Ailelerin ilköğretim düzeyinde yapmış oldukları hanehalkı eğitim harcamaları

Özet

İlköğretimin gerek uluslararası bildirge ve sözleşmelerde, gerekse ülkelerin kendi yasal metinlerde zorunlu olduğu ve devlet tarafından parasız olarak sunulması gerektiği belirtilmiştir. Bu durumda, en azından teoride, ailelerin diğer öğretim düzeyleri ile karşılaştırıldığında hanehalkı bütçelerinden ilköğretim düzeyine daha az eğitim harcaması yapması beklenir. Buna karşın, var olan uygulamalar ve deneyimler bunun tam tersi yönünde olduğunu göstermektedir. Örneğin Yunanistan Anayasasında ücretsiz eğitim vurgusu yapılmasına karşın, ailelerin hanehalkı bütçelerinden eğitime yaptıkları harcamalar Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın *GSYİH+ % 1,5’ini oluşturmaktadır. Güney Kore’de eğitim harcamalarının üçte biri hanehalkı tarafından sağlanmaktadır (European Commission Report *ECR+, 2005). Peruda’da ailelerin hanehalkı bütçelerinden eğitime yapmış oldukları harcamalar GSYİH’nin yaklaşık % 2’sine karşılık gelmektedir (Alfonso, 2002). Bolivya’da 2005 yılında yapılan eğitim harcamasının % 20’si aileler tarafından yapılmıştır (www.unicef.org). Türkiye’de 2002 yılındaki hanehalkı harcamalarının toplam eğitim harcamalarına oranı % 32,9 olup bu harcamaların GSYİH’ye oranı % 1,9’dur (TÜİK, 2006; MEB, 2010). Dahası Anayasanın 42. maddesinde “parasız ve zorunlu” olduğu dile getirilen ilköğretim düzeyinde, ailelerin yapmış oldukları hanehalkı eğitim harcamaları 2002 yılındaki ilköğretime yapılan eğitim harcamalarının % 30,1’ini oluşturmaktadır (TÜİK, 2006).

Abstract

The aim of this research is to present the amount of families’ primary school level household education expenditure and to find out whether this amount of expenditure differs according to variables related to school and socio-economic status factors. Research data was collected from 6 public and 2 private primary schools in Kastamonu in the 2011-2012 academic year. 789 families participated in this research. Research data was gathered from “Families’ Primary School Level Household Education Expenditure Detection Survey” developed by the researchers. Data analysis, descriptive statistics, Kruskal Wallis H test, Mann Whitney U test, t test, and ANOVA were used in this research. In the research it was observed that the primary school level household education expenditure of families in the 2011-2012 academic year is 11,971.34 TL (Turkish Lira) total for one student. This amount is approximately 1,920.15 TL for the families whose children are in public schools and 10,051.19 TL for the families whose children are in private schools. The primary school level household education expenditure of families differs according to school related factors of school type (public/private), education type (full time/ part time) and transportation type (walking/service/car). The primary school level household education expenditure of families differs according to some of the socio-economic status related factors such as with whom the child lives, the education level of the parents, the vocational status of the parents, the family income level, the number of family members, and the class level of the student, but it doesn’t differ according to the number of students in primary education

Anahtar kelimeler: Hanehalkı, Hanehalkı eğitim harcaması, İlköğretim, Doğrudan eğitim harcaması, Dolaylı eğitim harcaması