Journals / Folklor/Edebiyat / 2016 / Cilt: 22 Sayı: 88

NİNNİYİ DİVAN ŞAİRLERİNDEN DİNLEMEK

Özge Öztekin(Hacettepe Üniversitesi)
Pages
45–68
Publication Date
2016-11-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Özel isimleri veya akraba olarak şaire yakınlık dereceleri ile tanımlandıkları gibi, akraba dışında da bir padişah kızı veya bir mülki amirin oğlu olarak yine isimleri geçmek suretiyle belirtilmişlerdir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Ninniler bebeği uyutmak, rahatlatmak, ağlamasını kesmek için belli bir ezgi ve ritmik sallamalar eşliğinde söylenen şiirlerdir.
📊
Key Findings & Data:Bu yazı vesilesiyle, 18. yüzyılın sonundan 19. yüzyılın sonuna dek tarayabildiğimiz metinlerden hareketle bir tespit ve değerlendirme yapmaya çalışacağız.
💡
Conclusion & Impact:Özel isimleri veya akraba olarak şaire yakınlık dereceleri ile tanımlandıkları gibi, akraba dışında da bir padişah kızı veya bir mülki amirin oğlu olarak yine isimleri geçmek suretiyle belirtilmişlerdir.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ninni · Divan şiiri · gelenek

Özet

Ninniler bebeği uyutmak, rahatlatmak, ağlamasını kesmek için belli bir ezgi ve ritmik sallamalar eşliğinde söylenen şiirlerdir. Taşıdıkları anlam aktarımlarıyla yerelden evrensele uzanan bir kültürel bellek aktarıcısıdırlar. Türk edebiyatında Halk şiirinin anonim ürünlerinden biri olarak bilinen ninni, Divan şiirinde şairi belli birer edebi mahsul olarak görülmektedir. Bu yazı vesilesiyle, 18. yüzyılın sonundan 19. yüzyılın sonuna dek tarayabildiğimiz metinlerden hareketle bir tespit ve değerlendirme yapmaya çalışacağız. Bazı divanlar ve mesneviler ile bir gazetede karşılaştığımız aruzla yazılmış şiirler örneklem alanımızı oluşturmaktadır. Ninni, klasik şiirde özellikle kadın şairlerin yaratıcılığında karşımıza gelmektedir. Şeref Hanım, Nakıyye Hanım ve Naciye Hanım bu anlamda öne çıkan isimlerdir. Ninnilerini murabba ve muhammes nazım biçimiyle yazmışlardır. Ancak biri çok meşhur bir şairin olmak üzere -şimdilik tespit edebildiğimiziki şiirde erkek dilinden yazıldığı da bilinmektedir. Şeyh Gâlib ve Şakir Mehmed’in metinleri bu bağlamda okunabilir. Tardiyye ve şarkı nazım biçimini kullanmışlardır. Terim olarak ise, doğum kutlamalarını anlatan bazı tarih manzumeleri ile bir şarkıda ninni sözcüğüne rastlanmaktadır. Yine Şakir Mehmed’in, Trabzonlu Emin Hilmi’nin ve Raşid İbrahim’in divanlarında bu örnekler görülmektedir. Söz konusu tarih manzumeleri, kıt’a-i kebire nazım şekliyle yazılmıştır. Kimi ninnilerde tekrar unsurunun ikileme, nakarat, önceleme veya tarsî’ yoluyla sağlandığı göze çarpmaktadır. İyi dilekte bulunma ve dua etme, sevgi aktarımı, nasihat ve tavsiye, insana ve insan olmaya dair ontolojik ve tasavvufi çıkarımlar, kız çocuklarının yetiştirilmesi, şair olmanın gerekleri gibi pek çok unsur işlenmiştir. Ninni söyleyicisi olarak teyze, abla (ki onlar aynı zamanda şairin kendisidir), dadı ve nine geçmektedir. Bazı metinlerde, ninninin söylendiği bebeğinkimliği de verilmektedir. Özel isimleri veya akraba olarak şaire yakınlık dereceleri ile tanımlandıkları gibi, akraba dışında da bir padişah kızı veya bir mülki amirin oğlu olarak yine isimleri geçmek suretiyle belirtilmişlerdir.

🔖

Cite This Article

Öztekin, Ö. (2016). NİNNİYİ DİVAN ŞAİRLERİNDEN DİNLEMEK. Folklor/Edebiyat, Cilt: 22 Sayı: 88, 45–68. https://ajindex.com/articles/1128625

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (11)

  1. . “Nâciye Hanım, Nuhkuyulu” (30 Eylül 2014) 8 Nisan 2016.
  2. CUNBUR, M. (2011). Osmanlı Dönemi Türk Kadın Şairleri. Ankara, Türkkad Genel Merkezi Yayınları.
  3. ÇETİN, K. (2006). “Raşid (1310? - 1892) ve Divan’ı İnceleme – Tenkitli Metin”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi.
  4. ÇIĞ, M. İ. (2002). Ortadoğu Uygarlık Mirası. İstanbul, Kaynak Yayınları.
  5. DUMAN, M. (2010). “Trabzonlu Emin Hilmi Hayatı-Eserleri-Edebi Kişiliği ve Divanının Metni”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.
  6. ELIADE, M. (1991). Kutsal ve Dindışı. Çev. Mehmet Ali Kılıçbay. Ankara, Gece Yayınları.
  7. GÖLPINARLI, A. (1971). Şeyh Gâlib Divan Hüsn ü Aşk Seçmeler. İstanbul, Milli Eğitim Bakanlığı Basımevi.
  8. KRAMER, S. N. (1998). Tarih Sümer’de Başlar. Çev. Hamide Koyukan. İstanbul, Kabalcı Yayınevi.
  9. ONG, W. J. (1999). Sözlü ve Yazılı Kültür. Çev. Sema Postacıoğlu Banon. İstanbul, Metis Yayınları.
  10. ŞENTÜRK, D. (2010). “19. Yüzyıl Şairlerinden Hatice Nakıyye Hanım’ın Divan’ının Transkripsiyonlu Metni ve İncelenmesi”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
  11. YANBAL, S. (2009). “Şakir Mehmed Efendi Divanı (Metin-İnceleme)”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi