AKLIN YARALARINI SARMAK, DOĞAYA DÖNMEK VE METAFİZİĞİ AŞMAK: NİETZSCHE VE PRESOKRATİKLERE DÖNÜŞ İDEALİ

HEALING THE WOUNDS OF MIND, RETURN TO THE NATURE AND OVERCOMING THE METAPHYSICAL: NIETZSCHE AND HIS IDEAL FOR RETURN TO THE PRE-SOCRATICS

Özet

Antik Yunan’a dönüş ideali Avrupa’nın ufkunda zaman zaman beliren bir kriz dönemi temasıdır. “Tanrının ölümü”nü ilan eden Nietzsche, bu ölümün ifade ettiği çağının kültürel krizini dekadans (decadence) kavramıyla niteler. O, kendi çağını eleştirme, yargılama ve mahkûm etme sürecinde Antik Yunanlıları modern kültürün sıhhatini ölçmede bir ölçüt olarak kullanır. Nietzsche’nin Antik Yunan’ı “trajik çağ” olarak nitelediği Presokratiklerle sınırlıdır. İlk dekadan (décadent) olan Sokrates ile birlikte, Yunanlıların yaşamı onaylayan sağlıklı, bütünlüklü trajik kültürü ve sanatı son bulmuş, onun yerini yeryüzünü, güdüleri ve bedeni hor gören rasyonel/diyalektik metafizik almıştır. Modern kültür de nihilist karaktere sahip bu kültürün bir devamıdır. Yaşanılan kriz bir çöküş olduğu kadar yozlaşmış olandan kurtuluş ve geleceğin sağlıklı toplumunun inşası için bir fırsattır. Nietzche’ye göre kültürel sağlık hekimi olan filozof sağlıklı insan, toplum ve devlet örneği olarak Yunan’ı model almalıdır. Bu makalede Nietzsche için mevcut nihilizmin sebep olduğu krizi aşmak ve bugün mahrum olduğumuz sağlıklı insanı ve kültürü yaratmak amacıyla Antik Yunan’ın niçin kılavuz işlevi görmesi gerektiği açıklanacaktır. Anlaşılacağı üzere Nietzsche için Presokratikler yaşamın ebedi problemleri ve çözümleri konusunda yüksek bir anlayışa sahiptiler.

Abstract

The ideal of returning to the Ancient Greeks has been a re-occurring theme for the crisis in the European Intellectual horizon. Nietzsche characterizes the cultural crisis of his age, which he echoes through “the death of God, based on the notion of decadence. He deems the ancient Greeks, especially the Pre-Socratics, to be a criterion to assess the cultural sanity of his era. For him, Socrates as a first decadence terminates the life-approving, healthy and holistic tragedy in the ancient Greeks. Instead, Socrates replaces it with the rational and meta-physical notion of philosophy which disapproves the earthly things and instincts. The modern culture is the continuation of this nihilistic culture. The crisis/decadence facing the modern culture means not only a degeneration but also means an opportunity to thrive on the ruins in order to build the healthy generations for the future. The ancient Greece must be taken as a guide for overcoming the decadence and creating the healthy society of which we are currently deprived. After all, the Presocratics have deep insight into both the eternal problems of life and their solutions.