Journals / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 24 Sayı: 94

Selamlaşma Bağlamında Üsküdar/Selami Ali Efendi Menkıbesinin Göstergebilim Açısından İncelenmesi

Nursel Uyanıker(Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı)
Pages
73–85
Publication Date
2018-05-01
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Çalışma, Türk efsane ve menkıbelerinden hareketle adlandırma bilimi bağlamında ve belirli bir yer bazında ele alınıp incelenirse; verilen isimle, o yerin anlamlandırılmasının manevî bir sebebe bağlandığı etraflıca ortaya konulup anlaşılabilir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:XVII. yüzyılda yaşamış olan Selami Ali Efendi, Aziz Mahmud Hüdâyî erkânına müntesip, Celvetî kolunun dört büyük şubesinden olan ve kendi adıyla anılan Selamiyye kolunun şeyhidir.
📊
Key Findings & Data:Çalışma, göstergebilim teorisi bağlamında, Adlandırma Bilimi (Onomasiology) çerçevesinde ve edebiyat metin inceleme yöntemlerine göre ele alınıp değerlendirilecektir.
💡
Conclusion & Impact:Çalışma, Türk efsane ve menkıbelerinden hareketle adlandırma bilimi bağlamında ve belirli bir yer bazında ele alınıp incelenirse; verilen isimle, o yerin anlamlandırılmasının manevî bir sebebe bağlandığı etraflıca ortaya konulup anlaşılabilir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:göstergebilim · adlandırma bilimi · Selami Ali Efendi

Özet

XVII. yüzyılda yaşamış olan Selami Ali Efendi, Aziz Mahmud Hüdâyî erkânına müntesip, Celvetî kolunun dört büyük şubesinden olan ve kendi adıyla anılan Selamiyye kolunun şeyhidir. Çalışmanın amacı; Celvetiyye tarikatının Selamiyye kolunun kurucusu olan Selami Ali Efendi’nin; “Selamsız Şeyh” menakıbından hareketle, Üsküdar ilçesi, Selami Ali (Selamsız) caddesine adını vermesini ve menkıbesinin çözümlenerek Türk-İslam kültüründe görgü kurallarının önemini belirtmektir. Çalışma, göstergebilim teorisi bağlamında, Adlandırma Bilimi (Onomasiology) çerçevesinde ve edebiyat metin inceleme yöntemlerine göre ele alınıp değerlendirilecektir. Göstergebilim, bir metnin ya da söylemin yüzey yapısından hareketle derin yapısına ulaşmak ve onu anlamlandırmak amacıyla, çeşitli kavramlara dayanarak çözümleme yöntemleri sunmuştur. Bu çalışmada R. Barthes ve A. J. Greimas’ın geliştirdiği anlam göstergebilimi çözümleme yönteminde yer alan bazı kavram ve çözümleme araçlarından yararlanılıp Selami Ali Efendi’nin menkıbesi incelenmiştir. Çalışma, Türk efsane ve menkıbelerinden hareketle adlandırma bilimi bağlamında ve belirli bir yer bazında ele alınıp incelenirse; verilen isimle, o yerin anlamlandırılmasının manevî bir sebebe bağlandığı etraflıca ortaya konulup anlaşılabilir.

🔖

Cite This Article

Uyanıker, N. (2018). Selamlaşma Bağlamında Üsküdar/Selami Ali Efendi Menkıbesinin Göstergebilim Açısından İncelenmesi. Folklor/Edebiyat, Cilt: 24 Sayı: 94, 73–85. https://doi.org/10.22559/folklor.251

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (16)

  1. Arendonk, C. V. (1988) “Selâm” maddesi, Millî Eğitim Bakanlığı İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: C:10, ss. 329-333.
  2. Barthes, R. (2014) Göstergebilimsel serüven, Çev. M. Rifat-S. Rifat, İstanbul: Yapı Kredi.
  3. Ceylan, M. A. (2012) Üsküdar’da bazı yer adları üzerine incelemeler, Uluslararası Üsküdar Sempozyumu VII (1352’den Bugüne Şehir), İstanbul: Üsküdar Belediyesi, ss. 439-462.
  4. Cihan, S. (1986) Hz. Peygamberin sünnetinde selam ve insan münasebetlerde oynadığı ro”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, S: 6, ss. 1-14. Güvenç, A. (1966) İslâmda muâşeret: kapı vurma-selam verme âdâbı, Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi, ?: C: 5, S: 11, ss. 306-308.
  5. Haskan, M. N. (2001) Yüzyıllar boyunca Üsküdar, İstanbul: Üsküdar Belediyesi, C:1. İz, M. (1967) Amel-i Sâlih: Selâm, İslâm Düşüncesi Dergisi, ?: C:1, S: 3, ss. 131-135. Kasapoğlu, A. (2010) İslâm’da selâm ve selâmlaşma olgusu, Hikmet Yurdu Dergisi, ?: C:3, S: 6, ss. 49-87. Küçükbasmacı, G. (2015) Selamlaşma sözleri açısından Manas destanı, Turkish Studies, Ankara: S: 10/8, ss. 1677-1696.
  6. Lynch, K. (2010) Kent imgesi, Çev. İrem Başaran, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür.
  7. Örnek, S. V. (2015/2) Türk folklorunda ad seçme ve ad koyma, Folklor/Edebiyat Dergisi (Sedat Veyis Örnek Özel Sayısı), Kıbrıs: C:21, S:82, ss. 523-529.
  8. Özdamar, M. (2002) Pîrân, İstanbul: Kırk Kandil.
  9. Platon (2000) Kratylos, Çev. Cenap Karakaya, İstanbul: Sosyal.
  10. Rifat, M. (2009) Göstergebilimin ABC’si, İstanbul: Say.
  11. Sayın, Ö. (2014) Göstergebilim ve sosyoloji, Ankara: Anı.
  12. Sert, H. E. (2004) Kur’an’da insan tipleri ve davranışları, İstanbul: Bilge
  13. Süreyya, M. (1996) Sicill-i Osmanî, Yay. Haz. N. Akbayar, C:5. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt
  14. Tanman, M. B.(2009) Selâmi Ali Efendi tekkesi maddesi, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, C: 36, ss. 349-350.
  15. Tatçı, M. vd. (2006) Selâmî Ali Efendi hayatı, tarikat-namesi ve vakfiyyesi, İstanbul: Kaknüs. Thompson, S. (1955) Motif-index of folk-literature, USA: Indiana University Press,
  16. Bloomington/Indiana, C.6 (5 C.+1 Alphabetical index).