ÇARLIK DÖNEMİ AZERBAYCAN MATBUATI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Özet

Azerbaycan matbuatında dil, din, eğitim ve kadının toplumdaki yeri gibikonular Çarlık dönemi ve sonrası dönemlerde ele alınmış ciddi problemler olarakkarşımıza çıkmaktadır. Özellikle ana dil ile okumak, yazmak ve konuşmak; millikimliğin kazanılmasında temel etkenler olarak görüldüğü için Azerbaycanmatbuatında önemli meseleler olarak kabul edilmişlerdir. Milli kimliğin farkınavarılması noktasında büyük mücadele veren Hasan Bey Zerdabi, Ali BeyHüseyinzade, Hacı Zeynal Abidin Tağıyev, Ahmet Ağaoğlu, Celal ve SeyidKardeşler, Celil Memmedguluzade gibi Azerbaycanlı aydınlar her fırsattagüncelliğini yitirmeyen bu konular üzerine yoğunlaşmışlardır.Çarlık dönemi gazete ve dergileri olan Ekinçi, Ziya, Ziyay-yı Kafkasya,Keşkül, Şark-î Rus, Hayat, İrşad, Füyuzat, Davet –Koç, Taze Hayat, İttifak,Terakki ve Seda gibi yayın organlarında, söz konusu bu aydınlar sesleriniduyurarak, Azerbaycan toplumu, edebiyatı ve basını üzerinde büyük tesirbırakmışlardır.

Abstract

Topics like language, religion, education and the place of woman within society have been serious issues addressed in Azerbaijan press during and after Tsarist period. Since especially reading, writing and talking with the mother tongue are considered as the fundamental factors in gaining national identity, they are acknowledged as significant issues in Azerbaijan press. Azerbaijani intellectuals such as Hasan Bey Zerdabi, Ali Bey Hüseyinzade, Hacı Zeynal Abidin Tağıyev, Ahmet Ağaoğlu, Celal and Seyid brothers, Celil Memmedguluzade, all of whom strived a lot in realizing the national identity, have always focused on these issues that never lose their actuality. These intellectuals have made their name in press organs like Ekinçi, Ziya, Ziyay-yı Kafkasya, Keşkül, Şark-î Rus, Hayat, İrşad, Füyuzat, Davet –Koç, Taze Hayat, İttifak, Terakki and Seda –which are journals and newspapers from Tsarist period-, and made a great impact on Azerbaijani society, literature and press.