Okurların çeviri algılarını incelemek: Stephen King’in eserlerinin Türkçedeki durumu

Examining readers’ perceptions of translations: The case of Stephen King’s works in Turkish

Özet

Altmıştan fazla romanıyla korku ustası olarak tanınırlık kazanmış olan Stephen King’in eserleri 1970’lerden beri Türkçeye çevrilmekte ve ağırlıklı olarak Altık Kitaplar Yayınevi tarafından basılmaktadır. Yazarın eserleri her zaman çok satanlar arasında yer almış olup bazı romanları son yıllarda Türkçeye yeniden çevrilmekte ve güncellenmiş kapaklarla ve “sansürsüz tam metin” ya da sadece “tam metin” gibi etiketlerle birçok kez yeniden basılmaktadır. Böyle örnekler Türk okurların yayınevinin çeşitli yayıncılık uygulamalarını farklı açılardan sorgulamalarına ve özellikle de “yeniden çeviri”, “yeniden basım”, “düzeltme”, “sansür” ve “kısaltma” gibi kavramları tartışmalarına yol açmaktadır. Bu çalışma son yıllarda Stephen King’in eserlerinin Türkçe çevirileri bağlamında ortaya çıkan söz konusu kavramların okurlar tarafından alımlanışı ve algılanışını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, okurların King’in Türkçe çevirileri arasındaki ilişkileri irdeleyerek bol miktarda yorumlar yaptığı ve detaylı tartışmalarda bulunduğu okur blogları ve tartışma forumları gibi online verilerden yararlanmaktadır. Çalışma eserleri kısaltmak, tam ya da eksik metin basmak veya çevirileri farklılaşan etiketlerle yayımlamak gibi çeşitli çeviri uygulamaları neticesinde okurların çoğunlukla bir “karmaşayla” karşı karşıya kaldıklarını ortaya koymaktadır. Buna ek olarak, çalışma yayın süreçlerinde yayınevlerince alınan kararların genellikle piyasa odaklı olduğunu ortaya koymaktadır. Okurların görüşlerine göre, piyasaya uygunluk düşüncesi yeniden çeviri/çeviri, yeniden basım/basım, sansür ve kısaltma gibi uygulamalar veya etiketlemeler için bir açıklama sunmaktadır ve bu nedenle, okurlar yayınevlerinin özellikle çevirileri kısaltmama ya da sansürlememe ve daha yüksek kalitede basım yapma yönünde kararlar almaları için teşvik etmeye çalışmaktadırlar.

Abstract

Known as the master of horror with more than sixty novels, Stephen King’s works have been translated intoTurkish since 1970’s and published mainly by Altın Kitaplar Publishing House. His works, frequently beingamong the best-sellers, have been retranslated into Turkish and reprinted countlessly with updated covers andlabels such as “uncensored complete book” or “complete book” in the last years. Such instances mostly causeTurkish readers to question various publishing practices of the publisher from diverse perspectives and discussparticularly the concepts of “retranslation”, “reprint”, “revision”, “censorship” and “cutting”. This study aims toexamine readers’ reception and perceptions of above-referred concepts made itself evident lately regarding Turkishtranslations of King’s works. In this sense, it benefits from online data such as readers’ blogs and discussion forumsin which they share a plethora of comments and make detailed discussions by tracing the links among King’stranslations. The study concludes that readers largely face with a confusion as a result of diverse publishingpractices of the publisher such as “reducing” the books, publishing “un/complete” translations or labellingtranslations divergently. Moreover, it reveals that the decisions taken in the publishing processes are usuallymarket-driven. The notion of market convenience provides an explanation for the translation or labeling practicessuch re/translation, re/print, censorship and cutting in readers’ views and that being the case, readers try to urgepublishers to take decisions particularly on the grounds of not reducing or censoring texts and high quality intranslation practices.© 2020 JLLS and the Authors - Published by JLLS.