Çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde psikolojik sözleşme algılarının etkisi ve bu etkide beş faktör kişilik özelliklerinin düzenleyici rolü

The effect of psychological contract on employees'organisational citizenship behaviour and the moderator roleof five-factor personality traits in this effect

Özet

Yapılan çalışmanın amacı, özel sektörde çalışanların psikolojik sözleşme algıları, örgütsel vatandaşlık davranışlarıve beş faktör kişilik özelliklerinin alt boyutları (dışadönüklük, uyumluluk, öz disiplin, gelişime açıklık ve nörotiklik)arasındaki ilişkiyi ve psikolojik sözleşme algıları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide kişiliközelliklerinin alt boyutlarının düzenleyici rollerinin olup olmadığının incelenmesidir. Söz konusu amacıgerçekleştirmek maksadıyla değişkenler arasındaki ilişkiler ile ilgili modelin kurulmasında Hayes (2013) tarafındanönerilen bir numaralı model baz alınmıştır. Araştırma evrenini İstanbul, Ankara, İzmir ve Mersin illerindefaaliyetlerini yürütmekte olan özel işletmelerde (maliye, sağlık ve bilişim sektörleri) çalışanlar oluşturmuştur.Örneklemin oluşturulmasında tüm dünyayı etkisi altına alan Covid 19 pandemisi nedeniyle kolayda örneklemyöntemi seçilmiştir. Çalışmada kullanılan veriler, 01-31 Ocak 2021 tarihleri arasında üç adet ölçekten oluşan soruform ile toparlanmıştır. Çalışmada kurulan modelin analizi, SPSS paket programı ve R programlama dili ileyapılmıştır. Çalışmanın sonunda, çalışanların psikolojik sözleşme, örgütsel vatandaşlık davranışı algıları ile beşfaktör kişilik özelliklerinin alt boyutları arasında anlamlı ilişki ve çalışan personel ile ilgili psikolojik sözleşme veörgütsel vatandaşlık değişkenleri arasındaki ilişkide kişilik özelliklerin alt boyutlarından geli¬şime açıklık altboyutunun düzenleyici rolünün bulunduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçların literatürde yer alan benzerçalışmalar ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışmanın örgütsel davranış ile psikoloji alan yazınına katkısağlayacağı ve elde edilen bulguların belirtilen alanlarda yapılacak diğer çalışmalarda girdi olarak kullanılabileceğideğerlendirilmektedir.

Abstract

This study examines the relationship between psychological contract, organisational citizenship behaviours, andsub-dimensions of five-factor personality traits (extraversion, agreeableness, openness, conscientiousness, andneuroticism) of employees in the private sector. In addition, it investigated whether the sub-dimensions ofpersonality traits have moderator roles in the relationship between psychological contract and organisationalcitizenship behaviours. In order to achieve this aim, the number one model proposed by Hayes (2013) was taken asa basis in establishing the model related to the relationships between three variables. Employees in the private sector(accounting, health and information sectors) who carry out their activities in Istanbul, Ankara, Izmir and Mersinconstituted the research universe. The convenience sampling method was chosen while identifying the sample dueto the Covid 19 pandemic that affected the world. The data used in the study were collected with three scales betweenJanuary 1-31, 2021. The analysis of the model established in the study was performed with the SPSS package programand the R programming language. The result of the study indicated a significant relationship between the employees'perceptions of the psychological contract, organisational citizenship behaviour and the sub-dimensions of the five factor personality traits. In addition, it has been determined that the sub-dimension of personality traits, "opennessto development", has a moderator role in the relationship between psychological contract and organisationalcitizenship behaviour. It is also seen that the results are compatible with similar studies in the literature. It is expectedthat this research will contribute to organisational behaviour and psychology, while the findings can be used as inputfor other studies in the specified areas.