Dergiler / Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri / 2012 / Cilt: 12 - Sayı: 1
Öğretimin planlanmasında öğretmenin rolü ve özerkliği: Ortaöğretim tarih öğretimenlerinin yıllık plan hazırlama ve uygulama örneği
- Sayfa
- 271–299
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada yıllık planların hazırlanması ve uygulanmasında tarih öğretmenlerinin rolleri ve özerklik alanları incelenmektedir. Öğretmen özerkliği kavramı kısaca öğretmenlerin mesleki faaliyetlerini planlamada, uygulamada ve bunlarla ilgili kararları almada sahip olduğu yetki ve özgürlük alanını ifade etmektedir. Çalışmanın amacı yıllık planların hazırlanmasından öğretimin gerçekleştirilmesine kadar giden süreçte, öğretmenlerin öğretim içerik, yöntem ve materyallerinin seçimi ve düzenlenmesine nasıl katıldıklarını ortaya koymaktır. Araştırma konuyu nitel bir yaklaşımla ve küçük ölçekli bir öğretmen grubu (11 öğretmen) üzerinden, farklı yönleriyle ve derinlemesine incelemeyi hedeflemektedir. Araştırma verilerinin toplanmasında üç farklı teknik birlikte kullanılmıştır. Bunlar sınıfta öğretim uygulamalarının gözlenmesi, görüşme ve doküman incelemesidir. Bulgular araştırmaya katılan öğretmenlerin öğretim planlarının oluşturulmasındaki etkisinin son derece sınırlı olduğunu, planların içeriğinin neredeyse tamamen tarih ders programı ve ders kitabından aktarıldığını ve ilgili öğrenci grubunun ihtiyaç ve öğrenme özelliklerinin dikkate alınmadığını göstermektedir. Sınıftaki öğretim uygulamalarında ise, öğretmenler bireysel karar ve tercihlerini yıllık planda öngörülenden daha geniş bir biçimde öğretime yansıtmaktadır. Ancak öğretmenlerin uygulamada yarattıkları bu esnekliğin sınıf ortamına ve öğrenci özelliklerine göre düzenlenmiş bir öğretimi sağladığı söylenemez. Araştırmaya katılan öğretmenlerin yıllık planları hazırlama ve uygulama süreçlerine etkin bir biçimde katılmalarını engelleyen dört temel faktör gözlenmiştir. Bunlar planlama sisteminin öğretmenlere geniş bir hareket alanı bırakmaması, ders programlarının yapısı, denetleme anlayışı ve uygulamaları, öğretmenlerdeki mesleki yetersizlik ve eksikliklerdir.
Abstract
This study seeks to analyze the role of history teachers in instructional planning and their areas of autonomy in Turkey. The concept of teacher autonomy briefly refers to the authority and freedom of teachers in the planning and implementation of the instructional activities and the decisions made during the instructional process. The objective of the present study is to investigate the degree of participation of the teachers in the selection and preparation of the teaching methods, content and materials throughout the preparation and implementation of the annual instructional plans. The study aims to analyze the issue in depth by qualitative research design focusing on a small sampling group consisting 11 participants. The findings have indicated that the role of the teachers in the preparation of the annual instructional plans was quite limited and that the contents of the plans were mostly borrowed from textbooks and the official curriculum. It was also observed that, in the classroom practices, teachers usually reflected their preferences and personal decisions on the instructional process more than what was given in the instructional plans. However, it is difficult to say that this flexibility was able to provide an instructional process designed in line with the classroom realities and the students' learning styles.