Urartu yerleşimleri genel olarak Doğu Anadolu başta olmak üzere Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak topraklarına kadar yayılmıştır
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Assur yazılı kaynaklarında “Uruatri” olarak geçen ve MÖ 1273 yılında tarih sahnesine çıkan Urartular, batıda Fırat Nehri’nden doğuda İran Azerbaycan’ına, kuzeyde Gökçe Göl ile Aras vadisinden güneyde Toroslar ve Urmiye Gölü’nün güneyine kadar uzanan geniş bir coğrafyaya egemen olmuş ve Yakındoğu’nun en büyük devletlerinden biri olmuştur.
📊
Key Findings & Data:Krallığın çekirdek bölgesi bugünkü Van Kalesi ve çevresidir ki bu yüzden Urartu Krallığı’na zaman zaman “Van Krallığı” da denilmektedir.
💡
Conclusion & Impact:Urartu yerleşimleri genel olarak Doğu Anadolu başta olmak üzere Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak topraklarına kadar yayılmıştır
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Demir Çağı · Urartu Krallığı · Asur İmparatorluğu
Özet
Assur yazılı kaynaklarında “Uruatri” olarak geçen ve MÖ 1273 yılında tarih sahnesine çıkan Urartular, batıda Fırat Nehri’nden doğuda İran Azerbaycan’ına, kuzeyde Gökçe Göl ile Aras vadisinden güneyde Toroslar ve Urmiye Gölü’nün güneyine kadar uzanan geniş bir coğrafyaya egemen olmuş ve Yakındoğu’nun en büyük devletlerinden biri olmuştur. Krallığın çekirdek bölgesi bugünkü Van Kalesi ve çevresidir ki bu yüzden Urartu Krallığı’na zaman zaman “Van Krallığı” da denilmektedir. Doğal bir kale görünümünde olan Van büyük bir başkentin kurulması ve gelişmesi için tüm koşullara sahipti. Ancak Doğu Anadolu bölgesinde yer alan diğer kentler siyasi ve tarihi olarak bu kadar büyük bir öneme sahip olamamışlardı. Urartu yerleşimleri genel olarak Doğu Anadolu başta olmak üzere Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak topraklarına kadar yayılmıştır
PINARCIK, P. (2012). Urartu Krallığı'nın Tarihi Coğrafyası Hakkında Yeni Öneriler. Tarih İncelemeleri Dergisi, Cilt: 27 - Sayı: 2, 459–482. https://ajindex.com/articles/101502
ARI I A.K. Grayson, Assyrian Royal Incriptions I: From the Beginning to Ashur res-ha-inshi. Wiesbaden 1972
A.K. Grayson, Assyrian Royal Inscriptions II: From Tiglathpleser I to Ashur-nasir-apli II., Wiesbaden, 1976. R.D. Barnett, “Urartian Art and Archeology”, CAH Vol 3 Part I–1990, 314–371. O. Belli, “Nairi-Hubuşkia Ülkesi Araştırmaları”, 1. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 31-40. Belli ve Ceylan 2002
O. Belli ve A. Ceylan. “Kuzeydoğu Anadolu’da bir Tunç Çağı ve Urartu Kalesi”, Tüba-Ar 5,121–145. Charles Burney, “Urartian Irrigation Works”, Anatolian Studies XXII, 179–186.
Ch. Burney, Tanrı Haldi ve Urartu Kültü, Çeviren: İlker Fıçıcılar, Ankara,1993.
Nevzat Çevik, Şebeteria Batı Urartu’da Bir Kent ve Kaya Anıtları, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Erzurum. Altan Çilingiroğlu, “Sargon’un Sekizinci Seferi ve Bazı Öneriler”, An Ar IV-V, 235–251.
A. Çilingiroğlu, Urartu ve Kuzey Suriye, Siyasal ve Kültürel İlişkiler, İzmir, Ege Üniversitesi Yayını. A. Çilingiroğlu, Urartu Tarihi, İzmir, Ege Üniversitesi Yayını. Diakonoff ve Kashkai 1981 I.M. Diakonoff - S.M. Kashkai. Repertoire Geographique des textes Cuneiformes Band 9 Geographical Names According to Urartian Texts, Wiesbaden. Ali M. Dinçol, “Yeni Urartu Yazıtları ve Yazıt Parçaları”, Anadolu Araştırmaları XI, 137–148 Hayri Ertem, “Korucutepe’nin Hititler Devrindeki Adı Hakkında”, X. Türk Tarih Kongresi, II. Cilt, Ankara, 577- E. Herzfeld, The Persian Empire Studies in Geography Etnography of Ancient Near East, Wiesbaden. Köroğlu 1996
Kemalettin Köroğlu, Urartu Krallığı Döneminde Elazığ (Alzi) ve Çevresi, İstanbul Arkeoloji ve Sanat Yayınları. K. Köroğlu, “Urartu: Krallık ve Aşiretler” Urartu Doğu’da Değişim, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 12–51. S. Kroll, “İran’daki Urartu Şehirleri”, Doğu’da Değişim, YKY, İstanbul, 150–172.
D. D. Luckenbill, Ancient Records of Assyria and Babilonya, Vol. I, Chicago, 1968. L.D. Levine, “Sargon’s Eighth Campaign” Mountains and Lowlands: Essays in the Archaeology of Greater Mesopotamia, BiblMes 7, Ed. by L. D. Levine and T. Cuyler Young, Malibu, 135-151. Oskar W. Muscarella: “The location of Ulhu and Uise in Sargon II's Eighth Campaign” Journal of Field Archaelogy 13, 465–75. Nobahari ve Mollazadeh 2004
A.R. Nobahari ve K. Mollazadeh. “A Comprehensive View of History and Historical Geography of Mannea” Journal of Humanities, Vol. 11-1, 81–92.
M. R. Payne, Urartu Yazılı Belgeler Katalogu, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi 1995. M. R.