SavedAdd your journal

Journals / Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 02

Akran Aracılı Uyarlanmış Fiziksel Aktivitelere Katılan Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bir Bireyin İletişim Becerilerindeki Değişimlerin İncelenmesi

Erkan Yarımkaya
Ekrem Levent İlhan
Necdet Karasu
Pages
225–252
Publication Date
2017-06-07
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Sonuç olarak, AAUFA programının OSB tanılı bireyin iletişim becerileri üzerinde olumlu yönde etkisi olduğu izlenimi edinilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu araştırmanın amacı, akran aracılı uyarlanmış fiziksel aktivite (AAUFA) programına katılan otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bir bireyin iletişim becerilerindeki değişimlerin incelenmesidir.
📊
Key Findings & Data:Araştırmada, OSB tanılı birey ve NGG üç akran ile birlikte üçü serbest fiziksel aktivite oturumu, 18’i ise AAUFA oturumu olmak üzere toplamda 21 eğitim oturumu gerçekleştirilmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Sonuç olarak, AAUFA programının OSB tanılı bireyin iletişim becerileri üzerinde olumlu yönde etkisi olduğu izlenimi edinilmiştir.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Otizm spektrum bozukluğu · iletişim · akran aracılı

Özet

Bu araştırmanın amacı, akran aracılı uyarlanmış fiziksel aktivite (AAUFA) programına katılan otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bir bireyin iletişim becerilerindeki değişimlerin incelenmesidir. Durum (Vaka) çalışması modelinde desenlenen araştırmaya, OSB tanılı bir birey ve normal gelişim gösteren (NGG) üç akran katılmıştır. Araştırmada, OSB tanılı birey ve NGG üç akran ile birlikte üçü serbest fiziksel aktivite oturumu, 18’i ise AAUFA oturumu olmak üzere toplamda 21 eğitim oturumu gerçekleştirilmiştir. AAUFA oturumlarında, 29 farklı uyarlanmış fiziksel aktivite akran aracılı olarak uygulanmıştır. AAUFA oturumları öncesi, NGG üç akran ile birlikte altı oturum akran eğitimi süreci gerçekleştirilmiştir. Araştırma süresince gerçekleştirilen tüm oturumlar video kamera ile kayıt altına alınmıştır. Araştırma verileri farklı veri toplama araçları (gözlem formu, yarı yapılandırılmış görüşme formları, saha notları ve yansıtmacı günlük) ile elde edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, OSB tanılı bireyin göz kontağı, ortak ilgi, iletişim başlatma ve iletişime tepki becerilerinin AAUFA programı süresince olumlu yönde arttığı tespit edilmiştir. İletişim becerilerinde gözlenen bu olumlu değişimlerin araştırmadan üç hafta sonra elde edilen izleme ölçümünde devam ettiği saptanmıştır. Sonuç olarak, AAUFA programının OSB tanılı bireyin iletişim becerileri üzerinde olumlu yönde etkisi olduğu izlenimi edinilmiştir.

🔖

Cite This Article

Yarımkaya, E., İlhan, E. L., Karasu, N. (2017). Akran Aracılı Uyarlanmış Fiziksel Aktivitelere Katılan Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bir Bireyin İletişim Becerilerindeki Değişimlerin İncelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 02, 225–252. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.319423

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (82)

  1. Alexander, M. G. F., Dummer, G. M., Smeltzer, A., & Denton, S. J. (2011). Developing the social skills of young adult Special Olympics athletes. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 46(2), 297-310.
  2. Alzrayer, N., Banda, D. R., & Koul, R. K. (2014). Use of ipad/ipods with individuals with autism and other developmental disabilities: A meta-analysis of communication interventions. Review Journal of Autism and Developmental Disorders, 1(3), 179-191. doi: 10.1007/s40489-014-0018-5
  3. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
  4. Anderson-Hanley, C., Turek, K., & Schneiderman, R. L. (2011). Autism and exergaming: Effects on repetitive behaviors and cognitions. Psychology Research and Behavior Management, 4, 129-137. doi: 10.2147/PRBM.S24016
  5. Avcil, S., Baykara, B., Baydur, H., Münir, K. M., & Emiroğlu, N. İ. (2015). 4-18 yaş aralığındaki otistik bireylerde sosyal iletişim ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 26(1), 56-64. doi: 10.5080/u7298
  6. Bahrami, F., Movahedi, A., Marandi, S. M., & Abedi, A. (2012). Kata techniques training consistently decreases stereotypy in children with autism spectrum disorder. Research in Developmental Disabilities, 33(4), 1183-1193. doi: 10.1016/j.ridd.2012.01.018
  7. Bahrami, F., Movahedi, A., Marandi, S. M., & Sorensen, C. (2016). The effect of karate techniques training on communication deficit of children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 46(3), 978-986. http://dx.doi.org/10.1007/s10803-015-2643-y
  8. Bambara, L. M., Cole, C. L., Kunsch, C., Tsai, S. C., & Ayad, E. (2016). A peer-mediated intervention to improve the conversational skills of high school students with Autism Spectrum Disorder. Research in Autism Spectrum Disorders, 27, 29-43. doi: 10.1016/j.rasd.2016.03.003
  9. Bass, M. M., Duchowny, C. A., & LIabre, M. M. (2009). The effect of therapeutic horseback riding on social functioning in children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39(9), 1261-1267. doi: 10.1007/s10803-009-0734-3
  10. Bauminger, N. (2007). Brief report: Group social-multimodal intervention for HFASD. Journal of Autism and Developmental Disorders, 37(8), 1605-1615. doi: 10.1007/s10803-006-0246-3
  11. Block, M., Oberweiser, B., & Bain, M. (1995). Using class-wide peer tutoring to facilitate inclusion of students with disabilities in regular physical education. Physical Educator, 52(1), 47-56.
  12. Bogdan, R. C., & Biklen, S. K. (2007). Qualitative research for education: an introduction to theories and methods. Boston: Pearson Ecucation, Inc.
  13. Brantlinger, E., Jimenez, R., Klingner, J., Pugach, M., & Richardson, V. (2005). Qualitative studies in special education. Exceptional Children, 71(2), 195-207. doi: 10.1177/001440290507100205
  14. Brookman, L., Boettcher, M., Klein, E., Openden, D., Koegel, R. L., & Koegel, L. K. (2003). Facilitating social interactions in a community summer camp setting for children with Autism. Journal of Positive Behavior Interventions, 5(4), 249-252. doi: 10.1177/10983007030050040801
  15. Calhoun, M. B., & Fuchs, L. S. (2003). The effects of peer-assisted learning strategies and curriculum-based measurement on the mathematics performance of secondary students with disabilities. Remedial and Special Education, 24(4), 235-245. doi: 10.1177/07419325030240040601
  16. Carter, E. W., Cushing, L. S., & Kennedy, C. H. (2009). Peer support strategies: Improving all students’ social lives and learning. Baltimore, MD: Paul H. Brookes.
  17. Carter, E. W., Common, E. A., Sreckovic, M. A., Huber, H. B., Bottema-Beutel, K., Gustafson, J. R., et al. (2014). Promoting social competence and peer relationships for adolescents with ASD. Remedial and Special Education, 35(2), 27-37. doi: 10.1177/0741932513514618
  18. Chu, C. H., & Pan, C. Y. (2012). The effect of peer-and sibling-assisted aquatic program on interaction behaviors and aquatic skills of children with autism spectrum disorders and their peers/siblings. Research in Autism Spectrum Disorders, 6(3), 1211-1223. doi: 10.1016/j.rasd.2012.02.003
  19. Chung, K. M., Reavis, S., Mosconi, M., Drewry, J., Matthews, T., & Tassé, M. J. (2007). Peer mediated social skills training program for young children with high-functioning autism. Research in Developmental Disabilities, 28(4), 423-436. doi: 10.1016/j.ridd.2006.05.002
  20. Corbett, B. A., Swain, D. M., Coke, C., Simon, D., Newsom, C., Houchins-Juarez, N., et al. (2014). Improvement in social deficits in autism spectrum disorders using a theatre-based, peer-mediated intervention. Autism Research, 7(1), 4-16. doi: 10.1002/aur.1341
  21. Creswell, J. W. (2014). Educational research: planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. New Jersey: Pearson Education, Inc.
  22. Delano, M., & Snell, M. E. (2006). The effects of social stories on the social engagement of children with autism. Journal of Positive Behavior Interventions, 8(1), 29-42. http://dx.doi.org/10.1177/10983007060080010501
  23. DiSalvo, C. A., & Oswald, D. P. (2002). Peer-mediated interventions to increase the social interaction of children with autism: Consideration of peer expectancies. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 17(4), 198-207. doi: 10.1177/10883576020170040201
  24. Friend, M. (2006). Special education: Contemporary perspectives for school professionals. Boston: Pearson.
  25. Gabriels, R. L., Agnew, J. A., Holt, K. D., Shoffner, A., Pan, Z., Ruzzano, S., et al. (2012). Pilot study measuring the effects of therapeutic horseback riding on school-age children and adolescents with autism spectrum disorders. Research in Autism Spectrum Disorders, 6(2), 578-588. doi: 10.1016/j.rasd.2011.09.007
  26. Garcia-Villamisar, D. A., & Dattilo, J. (2010). Effects of a leisure program on quality of life and stress of individuals with ASD. Journal of Intellectual Disability Research, 54(7), 611-619. doi: 10.1111/j.1365-2788.2010.01289.x
  27. Garcia-Villamisar, D. A., & Dattilo, J. (2011). Social and clinical effects of a leisure program on adults with Autism spectrum disorder. Research in Autism Spectrum Disorders, 5(1), 246-253. doi: 10.1016/j.rasd.2010.04.006
  28. Gardner, K. F., Carter, E. W., Gustafson, J. R., Hochman, J. M., Harvey, M. N., Mullines, T. S., et al. (2014). Effects of peer networks on the social ınteractions of high school students with autism spectrum disorders. Research and Practice for Persons, 39(2), 100-118. doi: 10.1177/1540796914544550
  29. Gay, L. R., Mills, G. E., & Airasan, P. (2006). Educational research: Competencies for analysis and applications. New Jersey: Pearson Ecucation, Inc.
  30. Gençlik ve Spor Bakanlığı. (2014). İlkokul oyun kartları. http://okulsportal.gsb.gov.tr/PortalAdmin/Uploads/OkulSportal/Documents/2014-2015%20%C4%B0LKOKUL%20F%C4%B0Z%C4%B0KSEL%20ETK%C4%B0NL%C4%B0K%20%C3%96RNEK%20OYUNLARI.PDF adresinden elde edilmiştir.
  31. Gutman, S. A., Raphael, E. I., Ceder, L. M., Khan, A., Timp, K. M., & Salvant, S. (2010). The effect of a motor-based, social skills intervention for adolescents with high-functioning autism: two single-subject design cases. Occupational Therapy International, 17(4), 188-197. doi: 10.1002/oti.300
  32. Hameury, L., Delavous, P., Teste, B., Leroy, C., Gaboriau, J. C., & Berthier, A. (2010). Équithérapie et autisme. Annales Médico-psychologiques, Revue Psychiatrique, 168(9), 655-659. doi: 10.1016/j.amp.2009.12.019
  33. Harper, C., Symon, J. B., & Frea, W. D. (2008). Recess is time-in: Using peers to improve social skills of children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 38(5), 815-826. doi: 10.1007/s10803-007-0449-2
  34. Hoevenaars-van den Boom, M. A. A., Antonissen, A. C. F. M., Knoors, H., & Vervloed, M. P. J. (2009). Differentiating characteristics of deafblindness and autism in people with congenital deafblindness and profound intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 53(6), 548-558. doi: 10.1111/j.1365-2788.2009.01175.x
  35. Houston-Wilson, C., Dunn, J., Mars, H., & McCubbin, J. (1997). The effect of peer tutors on motor performance in integrated physical education classes. Adapted Physical Activity Quarterly, 14(4), 298-313.
  36. Ingersoll, B., & Dvortcsak, A. (2010). Teaching social communication to children with autism: A practitioner's guide to parents training. New York: The Guilford Press.
  37. İlhan, E. L. (2007). Eğitilebilir zihinsel engelli çocuklarda beden eğitimi ve spor aktivitelerinin ruhsal uyum düzeylerine etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  38. İlhan, E. L., & Esentürk, O. K. (2015). Zihinsel engelli bireylerde sporun etkilerine yönelik farkındalık ölçeği (ZEBSEYFÖ) geliştirme çalışması. CBU Journal of Physical Education and Sport Sciences, 9(1), 19-36.
  39. İlhan, E. L., Esentürk, O. K., & Yarımkaya, E. (2016). Zihinsel engelli bireylerin sportif etkinliklerine yönelik tutum ölçeği (ZEBSEYTÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Human Sciences, 13(1), 1141-1160. doi: 10.14687/ijhs.v13i1.3656
  40. Kasari, C., Rotheram-Fuller, E., Locke, J., & Gulsrud, A. (2012). Making the connection: Randomized controlled trial of social skills at school for children with autism spectrum disorders. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 53(4), 431-439. doi: 10.1111/j.1469-7610.2011.02493.x
  41. Kasner, M., Reid, G., & MacDonald, C. (2012). Evidence-based practice: Quality indicator analysis of antecedent exercise in autism spectrum disorders. Research in Autism Spectrum Disorders, 6(4), 1418-1425. doi: 10.1016/j.rasd.2012.02.001
  42. Landa, R. (2007). Early communication development and intervention for children with autism. Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews, 13(1), 16-25. doi: 10.1002/mrdd.20134
  43. Loftin, R. L., Odom, S. L., & Lantz, J. F. (2008). Social interaction and repetitive motor behaviors. Journal of Autism and Developmental Disorders, 38(6), 1124-1135. doi: 10.1007/s10803-007-0499-5
  44. Mason, R., Kamps, D., Turcotte, A., Cox, S., Feldmiller, S., & Miller, T. (2014). Peer mediation to increase communication and interaction at recess for students with autism spectrum disorders. Research in Autism Spectrum Disorders, 8(3), 334-344. doi: 10.1016/j.rasd.2013.12.014
  45. Matson, J. L., Hess, J. A., & Mahan, S. (2013). Moderating effects of challenging behaviors and communication deficits on social skills in children diagnosed with an autism spectrum disorder. Research in Autism Spectrum Disorders, 7(1), 23-28. doi: 10.1016/j.rasd.2012.07.002
  46. Maykut, P., & Morehouse, R. (1994). Beginning qualitative research: A philosophic and practical guide. London: The Falmer Press.
  47. Menear, K. S., & Neumeier, W. H. (2015). Promoting physical activity for students with autism spectrum disorder: Barriers, benefits, and strategies for success. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 8(3), 43-48. doi: 10.1080/07303084.2014.998395
  48. Merriam S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Ankara: Nobel Yayın.
  49. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2nd edition). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  50. Mills, G. E. (2011). Action research: A guide for the teacher researcher. Boston: Pearson.
  51. Movahedi, A., Bahrami, F., Marandi, S. M., & Abedi, A. (2013). Improvement in social dysfunction of children with autism spectrum disorder following long term Kata techniques training. Research in Autism Spectrum Disorders, 7(9), 1054-1061. doi: 10.1016/j.rasd.2013.04.012
  52. National Autism Center. (2015). National standards report 2. Randolph. Massachusetts: National Autism Center. http://www.nationalautismcenter.org/national-standards-project/results-reports/ adresinden elde edilmiştir.
  53. Newschaffer, C. J., Croen, L. A., Daniels, J., Giarelli, E., Grether, J. K., Levy, S. E., et al. (2007). The epidemiology of autism spectrum disorders. Annual Review of Public Health, 28, 235-258. doi: 10.1146/annurev.publhealth.28.021406.144007
  54. Nicholson, H., Kehle, T. J., Bray, M. A., & Van Heest, J. (2011). The effects of antecedent physical activity on the academic engagement of children with autism spectrum disorder. Psychology in the School, 48(2), 198-213. doi: 10.1002/pits.20537
  55. Osterling, J., & Dawson, G. (1994). Early recognition of children with autism: A study of first birthday home videotapes. Journal of Autism and Developmental Disorders, 24(3), 247-257. doi: 10.1007/BF02172225
  56. Öner, P., Öner, O., Çöp, E., & Münir, K. M. (2012). Sosyal iletişim ölçeğinin okul öncesi çocuklardaki geçerlik ve güvenirliği. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 22(1), 43-50. doi: 10.5455/bcp.20111212091514
  57. Özaydın, L., Tekin-İftar, E., & Kaner, S. (2008). Arkadaşlık becerilerini geliştirme programının özel gereksinimi olan okul öncesi çocuklarının sosyal etkileşimlerine etkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 9(1), 15-32.
  58. Özen, G., Timurkaan, S., Güllü, M., Timurkaan, H. S., Meriç, F., Uğraş, S., & Çelik-Çoban, D. (2012). Eğitsel oyunlar. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  59. Pan, C. Y. (2010). Effects of water exercise swimming program on aquatic skills and social behaviors in children with autism spectrum disorders. Autism, 14(1), 9-28. doi: 10.1177/1362361309339496
  60. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
  61. Pitetti, K. H., Rendoff, A. D., Grover, T., & Beets, M. W. (2007). The efficacy of a 9-month treadmill walking program on the exercise capacity and weight reduction for adolescents with severe autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 37(6), 997-1006. doi: 10.1007/s10803-006-0238-3
  62. Prelock, P. A., Paul, R., & Allen, E. M. (2011). Evidence-based treatments in communication for children with autism spectrum disorders. In F. Volkmar & B. Reichow (Eds.), Evidence-based treatments for children with Autism (pp. 93-170). New York: Springer. doi: 10.1007/978-1-4419-6975-0_5
  63. Prupas, A., & Reid, G. (2001). Effects of exercise frequency on stereotypic behaviors of children with developmental disabilities. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 36(2), 196-206.
  64. Punch, K. F. (2014). Sosyal araştırmalara giriş-nicel ve nitel yaklaşımlar (D. Bayrak, B. Aslan & Z. Akyüz, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
  65. Ramdoss, S., Lang, R., Mulloy, A., Franco, J., O’Reilly, M., Didden, R., & Lancioni, G. (2011). Use of computer-based interventions to teach communication skills to children with autism spectrum disorders: A systematic review. Journal of Behavioral Education, 20(1), 55-76. doi: 10.1007/s10864-010-9112-7
  66. Reichow, B., & Sabornie E. J. (2009). Brief report: Increasing verbal greeting initiations for a student with autism via a social story intervention. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39(12), 1740-1743. doi: 10.1007/s10803-009-0814-4
  67. Sazak-Pınar, E., & Tekinarslan-Çifçi, İ. (2003). Zihin engelli birey için hazırlanan akran aracılı sosyal beceri öğretim programının etkililiğinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 4(2), 13-30.
  68. Srinivasan, S. M., Pescatello, L. S., & Bhat, A. N. (2014). Current perspectives on physical activity and exercise recommendations for children and adolescents with autism spectrum disorders. Physical Therapy, 94(6), 1-46. doi: 10.2522/ptj.20130157
  69. Staples, K. L., Reid, G., Pushkarenko, K., & Crawford, S. (2011). Physically active living for individuals with ASD. In J. L. Matson & P. Sturmey (Eds.), International handbook of autism and pervasive developmental disorders (pp. 397-412). New York: Springer Science and Business Media. doi: 10.1007/978-1-4419-8065-6_25
  70. Strasberger, S. K., & Ferreri, S. J. (2014). The effects of peer assisted communication application training on the communicative and social behaviors of children with autism. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 26(6), 513-526. doi: 10.1007/s10882-013-9358-9
  71. Strickland, J., Temple, V. A., & Walkley, J. W. (2005). Peer tutoring as an instructional design methodology to improve fundamental movement skills. ACHPER Healthy Lifestyles Journal, 52(2), 22-27.
  72. Tekin-İftar, E., & Kırcaali-İftar, G. (2006). Özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  73. The National Professional Development Center. (2014). Evidence-based practices. http://autismpdc.fpg.unc.edu/evidence-based-practices adresinden elde edilmiştir.
  74. Thiemann, K. S., & Goldstein, H. (2004). Effects of peer training and written text cueing on social communication of school-age children with pervasive developmental disorder. Journal of Speech, Language & Hearing Research, 47(1), 126-144. doi: 10.1044/1092-4388(2004/012)
  75. Todd, T., & Reid, G. (2006). Increasing physical activity in individuals with autism. Focus Autism Other Developmental Disabilities, 21(3), 167-176. doi: 10.1177/10883576060210030501
  76. Tsao, L. L., & Odom, S. L. (2006). Sibling-mediated social interaction intervention for young children with autism. Topics in Early Childhood Special Education, 26(2), 106-123. doi: 10.1177/02711214060260020101
  77. Ward, P., & Ayvazo, S. (2006). Classwide peer-tutoring in physical education: Assessing its effects with kindergarteners with autism. Adapted Physical Activity Quarterly, 23(3), 233-244.
  78. Watters, R. G., & Watters, W. E. (1980). Decreasing self-stimulatory behavior with physical exercise in a group of autistic boys. Journal of Autism and Developmental Disorders, 10(4), 379-387. doi: 10.1007/BF02414814
  79. Webber, J., & Scheuermann, B. (2008). Educating students with autism: A quick start manual. Austin: Pro-ed.
  80. Whitaker, P. (2004). Fostering communication and shared play between mainstream peers and children with autism: Approaches, outcomes and experiences. British Journal of Special Education, 31(4), 215-222. doi: 10.1111/j.0952-3383.2004.00357.x
  81. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  82. Yin, R. K. (2014). Case study research: Design and methods. California: Sage.