SavedAdd your journal

Journals / Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 27 Sayı: 2

Assessment of Children with Special Needs in Early Childhood from the Perspectives of Different Disciplines: A Qualitative Study

Farklı Disiplinlerden Bakış Açılarıyla Erken Çocukluk Dönemindeki Özel Gereksinimli Çocukların Değerlendirilmesi: Nitel Bir Çalışma

Hatice Şengül Erdem(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2933-8198
Cansel Agocuk(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0009-0001-0173-6250
Zeynep Sağır(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0009-0007-1934-4099
Okan Bozlağan(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0009-0004-1569-8867
Gizem Mutaflı(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0009-0009-9502-8789
Özlem Çevik(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0009-0000-9608-4592
Pages
343–359
Publication Date
2025-12-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Recommendations for practice and further research were presented by specifying the limitations of the present study.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Introduction: The engagement of experts from different disciplines in the assessment of children with special needs in early childhood is essential for the screening and diagnosis of children and for access to appropriate interventions/services.
📊
Key Findings & Data:Method: This study, conducted using phenomenology, a qualitative research design, included 20 experts from 8 different disciplines who performed assessments of children with special needs in early childhood.
💡
Conclusion & Impact:Recommendations for practice and further research were presented by specifying the limitations of the present study.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Erken çocukluk · özel gereksinimli çocuklar · değerlendirme

Abstract

Introduction: The engagement of experts from different disciplines in the assessment of children with special needs in early childhood is essential for the screening and diagnosis of children and for access to appropriate interventions/services. However, experts’ assessment practices vary. The current study aimed to investigate the assessment experiences of experts assessing children with special needs in early childhood for various reasons. Method: This study, conducted using phenomenology, a qualitative research design, included 20 experts from 8 different disciplines who performed assessments of children with special needs in early childhood. Data were collected by conducting semi-structured interviews and analyzed via inductive content analysis. Findings: Five themes, including assessment approach, assessment instruments, family in assessment, competencies and challenges, and recommendations, were obtained from the analysis. According to the research findings, experts performed assessments by considering children's characteristics, frequently used play in assessment, but struggled to collaborate with experts from different disciplines according to the child's needs. Experts, who attached importance to using formal and informal instruments together, stressed the critical role of family engagement in assessment. Whereas experts indicated that they gained competency in assessment in parallel with professional experience, they also reported experiencing challenges due to children's characteristics and environmental factors. Experts also made recommendations for practice and personnel involved in this process to enhance the quality of assessment. Discussion: The study findings were discussed in light of the research questions, indicating the need for collaborative assessment approaches that enable families and different experts to engage in the assessment of children with special needs in early childhood in Türkiye. Recommendations for practice and further research were presented by specifying the limitations of the present study.

Özet

Giriş: Erken çocukluk dönemindeki özel gereksinimli çocukların değerlendirilmesinde birçok farklı disiplinden uzmanın katılımı çocuğun tarama, tanılama, uygun müdahale/hizmet veya eğitime erişiminde çok önemli bir rol oynamaktadır. Bununla birlikte uzmanların değerlendirme uygulamaları birbirinden farklılık göstermektedir. Bu çalışmada erken çocukluk dönemindeki özel gereksinimli çocuklara farklı nedenlerle değerlendirme yapan uzmanların, değerlendirme deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji kullanılarak yürütülen çalışmaya, erken çocukluk dönemindeki özel gereksinimli çocuklara değerlendirme yapan 8 farklı disiplinden 20 uzman katılmıştır. Veriler yarı-yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tümevarımsal içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bulgular: Analiz sonucunda değerlendirmede yaklaşım, değerlendirme araçları, değerlendirmede aile, yetkinlikler ve zorluklar ile öneriler olmak üzere 5 temaya ulaşılmıştır. Bulgulara göre uzmanlar değerlendirmede çocuğun özelliklerini dikkate alarak süreci yürütmekte, oyunu değerlendirme kapsamında sıklıkla kullanmakta fakat çocuğun gereksinimlerine göre farklı uzmanlarla iş birliği kurmakta zorlanmaktadır. Formal ve informal araçları birlikte kullanmaya önem veren uzmanlar değerlendirmede ailenin kritik bir öneme sahip olduğunu vurgulamışlardır. Uzmanlar, mesleki deneyimle paralel olarak değerlendirmede yetkinlik kazandıklarını belirtirken, çocukların özellikleri ve çevresel nedenlerden dolayı zorluklar yaşadıklarını ifade etmiş, değerlendirmenin niteliğinin arttırılması için uygulama ve bu süreçte görev alan personele yönelik önerilerde bulunmuşlardır. Tartışma: Türkiye’de erken çocukluk dönemindeki özel gereksinimli çocukların değerlendirilmesinde iş birliğine dayalı, ailelerin ve farklı uzmanların katılım sağlayabileceği değerlendirme yaklaşımlarına gereksinim duyulduğu belirtilerek araştırma bulguları araştırma soruları ışığında tartışılmıştır. Çalışmanın sınırlılıkları verilerek uygulamaya ve ileri araştırmalara dönük öneriler sunulmuştur.

🔖

Cite This Article

Erdem, H. Ş., Agocuk, C., Sağır, Z., Bozlağan, O., Mutaflı, G., Çevik, Ö. (2025). Assessment of Children with Special Needs in Early Childhood from the Perspectives of Different Disciplines: A Qualitative Study. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 343–359. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1475771

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (49)

  1. Akıncıoğlu-Çolak, M. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerinin incelenmesi [Investigation of educational evaluation and diagnostıc processes of children with autism spectrum disorder] (Tez Numarası: 753707) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://acikerisim.erbakan.edu.tr/items/380aeca4-e1df-4457-b8d8-b99f308e06e4
  2. Arslan-Armutcu, O., Kurt, M., ve Genel, M. (2024). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin BEP geliştirme sürecine ilişkin görüşleri [The opinions of teachers working at special education and rehabilitation centers on the development process of individualized education planning]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(4), 433-457.https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024.-1314006
  3. Aydos, S., ve Çalış, E. S. (2021). Otizm spektrum bozukluğu öncesi ve sonrasıyla tanı: Çocuk gelişimci bakış açısıyla bir inceleme [Diagnosis before and after autism spectrum disorder: A review of the child development specialist overview]. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 4(1), 31-53. https://doi.org/10.51536/tusbad.779103
  4. Bakken, J. P., & Dalmasso, E. A. (2021). Traditional and innovative assessment techniques for students with disabilities: Introduction. In Obiakor, F. E. & Bakken, J. P. (Eds.). Traditional and innovative assessment techniques for students with disabilities (pp. 1-8). Emerald Publishing.
  5. Bozkurt, F. (2009). Zihinsel yetersiz tanısı alan çocukların tanılama süreçlerinin betimlenmesi [Describing the diagnosis process of children with mental retardation] (Tez Numarası: 235249) [Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  6. Burnard, P. (1991). A method of analysing interview transcripts in qualitative research. Nurse Education Today, 11(6), 461-466.https://doi.org/10.1016/0260-6917(91)90009-Y
  7. Carter, N., Bryant-Lukosius, D., DiCenso, A., Blythe, J., & Neville, A. J. (2014). The use of triangulation in qualitative research. Oncology Nursing Forum, 41(5), 545-547. https://doi.org/10.1188/14.ONF.545-547.
  8. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage.
  9. Creswell, J. W., & Miller, D. L. (2000). Determining validity in qualitative inquiry. Theory into Practice, 39(3), 124-130. https://doi.org/10.1207/s15430421tip3903_2
  10. Creswell, J. W., & Plano-Clark, V. L. (2015). Karma yöntem araştırmaları: Tasarımı ve yürütülmesi [Designing and conducting mixed methods research]. (Y. Dede & S. B. Demir, Çev.; 2. baskı). Anı Yayıncılık. (Orijinal kitabın yayın tarihi 2011)
  11. Çayır, A. (2021). Hafif düzeyde zihin yetersizliği tanılı çocuğa sahip ailelerin eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecine ilişkin görüşleri [The Views of Families of Children with Mild Intellectual Disabilities About the Process of Educational Assessment and Diagnosis] (Tez Numarası: 679402) [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Akademik Veri Yönetim Sistemi. https://avesis.ogu.edu.tr/yonetilen-tez/86aca10e-e584-4f5f-9ac5-95580482a532/hafif-duzeyde-zihin-yetersizligi-tanili-cocuga-sahip-ailelerin-rehberlik-ve-arastirma-merkezlerinde-yurutulen-egitsel-degerlendirme-ve-tanilama-surecine-iliskin-gorusleri
  12. Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) [The Special Needs Report for Children (SNRC) Regulation]. (2019). T.C. Resmî Gazete, (30692), 20 Şubat 2019.https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190220-1.htm
  13. Derdiyok, Z. S., & Gözün Kahraman, Ö. (2023). Erken müdahalede pediatristlerin rolü: Uygulamalar, zorluklar ve öneriler [The role of pediatricians in early intervention: Practices, challenges and recommendations]. Asya Studies, 7(24), 311-328. https://doi.org/10.31455/asya.1275678
  14. Division for Early Childhood [DEC]. (2009). DEC recommended practices in early childhood special education. https://www.dec-sped.org/dec-recommended-practices
  15. Division for Early Childhood [DEC], & National Association for the Education of Young Children [NAEYC]. (2009). Early childhood inclusion: A joint position statement of the Division for Early Childhood (DEC) and the National Association for the Education of Young Children (NAEYC).FPG Child Development Institute, University of North Carolina at Chapel Hill. https://fpg.unc.edu/sites/fpg.unc.edu/files/resource-files/DEC_NAEYC_EarlyChildhoodInclusion.pdf
  16. Doğan Keskin, A., & Karaaslan, B. T. (2022). Çocukların gelişimlerinin değerlendirilmesi ve özel gereksinim raporlarının düzenlenmesi sürecinde çocuk gelişimcinin rolü [The role of chıld development specıalıst ın the process of evaluating children's development and preparing special needs reports]. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 54(3), 487–496.https://doi.org/10.20492/aeahtd.795297
  17. Ellingsen, K. M. (2016). Standardized assessment of cognitive development: Instruments and issues. In A. Garro (Ed.), Early childhood assessment in school and clinical child psychology (pp. 25- 51). Springer.
  18. Elo, S., & Kyngas, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569
  19. Fiore, L. B. (2020). Assessment of young children: A collaborative approach (2nd ed.). Sage.
  20. Gülay, A., Cumalı, E. & Cumalı, D. (2024). Experiences of parents of children with special needs in the process of receiving reports from guidance and research centers. International Journal of Contemporary Educational Research, 11(3), 337-353. https://doi.org/10.52380/ijcer.2024.11.3.638
  21. Işıkoğlu-Erdoğan, N., & Canbeldek, M. (2017). Erken çocukluk eğitiminde ölçme ve değerlendirme [Assessment and evaluation in early childhood education]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1306-1327. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.31178-338827
  22. Karaarslan, D. (2015). Otizmli çocukların tıbbi tanılama süreçlerine ilişkin ailelerin ve tanılamada görev alan uzman doktorların görüşlerinin incelenmesi [An Analysis of Families’ and Specialist Physicians’ Perspectives on the Medical Diagnostic Processes of Children with Autism] (Tez Numarası: 414416) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  23. Karaaslan, Ö., & Karaaslan, D. (2016). Otizmli çocukların tıbbi tanılama sürecinde yer alan uzman doktorların tanılamaya ilişkin görüşlerinin incelenmesi [Investigation of diagnostic process through the opinions of the medical doctors who diagnose children with autism] Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 271-293. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trakyasobed/issue/30207/326008
  24. Lebeer, J., Birta-Székely, N., Demeter, K., Bohács, K., Candeias, A. A., Sønnesyn, G., Partanen, P., & Dawson, L. (2011). Re-assessing the current assessment practice of children with special education needs in Europe. School Psychology International, 33(1), 69-92. https://doi.org/10.1177/014303431140997
  25. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1986). But is it rigorous? Trustworthiness and authenticity in naturalistic evaluation. New Directions for Evaluation, 1986(30), 73-84. https://doi.org/10.1002/ev.1427
  26. Lowenthal, B. (1994). Types of assessment for young children with special needs. Early Child Development and Care, 104(1), 53-59. https://doi.org/10.1080/0300443941040104
  27. Lowenthal, B. (1997) Useful early childhood assessment: Play‐based, interviews and multiple intelligences. Early Child Development and Care, 129(1), 43-49. https://doi.org/10.1080/030044397012901004
  28. McAfee, O., & Leong, D. J. (2020). Erken çocukluk döneminde gelişim ve öğrenmenin değerlendirilmesi ve desteklenmesi [Assessing and guiding young children’s development and learning]. (B. Ekinci, Çev.; 5. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal kitabın yayın tarihi 2012).
  29. McConnell, S. R. (2000). Assessment in early intervention and early childhood special education: Building on the past to project into our future. Topics in Early Childhood Special Education, 20(1), 43-48. https://doi.org/10.1177/027112140002000108
  30. Melekoğlu, M., Kırıcı, E., Kartal, H. & Tekin, H. A. (2018). Özel gereksinimli çocuğu olan ailelerin yaşadıkları deneyimlere göre geçmişten günümüze çocuğu değerlendirme süreci [The child evaluation process from past to present based on the experiences of families with children with special needs]. M. A. Melekoğlu (Ed.), 28. Ulusal Özel Eğitim Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı içinde (ss. 65-76). Eskişehir. ISBN: 978-605-80966-0-8
  31. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
  32. Millî Eğitim Bakanlığı [Ministry of National Education]. (2018). Millî Eğitim Bakanlığı özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. [Ministry of National Education Regulation on Special Education Services]. https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1963.pdf
  33. O’Connor, C., & Joffe, H. (2020). Intercoder reliability in qualitative research: Debates and practical guidelines. International Journal of Qualitative Methods, 19, 1-13.https://doi.org/10.1177/1609406919899220
  34. Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (Kanun No. 5378) [Law on Amending the Law on Persons with Disabilities and Certain Laws and Decree Laws (Law No. 5378)].(2005). T.C. Resmî Gazete, (25868), 1 Temmuz 2005.https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/07/20050707-2.htm
  35. Romanczyk, R. G., Gillis, J. M., Noyes-Grosser, D. M., Holland, J. P., Holland, C. L., & Lyons, D. (2005). Clinical clues, developmental milestones, and early identification/assessment of children with disabilities: Practical applications and conceptual considerations. Infants & Young Children, 18(3), 212-221. https://doi.org/10.1097/00001163-200507000-00005
  36. Salvia, J., Ysseldyke, J., & Bolt, S. (2009). Assessment in special and inclusive education. (11th ed.). Wadswoth Cengage Learning.
  37. Selimoğlu, Ö. G., Özdemir, S., Töret, G., & Özkubat, U. (2013). Otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin otizm tanılama sürecinde ve tanı sonrasında yaşadıkları deneyimlerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi [An examination of parents’ perspectives on their experiences during and after the autism diagnosis process]. International Journal of Early Childhood Special Education, 5(2), 129-167. https://doi.org/10.20489/intjecse.107930
  38. Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22(2), 63-75. https://doi.org/10.3233/EFI-2004-22201
  39. Sola Özgüç, C., & Yassıbaş, U. (2021). Special education teachers’ experiences on assessment activities. Sakarya University Journal of Education, 11(3), 569-592. https://doi.org/10.19126/suje.992365
  40. Stein, R., & Steed, E. (2024). Initial evaluation practices to identify young children with delays and disabilities. Contemporary School Psychology, 28(3), 316–327. https://doi.org/10.1007/s40688-023-00467-3
  41. Uygun, S. D., Çetinkaya, M., Efe, A., Çakmak, F. H., Canlı, M., Temeltürk, R. D., Gürel, Y., & Açıkel, S. B. (2021). Çocuklar için özel gereksinim değerlendirmesine ilişkin yönetmelik (ÇÖZGER) sonrası çocuk ve ergen psikiyatrisi alanında uygulamada karşılaşılan zorluklar [Challenges encountered in clinical practice within child and adolescent psychiatry following the regulation on special needs assessment for children (ÇÖZGER)]. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 28(3), 191–199. https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2021.43434
  42. Vardar, B. (2024). Okullarda çalışan özel eğitim öğretmenlerinin eğitsel tanılama ve değerlendirme süreci hakkındaki görüşlerinin incelenmesi [An examination of special education teachers’ perspectives on the educational diagnosis and assessment process in schools] (Tez Numarası: 870889) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  43. Whittemore, R., Chase, S. K., & Mandle, C. L. (2001). Validity in qualitative research. Qualitative Health Research, 11(4), 522-537. https://doi.org/10.1177/104973201129119299.
  44. Wortham, S. C., & Hardin, B. J. (2019). Assessment in early childhood education. (8th ed.) Pearson.
  45. Yılmaz, Y. (2016). Rehberlik ve araştırma merkezlerinde tanı, değerlendirme ve izleme süreçlerinin incelenmesi: İşitme kayıplı çocuklar örneği [An examination of diagnosis, assessment, and monitoring processes in guidance and research centers: The case of children with hearing loss] [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
  46. Yılmaz, Y., & Doğan, M. (2023). Rehberlik ve araştırma merkezlerinde tanı, değerlendirme ve izleme süreçlerinin incelenmesi: İşitme kayıplı çocuklar örneği [An examination of diagnosis, assessment, and monitoring processes in guidance and research centers: The case of children with hearing loss]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 24(1), 137-157. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.901899
  47. Yiğitoğlu, E. (2019). Otizm spektrum bozukluğu tanısı koyan doktorların tıbbi tanılama sürecine ilişkin görüşlerinin incelenmesi [An examination of physicians’ perspectives on the medical diagnostic process for autism spectrum disorder] (Tez Numarası: 612841) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Proquest. https://www.proquest.com/openview/42301c8d90037a5fcdca4e18ef2f659e/1?cbl=2026366&diss=y&pq-origsite=gscholar
  48. Yiğitoğlu, E., & Odluyurt, S. (2021). Otizm spektrum bozukluğu tanısı koyan doktorların tıbbi tanılama sürecine ilişkin görüşlerinin incelenmesi [An examination of physicians’ perspectives on the medical diagnostic process for autism spectrum disorder]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(1), 1-29. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.635435
  49. Arslan-Armutcu, O., Kurt, M., ve Genel, M. (2024). Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin BEP geliştirme sürecine ilişkin görüşleri [The opinions of teachers working at special education and rehabilitation centers on the development process of individualized education planning]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(4), 433-457.https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024.-1314006