Eğitim İsteği: Açık ve Örtük Program Bağlamında Bir İnceleme

Özet

Eğitim isteği (educational aspiration) kavramı, eğitimden beklentiler ve eğitime verilen anlam; motivasyon, bireylerin akademik başarıları, okula devam/ devamsızlıkları, okul terki gibi konular ile yakından ilişkilidir ve bireylerin içinde bulundukları sosyo-ekonomik konum ile de organik bir bağa sahiptir. Eğitim isteği bireylerin daha yüksek kademelerdeki okullara devam etme isteğini işaret etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı "eğitim isteği" kavramını Türkçe alanyazına kazandırmak ve bu kavram ile ilgili araştırmaları ekolojik kuram çerçevesinde derlemektir. Bu bağlamda, mikrosistem, mezosistem, makrosistem ve kronosistem içerisinde eğitim isteği kavramının nasıl ele alınabileceği ve ilgili araştırmalar özetlenmiştir. "Eğitim isteği" kavramı uluslararası alanyazında; eğitim programları, eğitim sosyolojisi, eğitim ekonomisi, eğitim politikaları, halk sağlığı, eğitim psikolojisi ve rehberlik gibi pek çok alanda disipliner ve disiplinler arası şekilde incelenmektedir. Bununla birlikte, eğitim isteği ve örtük program ilişkisi üzerinde odaklanan çalışmaların daha çok kuramsal düzeyde olduğu, Bourdieu'nun kültürel kapital ve habitus kavramları çerçevesinde analizlere dayandığı görülmektedir. Bu çalışma ile kavramın niteliği ve boyutları, farklı alanlar ile ilişkileri ortaya konmaya çalışılacaktır.

Abstract

Educational aspiration term has close relations with expectations from and meaning of education; motivation, academic success of individuals, school attendancy/nonattendancy and dropouts and has an organic link with socio-economic situation of individuals. Educational aspiration indicates the individuals' desire to attend schools at higher levels. The main aim of this paper is to present "educational aspiration" concept to Turkish literature and review researches about it according to ecological theory. In this context, it is summarized how educational aspiration concept and related literature can be handled in microsystem, mesosystem, macrosystem and crono-system. "Educational aspiration" term is examined as disciplinary and interdisciplinary in many areas such as curriculum and instruction, educational sociology, economics of education, educational policy, public health, educational psychology and guidance in international literature. Also, it is seen that studies focusing on the relation between educational aspiration and hidden curriculum are mainly at theoretical level, and based on analyses in the framework of Bourdieu's cultural capital and habitus concepts. With this study, the nature and dimensions of concept and its relations with various areas will be tried to be put forward.