LİSE ÖĞRENCİLERİNİN PSİKOLOJİK DOĞUM SIRASININ ÖZGECİLİK ÜZERİNDEKİ YORDAYICI GÜCÜNÜN İNCELENMESİ

AN INVESTIGATION OF PREDICTIVE ROLE OF PSYCHOLOGICAL BIRTH ORDER OF HIGHSCHOOL STUDENTS ON ALTRUISM

Özet

Özgecilik, hiçbir çıkar gözetmeksizin sergilenen olumlu bir sosyal davranıştır (Chou, 1996). Tanımdan da anlaşıldığı gibi özgeciliğin motivasyonu bireyin içsel dinamikleri ile ilişkilidir. Adler bireyin kişilik gelişiminde, ebeveynlerin çocuklarına olan tutumlarının ve kardeşleri ile olan ilişkisinin önemli olduğunu söylemektedir ve bu sebepten dolayı Adler doğum sırası kavramına önem vermiştir (Geçtan, 2012; Ersanlı, 1996). Bireysel psikolojinin gelişimi ile birlikte biyolojik doğum sırası yerine psikolojik doğum sırası kavramı kullanılmaya başlanılmıştır (Campbell, White ve Stewart, 1991; Stewart, 2004). Psikolojik doğum sırası en büyük çocuk, ikinci çocuk, en küçük çocuk ve tek çocuk olmak üzere dört boyutta kavramsallaştırılmış ve insan davranışlarına etki konusunda psikolojik doğum sırasının biyolojik doğum sırasından daha önemli bir faktör olduğu sonucuna varılmıştır (Campbell, White ve Stewart, 1991). Bu çalışmanın amacı psikolojik doğum sırası ile özgecilik arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada yer alan katılımcılar 202 kız ve 260 erkek olmak üzere toplam 462 kişiden oluşmaktadır. Katılımcılar Orta Karadeniz Bölgesinde bir ilçenin tüm lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında White-Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri, Özgecilik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışma grubundan toplanan veriler SPSS 18.0 ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde, pearson momentler çarpımı korelasyonu ve aşamalı doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre küçük çocuk psikolojik doğum sırası özgeciliği anlamlı şekilde yordamıştır. Diğer psikolojik doğum sıraları ise özgeciği yordamamaktadır. Sonuçlar alanyazın açısından tartışılmış ve çeşitli önerilerde bulunulmuştur

Abstract

Altruism is positive social behavior exhibited without any expectations (Chou, 1996). As understood from the definition, motivation of altruism is associated with the intrinsic dynamics of individuals. Adler has stated that the attitudes of parents towards children, and the relationship between the siblings is important in the development of an individual's personality, and for this reason Adler emphasized the concept of birth order (Geçtan, 2012, Ersanlı, 1996). In conjunction with the development of individual psychology, psychological birth order was started to be used instead of the concept of biological birth order (Campbell, White & Stewart, 1991, Stewart, 2004). Psychological birth order has been conceptualized in four dimensions, which are the oldest child, second child, youngest child and the single child, and it has been concluded that psychological birth order is a more important factor than the biological birth order in terms of its impact on human behavior (Campbell, White & Stewart, 1991). The aim of this study is to examine the relationship between psychological birth order and altruism. The research was conducted with 462 participants, of which 202 were female and 260 were male. Participants consist of all the students studying at all high schools in a district in the Central Black Sea Region of Turkey. The White-Campbell Psychological Birth Order Inventory, Altruism Scale, and Personal Information Form was used for data collection. The data collected from the study group were analyzed using the SPSS 18.0 software. Pearson's product moment correlation, and stepwise linear regression analysis were used for the analysis of data. According to research findings, the small child psychological birth order predicted the altruism significantly. Other psychological birth orders, however, do not predict altruism. The findings were discussed in line with the literature and various recommendations were made