Dergiler / Art-e Sanat Dergisi / 2022 / Cilt: 15 - Sayı: 29

SANATIN VE SANAT MEKANLARININ DİJİTALLEŞME İLE DÖNÜŞÜMÜNÜN İNCELENMESİ

AN EXAMPLE OF A GROUP OF WOVEN PRAYER RUG FROM THE HAKKÂRİ REGION OF THE 20TH CENTURY

Sayfa
579–607
DOI
—

Özet

Tarih boyunca görülen sosyo-kültürel, dini, politik, bilimsel, dijital, vb. pek çok gelişme, sanat yapıtını etkilemenin aynı sıra sergilendiği alanları da etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı; sanatın ve mekanlarının, bu gelişmelerden biri olan dijitalleşme sonucu geçirdiği dönüşümü ortaya koymaktır. Bu bağlamda çalışmanın başlangıcında, sanatta yaşanan dijital dönüşümün, sanatın ve mekanlarının deneyimlenmesinde olumsuz bir etki yaratacağı hipotezi ortaya atılmıştır. Çalışmanın kapsamı 1960 ve günümüze kadar olan süreç olarak belirlenmiştir. Sanatçıların ifade araçlarında görülen değişim ve 1980’li yıllarda adı daha fazla anılmaya başlanan bilgisayar teknolojileri; sanatçı, izleyici, yapıt ve yapıtın mekânı arasındaki ilişkiye yeni açılımlar getirmiştir. Çalışmada mekân kavramının bu dönüşümdeki yeri Durum Çalışması yöntemi ile incelenmiş ve çağdaş sanat üzerinden örneklenmiştir. Elde edilen veriler başlangıçta ortaya konulan varsayımın çürümesine yol açmıştır. Dijital gelişmeler sanatın deneyimlenmesinde ya da sergilenmesinde olumsuz sonuçlar doğurmamış aksine bu alana yeni açılımlar getirmiştir. Dijital altyapılar aracılığı ile yeniden üretilen mekanlar, 'yeni gerçeklik'leriyle var olmaya devam edecektir.

Abstract

Hakkâri is one of the richest provinces of Anatolia in terms of weaving. Living conditions, climate and means of livelihood have been effective in development and diversification of weaving. Due to geographical features of Hakkâri area, ovine breeding is preferred. Using the wool material obtained from these animals, they have produced objects that they can use in daily life such as carpets, rugs, mêzer and prayer rugs. World-renowned Hakkâri weavings are significant tangible cultural assets connecting the past to today and even future. In this study, woven prayer rugs are discussed. Field study was conducted in central Hakkâri; Çukurca, Yüksekova, Derecik and Şemdinli districts and villages. As a result of the field study, thirty-three specimens were found. In this study, fourteen prayer rugs are discussed in catalogue section and assessed according to their technique, pattern, colour and composition features. Classification and documentation studies are done for prayer rugs which contain mystical meanings, have a significant place among traditional Turkish handcrafts and were not studied before.

Anahtar kelimeler: Sanat mekanları, Çağdaş sanat, Dijitalleşme, Hazır-nesne, Yeniden-üretim