Journals / Folklor/Edebiyat / 2019 / Cilt: 25 Sayı: 100 Özel Sayı

Efsanevî Bir Kadın Ermiş ve Acele Bacı Helvası Ritüeli

Seval Kasımoğlu(Çankırı Karatekin Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü)0000-0002-2706-9492
Şule Berber(Çankırı Karatekin Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü)
Pages
941–952
Publication Date
2019-11-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Çobanoğlu bu işlevleri ortaya koyarken William Bascom’un folklorun dört işlevi ve Emile Durkheim toplumsal ritüeller konusunda belirlediği dört işlevinin bir sentezini yapmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Ritüeller; toplumun kabul, inanç ve değerlerini sunan eylemlerdir.
📊
Key Findings & Data:Bu inanç, kabul ve değerler ritüelin varlığını devam ettirmesi ve onaylanması adına oldukça önemlidir.
💡
Conclusion & Impact:Çobanoğlu bu işlevleri ortaya koyarken William Bascom’un folklorun dört işlevi ve Emile Durkheim toplumsal ritüeller konusunda belirlediği dört işlevinin bir sentezini yapmıştır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Acele Bacı · efsane · helva

Özet

Ritüeller; toplumun kabul, inanç ve değerlerini sunan eylemlerdir. Bu inanç, kabul ve değerler ritüelin varlığını devam ettirmesi ve onaylanması adına oldukça önemlidir. Özellikle bir mit ya da efsane ile desteklenen ritüeller, toplumun kültürel kodlarını sembolik bir dille anlatan metinler olarak okunabilir. Bu metinlerin toplum tarafından kabullenilmeleri taşıdıkları işlevlerle de ilgilidir. Bu tür ritüellerden biri, “Hacca Giden Ağasına Helva Götürme” motifli bir efsane örneği ile desteklenen Acele Bacı Helvası Ritüeli’dir. Bu ritüel, Mersin, Eskişehir, Bursa, Adana, Aydın, İzmir gibi pek çok şehirde uygulanmaktadır. Bu çalışmada bir efsaneyle desteklenen ve günümüzde yaşatılmaya devam edilen Acele Bacı/Helvacı Bacı ritüeli hakkında bilgi verilirken, ritüelin hangi sınıflandırma başlığı altında incelenebileceği ve hangi işlevleri gerçekleştirdiği sorusuna da cevap aranmaya çalışılacaktır. Bu amaçla çalışmada Acele Bacı Helvası ritüeli sınıflandırılırken Lauri Honko’nun ritüellerle ilgili yaptığı tasnifi esas alınmıştır. Ritüelin işlevi konusunda ise Özkul Çobanoğlu’nun Hıdırellez ve Nevruz bayramlarını incelemek üzere ortaya koyduğu dört işlev esas alınmıştır. Çobanoğlu bu işlevleri ortaya koyarken William Bascom’un folklorun dört işlevi ve Emile Durkheim toplumsal ritüeller konusunda belirlediği dört işlevinin bir sentezini yapmıştır.

🔖

Cite This Article

Kasımoğlu, S., Berber, Ş. (2019). Efsanevî Bir Kadın Ermiş ve Acele Bacı Helvası Ritüeli. Folklor/Edebiyat, Cilt: 25 Sayı: 100 Özel Sayı, 941–952. https://doi.org/10.22559/folklor.1093

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (26)

  1. Akın, B. (2017). Alevi Cem ritüellerinin sınıflandırılması sorunu ve yeni bir sınıflandırma önerisi. 9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi. Ordu.
  2. Alptekin, A. B. (2012). Efsane ve motifleri üzerine. (3. bs.). Ankara: Akçağ.
  3. And, M. (2003). Oyun ve bügü Türk kültüründe oyun kavramı. İstanbul: Yapı Kredi.
  4. And, M. (2008). Minyatürlerle Osmanlı-İslâm mitologyası. (2. bs).(S. Koz, Ed.). İstanbul: Yapı Kredi.
  5. Bekki, S. (1996). Türk mitolojisi’nde kurban. Akademik Araştırmalar. Y. I. S. 3. ss. 16-28.
  6. Bıldır, F. (2008). Dursunbey (Balıkesir) yöresi halk edebiyatı ve folklor ürünleri üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı. Balıkesir
  7. Bascom, W. R. (2010). Folklorun dört işlevi. (F. Çalış, Çev.). Halkbiliminde kuramlar ve yaklaşımlar 2. (M. Ö. Oğuz vd. Ed.) Ankara: Geleneksel. 71-86.
  8. Bayat, F. (2010). Mitolojiye giriş. İstanbul: Ötüken.
  9. Campbell, J. (1995). İlkel mitoloji tanrının maskeleri. (2. bs.). (K. Emiroğlu, Çev.). İstanbul: İmge
  10. Çobanoğlu, Özkul. (2000). Yapısal ve işlevsel bakımdan geleneksel bayramlar bağlamında nevruz ve hıdrellez. Türkbilig HÜ Türkoloji Araştırmaları Dergisi. S.1. ss. 51-59.
  11. Durkheim, E. (2005). Dini hayatın ilkel biçimleri. Ataç.
  12. Eliade, M. (2001). Mitlerin özellikleri. (S. Rifat, Çev.). İstanbul: Om.
  13. Ersal, M. ve Görgülü, E. D. (2017). Yemekten ritüel yaratmak: Alevi inanç sisteminde yemek kültü. Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Dergisi 16.
  14. Gönen, S. (2007). Tayyimekân ve tayyizaman bağlamında Ladikli Ahmet Ağa ile ilgili efsanelerin çözümlenmesi. Millî Folklor. Y. 19, S. 76.
  15. Honko, L. (2006). Ritüellerin oluşum süreci. (R. Ersoy, Çev.) Millî Folklor. Y.18, S. 69.
  16. İnan, A. (2000). Tarihte ve bugün Şamanizm materyaller ve araştırmalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  17. Ozan, M. (2011). Geçiş ritüelleri ve halk masalları. Millî Folklor. Y. 23, S. 91.
  18. Ögel, B. (2010). Türk Mitolojisi. Türk Tarih Kurumu. (1. cilt, 5. bs.) Ankara.
  19. Sakaoğlu, S. (1997). Bir efsane, iki tip, bir motif: Şeyh Bilecen ve Memik Dede efsaneleri. Türkiyat Araştırmaları Dergisi. Konya. S. 4. ss. 181-190.
  20. Segal, R. A. (2012). Dinsel mit-ritüel kuram. (N. Atabağsoy, Çev.), Millî Folklor. Y. 24, S. 94.
  21. Selçuk, A. (2019). Giritli Bektaşilerde ziyaret ritüeli: Horasanlı Ali Baba tekkesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. S. 9(1). ss. 29-35.
  22. Tufan, Ö. (2008). Helvahane ve Osmanlı helva kültürü. Türk Mutfağı. (A. Bilgin, Özge Samancı, Ed.). (ss. 125-135). Ankara: Kültür Bakanlığı.
  23. Tufantoz, Abdurrahim, (2008). Orta Asya’dan Balkanlar’a Türklerde pişi ve helva pişirme geleneği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi. S. 45.
  24. KK1: Kadir Soyeri, 1964, İlahiyat Fakültesi, Trabzon, İmam.
  25. KK2: Arif Demir, Bursa/ İnegöl, 1949, Ortaokul/ Bursa İnegöl.
  26. KK3: Hayriye Şahin, 1964,Ortaokul, Silifke/Atayurt, Ev hanımı.