Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk ders kitapları

Özet

Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim sisteminin ve anlayışının anayasısı Tevhid-i Tedrisat Kanunu’dur. Tevhid-i Tedrisat Kanunu’yla birlikte okullarda verilecek olan eğitimin niteliği ve eğitim yönetimi anlayışının esasları belirlenmiştir. Yapılan düzenlemeler içerisinde Müfredat programlarının ve programlara uygun olarak hazırlanmış ders kitaplarının sağlanması ve eğitim-öğretimin bu kitaplarla yürütülmesi önemli bir sorun olmuştur. Tevhid-i Tedrisat Kanunu’na kadar bu konuda daha önce bir hazırlık yapılmadığı için, ilk aşamada eski öğretim programlarında yer alan dersler ve ders müfredatları gözden geçirilmiştir. Eski programlarda yer alan Osmanlı ideolojisini temsil eden bazı dersler ve konular ayıklanırken, yerlerine Cumhuriyet ideolojisini temsil eden yeni konular eklenerek tekrar düzenlenmiştir. Ancak kısa sürede programlarda yapılan yeni düzenlemelere uygun yeni ders kitaplarının yazılmasına imkân olmadığı için, aynı yöntem ders kitaplarında da benimsenmiş, kitaplarda da programa uygun ayıklamalar ve eklemeler yapılarak 1930’ların başlarında yenileri yazılıncaya kadar, var olan eski ders kitaplar ile eğitim-öğretime devam edilmiştir. Ancak eskiden okutulan ders kitaplarının tamamının kulllanımına izin verilmemiş, tüm kitaplar Maarif Vekâleti tarafından bir incelemeden geçirilerek aralarından bir seçim yapılmıştır. Seçilen ve kullanımına izin verilen ders kitapları Maarif Vekâleti müsteşarlığı tarafından bir liste halinde İl Milli Eğitim Müdürlükleri aracılığı ile okullara bildirilmiş ve bu listede bulunanlar dışında herhangi bir ders kitabının öğretmenler tarafından okutulması yasaklanmıştır. Ancak Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk ders kitapları olan bu kitapların tam bir listesi hiçbir yerde bulunamamıştır. Maarif Vekâleti Müsteşarlığı tarafından yazılan bir belgeye dayalı olarak, ilk kez gün ışığına çıkarılmış olması Cumhuriyet dönemi eğitim tarihi açısından son derece önemlidir.

Abstract

The underlying constitution of the educational system of Turkish Republic and its revolutions was the Act of Tevhid-i Tedrisat which established the grounds for the quality of the education at schools and Üne educational management. The main problem in this new framework was curriculum development, syllabus designs of the courses and the choice of the course books. Since there was no earlier preparation till the act of "Tevhid-i Tedrisat", the first step was to revise the earlier coursebooks and syllabi. The old ideologies and the topics representing the Ottoman Empire were eliminated and they were replaced by the new ideology of Turkish republic. The materials selected from the all course books up to that time were used till the early 1930s when the new coursebooks were designed and published. This study aims at highlighting and documenting complete list of the coursebooks which have not been published anywhere with an introduction to tackle the background, which is believed to pave the way for the further research.