Eğitim Programlarının Demokratikleşmesine Vurulan Bir Kelepçe Olarak Sistem Yaklaşımı: Ne İçin ve Kim İçin Sistem Yaklaşımı?

Systems Approach as a Handcuff to Curb the Democratization of Curriculums: Systems Approach for What and for Whom?

Özet

Bu makalede sanayi söylemleriyle bütünleşerek eğitim ortamlarına sızan “sistem yaklaşımı” incelenmiştir. Yaygınlaşan sanayi söylemiyle sistem yaklaşımının esası olan bütüncül bakış geri plana düşerek bir kavramsal bölünme ortaya çıkmıştır. Böylece okul bir fabrika, öğretmen bir işçi ve öğrenci de fabrikada üretimi artırmaya katkıda bulunacak şekilde işlenen bir ürün olarak nitelenmiştir. Bu kontrolcü söylemin; pozitivist anlayış, davranışçı kuramın yükselmesi, bilimsel yönetim kuramının ortaya çıkışı ve bürokrasinin yerleşmesi gibi birbiriyle bağlantılı tarihi süreçlerle ilişkisi incelenmiştir. Bu değişimlerle birlikte okulların ve öğretmenlerin değişen rolleri de ele alınmıştır. Mekanik anlayışla eleştirel bilinci körel(til)en fabrika okulu bireylerinin, medya aracılığıyla sunulan reklam ve propagandalara kolay bir yem olmaya ve patronun servetine bu kez de iyi bir tüketici olarak servet katmaya hazırlanışları ele alınmıştır. Frederick Taylor'un “bilimsel yönetim” kuramına dayanan bu indirgeyici yaklaşımın sanayi ve bilgi çağındaki mantığı incelenirken aynı zamanda öğretmenleri aktarıcı rollerinden uzaklaştırarak öğrenci öğretmen dayanışması ile bilgi üreten özneler pozisyonuna çıkarmanın gereği vurgulanmıştır

Abstract

This study reinvestigates the systems approach, which is, among educators, a wellrecognized approach reflecting the fundamental discourses of the industrial order. The pervasive discourses of the industrial order that failed to invite a holistic view for students have led to a conceptual division. This systemic thinking has thus started viewing schools as factories, teachers as workers, and students as mere products processed to promote production in the workplace. This manipulative discourse was scrutinized with its relation to such historically interrelated concepts as positivism, behaviorism, scientific management, and bureaucracy. The changing roles of schools and teachers were also discussed in light of those concepts. It has further been argued that, in the information age, individuals shaped by this mindset are more likely to fall prey to the bombardment of advertising and propaganda, and thus, to contribute to the wealth of the affluent by excessive consumerism. While discussing the previous and current logics of this mindset rooted in Frederick Taylor's “scientific management” approach, this study emphasizes the need to strip educators of their prescribed roles as passive information deliverers and to position them as active subjects who, in solidarity with their students, can actively produce knowledge.