Journals / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 30 Sayı: 119

The Use of Metal Threads in Embroidery Art During the Ottoman Period -With Examples from Dival Works

Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle

Mine Can(KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6563-7174
Pages
781–800
Publication Date
2024-08-01
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

With this study, the artistic value and skill accumulation of the past periods of Turkish culture were examined, the original techniques of Turkish embroidery art were introduced and the crafts that disappeared by industrialization were reminded.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Research on the history of Turkish handicrafts shows that the use of wires drawn from precious metals such as gold and silver in embroidery dates back to ancient times.
📊
Key Findings & Data:During the Ottoman period, the art of embroidery continued to develop with the support of the sultans, and the most magnificent examples of the period were performed using metal threads in the Palace workshops called Ehl-i Hiref.
💡
Conclusion & Impact:With this study, the artistic value and skill accumulation of the past periods of Turkish culture were examined, the original techniques of Turkish embroidery art were introduced and the crafts that disappeared by industrialization were reminded.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:el sanatları · işleme · metal iplik

Abstract

Research on the history of Turkish handicrafts shows that the use of wires drawn from precious metals such as gold and silver in embroidery dates back to ancient times. During the Ottoman period, the art of embroidery continued to develop with the support of the sultans, and the most magnificent examples of the period were performed using metal threads in the Palace workshops called Ehl-i Hiref. In this period, dival work was one of the most important embroidery techniques in which metal threads were used. Since dival work is a spectacular type of embroidery, it was especially preferred in the decoration of items and clothes produced for the Palace and its society. It is understood from the examples survived to the present day that this technique has been applied to a wide range of usage areas and later spread outside the palace and became a fashion in the Ottoman Empire. Within the scope of this study, Turkish embroidery art that has not been sufficiently researched, is approached in terms of the material properties used in practice and the information about dival work is included as a cultural heritage. The study is a descriptive research based on the survey model. Research data was obtained by scanning written and printed sources and observing the qualitative characteristics of the works exhibited in museums. Metal thread drawning and embroidery of the Ottoman period especially in the research. Attention was drawn to the importance given to the art of embroidery by the palace and its society during the Ottoman period. With this study, the artistic value and skill accumulation of the past periods of Turkish culture were examined, the original techniques of Turkish embroidery art were introduced and the crafts that disappeared by industrialization were reminded.

Özet

Türk el sanatları tarihine yönelik araştırmalar, altın ve gümüş gibi değerli metallerden çekilen tellerin işlemelerde kullanımının oldukça eski tarihlere dayandığını göstermektedir. Osmanlı döneminde işleme sanatı padişahların desteğiyle gelişerek devam etmiş ve Ehl-i Hiref adı verilen Saray atölyelerinde metal iplikler kullanılarak dönemin en görkemli örnekleri icra edilmiştir. Bu dönemde metal ipliklerin kullanıldığı işleme tekniklerinin başında dival işi gelmektedir. Dival işi gösterişli bir işleme türü olması sebebiyle Saray ve çevresi için üretilen eşya ve giysilerin süslemesinde özellikle tercih edilmiştir. Günümüze ulaşan örneklerden oldukça geniş bir kullanım alanına uygulandığı anlaşılan bu tekniğin daha sonraları saray dışına yayılarak Os- manlıda adeta bir moda oluşturduğu anlaşılmıştır. Bu çalışma kapsamında yeterince araştırma yapılmayan Türk işleme sanatına, uygulamada kullanılan malzeme özellikleri bakımından yaklaşılmış ve kültürel miras niteliği taşıyan dival işi hakkında bilgilere yer verilmiştir. Çalışma, tarama modeline dayalı betimsel bir araştırmadır. Araştırma verileri; yazılı ve basılı kaynakların taranması ve müzelerde sergilenen eserlerin niteliksel özelliklerinin gözlenmesi sonucunda elde edilmiştir. Araştırmada özellikle Osmanlı döneminde metal iplik çekiciliği ve işlemeciliği konularına odaklanılmıştır. Osmanlı döneminde işleme sanatına saray ve çevresi tarafından verilen öneme dikkat çekilmiştir. Bu çalışma ile Türk kültürünün geçmiş dönemlerine ait sanat değeri ve beceri birikimleri incelenmiş, Türk işleme sanatının özgün teknikleri tanıtılmış ve sanayileşmeyle yok olan zanaatlar hatırlatılmıştır.

🔖

Cite This Article

Can, M. (2024). The Use of Metal Threads in Embroidery Art During the Ottoman Period -With Examples from Dival Works. Folklor/Edebiyat, Cilt: 30 Sayı: 119, 781–800. https://doi.org/10.22559/folklor.2745

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (45)

  1. Altıer, S. (2021). Osmanlı süsleme sanatlarında girland. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 377-406. DOI: 10.30692/sisad.918628
  2. Arıkan, Zeki. (1990). XIV-XVI. yüzyıllarda Ayasuluğ. Belleten, 54 (209), 121-178.
  3. Arseven, C. E. (1958). Sanat ansiklopedisi. Maarif.
  4. Atıl, E. (1987). The age of Sultan Süleyman the Magnificent. Washington, National Gallery of Art, Newyork: Harry N. Abrams, Inc.
  5. Barışta, H. Ö. (1988). Türk el sanatları. (1. Baskı). Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sevinç.
  6. Barışta, H. Ö. (1989). Konya Müzelerindeki Türk İşlemelerinden Örnekler. Kültür ve Sanat, Türkiye İş Bankası: 4.
  7. Barışta, H. Ö. (1995). Türk işleme sanatı tarihi. (2. Baskı) Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi.
  8. Barışta, H. Ö. (1999). Osmanlı İmparatorluğu dönemi Türk işlemeleri. T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları/2347, Türk Tarih Kurumu.
  9. Berker, N. (1974). Türk işlemeleri. Sanat Dünyamız, 2, 2-10.
  10. Berker, N. ve Durul, Y. (1970). Türk işlemelerinden örnekler. Türk süsleme sanatları serisi, 1.
  11. Bozcu, M. M. (2009). Bezeklik mağara tapınaklarındaki duvar resimleri [Doktora Dersi Seminer Çalışması] Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  12. Can, M. (2016). Türk İşleme Sanatında Metal İplikler. Türkiye Alim.
  13. Can, M. (2019). Türk işleme sanatında gül motifi. International Journal of Eurasian Education and Culture, 4(6), 51-61.
  14. Çağman, F. ve Bayatlı, A. (2021). Edirne Sarayı ve Ehl-i Hiref. Edirne Tanıtım ve Turizm Derneği Dergisi, 2, 6-9. https://www.academia.edu/45587863/Edirne_Saray%C4%B1_ve_Ehl_i_Hiref
  15. Çağman, F. (1989). Saray nakkaşhanesinin yeri üzerine düşünceler. Ünsal Yücel Anısına Sanat Tarihinde Doğudan Batıya Sempozyumu, (35-46), Sandoz Kültür.
  16. Develioğlu, Y. ve Can. M. (2008). Geleneksel Türk kadın giyim kuşamında bindallı. H. Koçkar, (Ed.), Halk Kültüründe Giyim Kuşam ve Süslenme Sempozyumu (319-328) Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
  17. Diler, N. K. (1996). Anadolu Girlandlı sunakları [Yayımlanmamış Doktora Tezi] Atatürk Üniversitesi.
  18. Diyarbakırlıoğlu, M. A. (2010). Kaybolan meslekler ve son ustalar. İstanbul Ticaret Odası.
  19. Gervers, V. (1982). The influence of Ottoman Turkish textiles and costume in Eastern Europe. Royal Ontario Museum Library, Technology and Art. https://ia801403.us.archive.org/19/ items/influenceofottom00gerv/influenceofottom00gerv.pdf
  20. Gündüz, F. ve Eray, F. (1997). Osmanlı dönemi kadın giyimleri. Türkiye İş Bankası Kültür. Kalyoncu, H. (2021). Saray nakkaşhanesinin Osmanlı kültür sanat ortamına etkileri, S. Kılıç, (Ed.), Kültür ve Sanat Tarihi, 95-116, Artikel Akademi. https://www.academia.edu/66551004/SARAY_NAKKA%C5%9EHANES%C4%B0N%C4%B0N
  21. Kartal, Z. (2015). Isparta müzesinde bulunan Isparta ve yörelerine ait bindallı örnekleri. A. Küçük, (Ed.), Halk Kültüründe Kadın Uluslararası Sempozyumu-I (872-894) Şanlıurfa Motif Vakfı.
  22. Kazan, H. (2010). XVI. Asırda sarayın sanatı himayesi, İSAR Vakfı.
  23. Kırımtayıf, S. (1996). XV. ve XIX. yüzyılları arasında Osmanlı saray sanatı teşkilatı [Yayımlanmamış Doktora Tezi] İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  24. Koçak, E. (2016). Konya-Mevlâna Müzesi’nde bulunan 638 envanter numaralı Puşide Levhası. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, Kasım/Aralık’16, 9(18), 437-448.
  25. Koçu, R., E. (1996). Türk giyim kuşam ve süslenme sözlüğü. (2. Baskı). Güncel.
  26. Köklü, H. (2002). El işlemeleri. Turan.
  27. Küçükkurt, Ü. (2019). Afyonkarahisar Sultan Divani Mevlevihanesi ve Müzesi’nde bulunan dival işlemeli örtüler. Arış, 14, 23-41.
  28. Markaloğlu, Ş. (1996). Dival işleme (Sırma-Maraş işi). Özkan.
  29. Meriç, R. M. (1953). Türk Nakış San’atı tarihi araştırmaları vesikalar I, feyz ve demokrat. file:///C:/Users/HP/Downloads/T%C3%BCrk%20nak%C4%B1%C5%9F%20sanat%C4%B1%20 tarihi%20ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%C4%B1.pdf (Erişim Tarihi: 28.01.2024)
  30. Onuk, T. (2005). Osmanlı çadır sanatı (XVII-XIX. Yüzyıl). Atatürk Kültür Merkezi.
  31. Ögel, B. (1985). Türk kültür tarihine giriş V: Türklerde giyecek ve süslenme. (2. Baskı). Kültür ve Turizm Bakanlığı, 638, Başbakanlık.
  32. Özbel, K. (1945). El sanatları, eski el işlemeleri 12, Halk Evleri Bürosu.
  33. Özcan, F. (2003). Dokumalarımızın geleneksel işlemelerimizle bütünleşmesi. Ev Tekstili, 36, 34-36.
  34. Özdal, A. (2023). Gösterişçi tüketim kültürü etrafında güncellenen Türk kahvesi geleneği. Folklor Akademi Dergisi, 6(3), 1075-1086.
  35. Sürür, A. (1976). Türk işleme sanatı. Ak Yayınları Türk Süsleme Sanatları Serisi 4, Apa.
  36. Tezcan, H. (2001). Saray için yapılan gümüşlü, altınlı dokumalar, işlemeler. Antik Dekor Dergisi, (64), 70-78.
  37. Tezcan, H. (1997). Vakıf eserlerde karşılaşılan kutsal örtüler. https://acikerisim.fsm.edu.tr/xmlui/ bitstream/handle/11352/1010/Tezcan.pdf?sequence=1&isAllowed=y
  38. Ther, U. (1993). Türk işlemeleri-Osmanlı saray işlemelerinden Anadolu çeyiz s andıklarına.( F. Artundal, Çev.) Yeni Çığır Kitabevi.
  39. Uluskan, M. (2021). Ehl-i Hiref defterlerinde kayıtlı Tebrizli sanatkârlar (1526-1566) Belleten, 85(304), 849-887.
  40. Uzunçarşılı, İ. H. (1986). Osmanlı Sarayı’nda ehl-i hiref (Sanatkârlar) defterleri. Belgeler, 11(15) 23-76.
  41. Yaman, B. (2008). Osmanlı saray sanatkarları-18. yüzyılda ehl-i hiref. Türk Tarih Vakfı, Yurt.
  42. Elektronik Kaynaklar: Url-1: Zer, TDK Büyük Türkçe Sözlük, https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 30.01.2024)
  43. Url-2: Sim, TDK Büyük Türkçe Sözlük, https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 02.02.2024)
  44. Url-3: Ravza-i Mutahhara, https://www.diyanethaber.com.tr/ravza-i-mutahhara-ne-demektir-ravza-imutahhara-neresidir (Erişim Tarihi: 03.03.2024)
  45. Url-4: Konya Mevlâna Müzesi, http://www.mevlanamuzesi.com/category/tekstil/page/2/ (Erişim Tarihi: 01.03.2024)