Miyokart enfarktüsü geçirmemiş kronik total oklüzyonlu hastalarda fragmente QRS ve koroner kollateral akım arasındaki ilişki

Relation between fragmented QRS and collateral circulation in patients with chronic total occlusion without prior myocardial infarction - Original Investigation

Abstract

Objective: It has been shown that the fragmented QRS (fQRS) on electrocardiogram (ECG) signifies regional myocardial scar in patients with non-Q-wave myocardial infarction (MI). We hypothesized that presence of fQRS on ECG may be related with poorly-grown collateral coronary circulation (CCC) in patients with chronic total coronary occlusion (CTO) without prior MI.Methods: This retrospective observational study is included 56 patients (mean age 61.73±7.96 years; 67.9% men) with CTO in one of the major coronary arteries. Collateral circulation was graded according to Rentrop’s classification. The fQRS was defined as the presence of an additional R wave or notching of R or S wave or the presence of fragmentation in two contiguous ECG leads corresponding to a major coronary artery territory. Patients with pathological Q-wave or history of MI, typical bundle brunch blocks (BBB) and incomplete right BBB were excluded from study. Statistical analysis was performed using Chi-square test, Student’s t-test and logistic regression analysis.Results: Fifteen patients had Rentrop grade 1, 15 patients had grade 2 and 26 patients had grade 3 CCC. Five (19%) of the patients who have grade 3 CCC, seven (47%) of the patients who had grade 2 CCC, ten (67%) of the patients who had grade 1 CCC had fQRS (p=0.002). Logistic regression analysis showed high predictive value of the presence of fQRS for Rentrop 1 CCC (OR=8.4, 95% CI 1.97-35.7; p=0.004).Conclusion: Results of our study may implicate the presence of fQRS on electrocardiogram as a predictor of a poorly grown CCC in patients with chronic total occlusion without prior MI.

Özet

Amaç: Yapılan çalışmalarda, elektrokardiyogramdaki (EKG) fragmente QRS’in (fQRS) Q dalgasız miyokart enfarktüslü (Mİ) hastalarda bölgesel miyokardiyal skarı gösterdiği bildirilmiştir. Koroner arter hastalığı olan hastalarda, koroner kollateral dolaşımın enfarktüs veya iskemiyi önleyebileceği birçok çalışmada gösterilmiştir. Biz bu çalışmada; EKG’deki fQRS varlığının, daha önce Mİ geçirmemiş kronik total oklüzyonlu hastalarda kollateral gelişim ile ilişkisini göstermeyi amaçladık. Yöntemler: Geriye dönük gözlemsel çalışmamızda, çalışma grubumuz; bir majör koroner arteri tam tıkalı olan 56 hastadan oluşmaktadır (ortalama yaş 61.73±7.96 yıl; %67 erkek). Kollateral dolaşım derecelendirilmesi Rentrop sınıflamasına göre yapıldı. Fragmente QRS; majör koroner arter bölgesine uyan, birbirine bitişik en az iki derivasyonda ikinci bir R dalgasının (R’) varlığı, R ya da S dalgasının çentikleşmesi ya da R dalgasının fragmentasyonu (birden fazla R’) olarak tarif edildi. Miyokart enfarktüsü hikayesi, EKG’de patolojik Q dalgası veya tipik dal bloğu ya da inkomplet sağ dal bloğu olan hastalar çalışmadan dışlandı. İstatistiksel analiz Ki-kare testi, Student t-testi ve lojistik regresyon analiz ile yapıldı. Bulgular: Çalışma grubundaki 56 hastanın 22’si (%39) EKG’de fQRS’e sahipti. Hastaların 15’i (%27) Rentrop 1, 15’i (%27) Rentrop 2 ve 26’sı (%46) Rentrop 3 kollateral dolaşıma sahipti. Rentrop 3 kollateral dolaşıma sahip hastaların 5’i (%19), Rentrop 2 kollateral dolaşıma sahip olanların 7’si (%47), Rentrop 1 kollateral akıma sahip olanların 10’u (%67) EKG’de fQRS’e sahipti (p=0.002). Lojistik regresyon analizlerinde Rentrop 1 kollateral dolaşım için fQRS’in prediktif değeri yüksek bulundu (OR=8.4, %95 GA 1.97-35.7, p=0.004). Sonuç: Çalışmamızın sonuçları Mİ’ne sahip olmayan kronik total oklüzyonlu hastalarda, EKG’de fQRS varlığının iyi gelişmemiş kollateral dolaşımın bir prediktörü olabileceğini düşündürmektedir.