İlköğretim öğrencilerinin çevre algılarının çizdikleri resimler aracılığıyla incelenmesi

Özet

Bu çalışmanın amacı ilköğretim öğrencilerinin çevre algılarını çizdikleri resimler yoluyla incelemektir. Çalışma 2010-2011 eğitim öğretim yılı bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 68'i dördüncü sınıf, 78'i beşinci sınıf, 97'si altıncı sınıf, 85'i yedinci sınıf, 101'i sekizinci sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 429 öğrenci katılmıştır. Betimsel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmanın verileri çiz-ve-anlat tekniği ile toplanmış, verilerin toplanması sırasında, çalışmaya katılan öğrencilerden çevre ile ilgili bir resim çizmeleri ve çizdikleri resimleri açıklamaları istenmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler analiz edildiğinde ilköğretim öğrencilerinin çizimlerinde genellikle insanlara, çeşitli bitki ve hayvanlara, ev ve fabrika gibi yapılara, dağ, göl, güneş gibi doğal ögelere yer verdikleri görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin %35.43'ünün kirli, %59.21'inin temiz, %5.36'sının ise hem kirli hem temiz çevre üzerinde yoğunlaştıkları görülmüştür. Çalışmanın verileri, yaş düzeyi arttıkça temiz çevre çizen öğrencilerin sayısında düşüş, kirli çevre çizen öğrencilerin sayısında da bir artış olduğunu da göstermiştir. Öğrenci çizimleri incelendiğinde öğrencilerin resimlerinde hava kirliliği, toprak kirliliği, su kirliliği, düzensiz kentleşme gibi yakın çevrelerinde gözlemleyebildikleri çevre problemlerine daha sık yer verdikleri gözlemlenmektedir. Çizimler ayrıca öğrencilerin insanı doğanın bir parçası olarak gördüklerini, insanın diğer canlılar gibi çevre problemlerinden etkilendiğini aynı zamanda insan kaynaklı etkinliklerin çevreyi kirleten bir faktör olduğunu düşündüklerini göstermektedir.