISH Abstract:
  70. The progress of fore palate and rear palate consonants /g/ used in Old Turkish period
  71. within Modern Turkish have attracted attention of Turkish Language researchers. But only
  72. general outline of rules were mentioned about them. In this article some specific cases of fore
  73. palate and rear palate consonants “g” which have been out of consideration of researchers
  74. are mentioned and their historical development throughout Old Turkish and Old Anatolian Turkish. Examples of construction affixes which include fore palate and rear palate consonants
  75. have been given from all historical written language of Turkish considering its functions of
  76. derivation from nouns or verbs.