Cumhuriyet dönemi ortaokul tarih programlarına yönelik bir analiz: Politik ve ideolojik yaklasımların programlara yansıması

Analysis for secondary school history curriculums in the republican period: Reflection of the political and ideological approaches to curriculums

Özet

Ulus-devletlerde vatandaslık eğitimi genel ve zorunlu olup görünürde amaç demokratik bireyler yetistirmektir. Okullarımızda zorunlu olarak okutulan Tarih dersi bu amaca en çok hizmet eden derslerden biridir. Bu nedenle, gerek Dünyada gerekse de ülkemizde hazırlanan Tarih programlarına politik ve ideolojik anlayısların yansıtıldığı bilinmektedir. Bu çalısmada, ortaokul programlarında yer verilen Tarih konularının, 1920’den günümüze gelisimi ile birlikte politik ve ideolojik anlayısların programlara yansıma düzeyi tespit edilmeye çalısılmıstır. Kronolojik bir sıranın takip edildiği çalısmada ortaokul programları ile siyasal uygulamalar eslestirilmis ve belirli kırılma noktaları tespit edilmistir. Bu kırılma noktaları ülkemizde gerek politik, gerekse de eğitimsel açıdan devrim niteliği tasıyan olaylardır. Arastırmada tarihsel yöntem kullanılmıstır. Arastırmada tarihsel yöntem kullanıldığından veri kaynakları; 1923’ten günümüze yayınlanmıs ortaokul programları, Türk eğitim tarihi üzerine yapılan arastırmalar, Tarih öğretimi ve programları üzerine yazılan elestiri veya açıklayıcı nitelikteki eserlerdir. Programlar incelenirken tarihsel yöntem içinde yer alan doküman analizi (belgesel tarama) tekniği kullanılmıstır. Arastırma sonucunda Cumhuriyet döneminde yayınlanmıs ortaokul Tarih programlarına yayınlandıkları dönemin siyasal-ideolojik anlayısının yansıtıldığı ve incelenen dönemlere göre ortaokul Tarih programlarının değisim gösterdiği tespit edilmistir.

Abstract

The citizenship education is general and compulsory in nation-states and apparent purpose is to educate individuals. The history lesson taught in our schools as a compulsory lesson is one of the lessons mostly serving to this purpose. For this reason, it is known that political and ideological understandings are reflected to the history curriculums prepared both in the world and in Turkey. In this study, it is attempted to determine development of history lessons at secondary school curriculums from 1923 to present, and reflection level of political and ideological understandings to the curriculums. In this study where chronological sequence has been followed, secondary school curriculums and political practices have been matched and specific break points have been identified. Such break points are revolutionary events in our country in terms of either political or educational. In this study, historical method has been used. data sources are secondary school curriculums published from 1923 to present, researches made on Turkish educational history, critics written on history education of curriculums, or explanatory works. The document analysis (documentary screening) technique included in historical method was used while curriculums have been examined. At the end of the study, it is found out that political-ideological understanding of that period are reflected to the secondary school history books published in Republican Period, and secondary school history curriculums have changed according to examined periods.