İlköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranışlarının tükenmişliklerine etkisi

The effect of organizational citizenship behaviours of primary school teachers on their burnout

Özet

Bu araştırmada, ilköğretim öğretmenlerinin örgütsel yurttaşlık davranışlarının, tükenmişliklerini yordayıp yordamadığı, yorduyorsa ne derecede yordadığı incelenmiştir. Bunun için korelesyon ve çoklu regrasyon analizi kullanılmıştır. Betimsel nitelikte olan bu araştırmada tarama modellerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler Mersin ili merkezinde bulunan ilköğretim okullarındaki 1699 öğretmenden toplanmıştır. Araştırmada Maslach Tükenmişlik Envanteri ve Örgütsel Yurttaşlık Davranışı Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranışlarının tükenmişliklerini düşük düzeyde etkilediği, bu iki değişkenin negatif yönlü bir ilişki içinde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin, çalıştıkları ortamı özümseyerek ve birlikte çalıştıkları kişileri dikkate alarak sergilemiş oldukları örgütsel yurttaşlık davranışları boyutlarının hemen hepsi tükenmişliklerini etkilemektedir. Tükenmişlik belirtileri gösteren öğretmenlerin, hem kendilerine hem de öğrencilerine olumsuz etki yaptığı düşünülürse, öğretmenlerin göstereceği örgütsel yurttaşlık davranışlarıyla okulda oluşabilecek olumlu çalışma şartları, çalışanlara ve öğrencilere pozitif yönde katkı sağlayabilecektir. Bu bağlamda, örgütsel yurttaşlık davranışının artırılması, çalışanların tükenmişliğini azaltan bir unsur olarak görülebilmektedir.

Abstract

It was examined in this study whether organizational citizenship behaviours of primary school teachers predict the level of their burnout. Correlation and multi regression analysis were used for this. Survey model was used in this descriptive study. Data were collected from 1699 primary school teachers working in Mersin. Maslach Burnout Inventory and Organizational Citizenship Scale were used in the study. It is seen that teachers behaviours of organizational citizenship effect their burnout at a low level and these two variables are in a negative relation. Almost all dimensions of organizational citizenship behaviours that teachers show by adopting the work environment and caring about colleagues have effect on their burnout level. Considering the teachers with burnout indications have negative influences on both themselves and their students, positive work conditions resulting from teachers behaviours of organizational citizenship will contribute to school staff and students positively. In this respect, increasing organizational citizenship can be seen as an element decreasing burnout of employees.