RUS KAYNAKLARINDA AYASTEFANOS ANITI'YLA İLGİLİ YENİ BULGULAR

Özet

Ayastefanos'taki Rus Anıtı, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından, savaşta ölen Rus askerlerin anısına Rusdevleti tarafından inşa edilen bir yapıdır. Hem anıt-mezar, hem Rusların galibiyetini taçlandıran bir zafer anıtı olsa da,yapımından itibaren Osmanlı basınının ve aydınlarının tepkileriyle karşılanmıştır. İstanbul'un yakınlarında RuslarınOsmanlı'ya karşı zaferini hatırlatan eski Rus stilinde bir anıtın varlığı, dağılma sürecindeki Osmanlı için bir infialkonusu olmuştur.1898-1914 arasında 16 yıl ayakta kalabilen anıtın yıkımına uzanan politik süreçler ve yıkılışından sonraki gelişmeler,özellikle Osmanlı arşivlerinin ve dönemin yazılı basınının tanıklığında, çeşitli yayınlarda etraflıca ele alınmıştır. Birmimari eser olarak anıt hakkındaki bilgiler ise daha azdır. Mevcut birkaç fotoğrafından hareketle, görünümü ve bazımimari detayları tanınmaktadır. Projelendirme sürecinde ise, albay Peşkov ve mimar Bazarov'un isimleri öne çıkıyorgibi görünmektedir. Oysa Rus kaynakları, öyküyü farklı isimlerle anlatmaktadır.Bu çalışma, anıtın tarihçesini Rus kaynaklarından izleme amacını taşımaktadır. Rusça yayınlarda ve dönemin Rusbasınında verilen bazı bilgiler, inşa sürecinin Türkçe literatürde bulunmayan bazı detaylarını sunmaktadır. Buçalışmada, anıtın ilk tasarımını yapan mimar Suslov ve onun hazırladığı detaylı çizimler ortaya çıkarılmıştır. Rusçayayınlardan edinilen bu yeni bulguların, anıt monografisine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract

The Russian monument at Ayastefanos (San Stefano) was erected in 1898 by the Russian government to commemorateRussian soldiers who had died in 1877-1878 Russo-Ottoman War. As both a mausoleum and a victory monumentcrowning the victory of Russia, it was met with the response of the Ottoman media and intellectuals. The presenceof this monument near Istanbul in the old Russian style reminiscent of the victory against the Ottomans has been asubject of controversy.Political processes leading to the demolition of this monument, which remained standing only for 16 years between1898-1914, are discussed in detail in various publications in the light of the Ottoman documents. But there is lessinformation about the monument's architectural features. Its general view and some architectural details can be seenin some old photographs. The architectural project is being attributed to colonel Peskov and architect Bazarov. ButRussian sources tell the story from a different view.This paper aims to trace the history of the monument from the Russian sources. The information given in Russianliterature and press, offer some new details regarding the construction process. In this paper, architect Suslov as thedesigner of the monument and his drawings are revealed. These new findings from Russian publications are expectedto contribute to the monograph of the monument.