Relation between fragmented QRS and collateral circulation in patients with chronic total occlusion without prior myocardial infarction - Original Investigation

Miyokart enfarktüsü geçirmemiş kronik total oklüzyonlu hastalarda fragmente QRS ve koroner kollateral akım arasındaki ilişki

Özet

Amaç: Yapılan çalışmalarda, elektrokardiyogramdaki (EKG) fragmente QRS’in (fQRS) Q dalgasız miyokart enfarktüslü (Mİ) hastalarda bölgesel miyokardiyal skarı gösterdiği bildirilmiştir. Koroner arter hastalığı olan hastalarda, koroner kollateral dolaşımın enfarktüs veya iskemiyi önleyebileceği birçok çalışmada gösterilmiştir. Biz bu çalışmada; EKG’deki fQRS varlığının, daha önce Mİ geçirmemiş kronik total oklüzyonlu hastalarda kollateral gelişim ile ilişkisini göstermeyi amaçladık. Yöntemler: Geriye dönük gözlemsel çalışmamızda, çalışma grubumuz; bir majör koroner arteri tam tıkalı olan 56 hastadan oluşmaktadır (ortalama yaş 61.73±7.96 yıl; %67 erkek). Kollateral dolaşım derecelendirilmesi Rentrop sınıflamasına göre yapıldı. Fragmente QRS; majör koroner arter bölgesine uyan, birbirine bitişik en az iki derivasyonda ikinci bir R dalgasının (R’) varlığı, R ya da S dalgasının çentikleşmesi ya da R dalgasının fragmentasyonu (birden fazla R’) olarak tarif edildi. Miyokart enfarktüsü hikayesi, EKG’de patolojik Q dalgası veya tipik dal bloğu ya da inkomplet sağ dal bloğu olan hastalar çalışmadan dışlandı. İstatistiksel analiz Ki-kare testi, Student t-testi ve lojistik regresyon analiz ile yapıldı. Bulgular: Çalışma grubundaki 56 hastanın 22’si (%39) EKG’de fQRS’e sahipti. Hastaların 15’i (%27) Rentrop 1, 15’i (%27) Rentrop 2 ve 26’sı (%46) Rentrop 3 kollateral dolaşıma sahipti. Rentrop 3 kollateral dolaşıma sahip hastaların 5’i (%19), Rentrop 2 kollateral dolaşıma sahip olanların 7’si (%47), Rentrop 1 kollateral akıma sahip olanların 10’u (%67) EKG’de fQRS’e sahipti (p=0.002). Lojistik regresyon analizlerinde Rentrop 1 kollateral dolaşım için fQRS’in prediktif değeri yüksek bulundu (OR=8.4, %95 GA 1.97-35.7, p=0.004). Sonuç: Çalışmamızın sonuçları Mİ’ne sahip olmayan kronik total oklüzyonlu hastalarda, EKG’de fQRS varlığının iyi gelişmemiş kollateral dolaşımın bir prediktörü olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract

Objective: It has been shown that the fragmented QRS (fQRS) on electrocardiogram (ECG) signifies regional myocardial scar in patients with non-Q-wave myocardial infarction (MI). We hypothesized that presence of fQRS on ECG may be related with poorly-grown collateral coronary circulation (CCC) in patients with chronic total coronary occlusion (CTO) without prior MI.Methods: This retrospective observational study is included 56 patients (mean age 61.73±7.96 years; 67.9% men) with CTO in one of the major coronary arteries. Collateral circulation was graded according to Rentrop’s classification. The fQRS was defined as the presence of an additional R wave or notching of R or S wave or the presence of fragmentation in two contiguous ECG leads corresponding to a major coronary artery territory. Patients with pathological Q-wave or history of MI, typical bundle brunch blocks (BBB) and incomplete right BBB were excluded from study. Statistical analysis was performed using Chi-square test, Student’s t-test and logistic regression analysis.Results: Fifteen patients had Rentrop grade 1, 15 patients had grade 2 and 26 patients had grade 3 CCC. Five (19%) of the patients who have grade 3 CCC, seven (47%) of the patients who had grade 2 CCC, ten (67%) of the patients who had grade 1 CCC had fQRS (p=0.002). Logistic regression analysis showed high predictive value of the presence of fQRS for Rentrop 1 CCC (OR=8.4, 95% CI 1.97-35.7; p=0.004).Conclusion: Results of our study may implicate the presence of fQRS on electrocardiogram as a predictor of a poorly grown CCC in patients with chronic total occlusion without prior MI.