AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBurada ise son dönem Osmanlı ile yeni kurulan Cumhuriyet’in zihin dünyasına etki eden pozitivist dünya inşasına yön veren aydınlar üzerinden bir inceleme sunulmaktadır.
📌 3 Key Takeaways
Özet
Bu çalışma, Ahmet Hamdi Tanpınar kurgularında aydın temasına odaklanarak, Osmanlı’dan Türkiye’ye devrolan modernleşmeci pozitivist zihniyetin görünümlerini açığa çıkarmayı denemektedir. Tanpınar deneme ve eleştiri gibi fikir yazılarının yanında kurgu eserlerinde de aydın idesi üzerine düşünmeyi sürdürür. Hikâye ve romanlarının büyük bir kısmında, başta kendisi olmak üzere, içinde bulunduğu camiadan aşina olduğu aydınlar yer alır. Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılışı ile Cumhuriyet’in kuruluşuna tanıklık eden ‘Tanpınar’ın aydınları’, gelenek-modernlik, Doğu-Batı, taşra-şehir, eylem-tefekkür gibi ikilikler arasında hayatı çözümlemeye çalışırlar. Aydınları kuşatan siyasal/ideolojik evren içinde müstakil bir alana sahip olamamaları ile evrensel ölçütlere yakın bir entelektüelliğe uzak kalmaları arasındaki ilişki incelemeye değerdir. Bu dizinin ilk makalesinde, modernleşme tecrübesinin Tanpınar’ın nazarında teolojik, metafizik ve pozitivist zihinsel/bilişsel uğraklarıyla ilişkilendirilmekteydi. Burada ise son dönem Osmanlı ile yeni kurulan Cumhuriyet’in zihin dünyasına etki eden pozitivist dünya inşasına yön veren aydınlar üzerinden bir inceleme sunulmaktadır.