İngiltere, Kanada, ABD ve Avustralya Ana dili öğretim programlarının medya okuryazarlığı bağlamında incelenmesi ve Türkçe öğretimi açısından değerlendirilmesi

The analysis of l1 teaching programs in England, Canada, The USA and Australia regarding media literacy and their applicability to Turkish language teaching

Özet

Medya okuryazarlığı eğitiminde müstakil ders yaklaşımı ve ilişkilendirme yaklaşımı olmak üzere iki temel yaklaşım bulunmaktadır. Müstakil ders yaklaşımında, medya okuryazarlığı eğitimi, tıpkı matematik, sosyal bilgiler gibi ayrı bir ders olarak eğitim sisteminin içerisinde yer alır. İlişkilendirme yaklaşımında ise, medya okuryazarlığına ilişkin aktiviteler ve kazanımlar, mevcut bir dersin içerisine entegre edilir. Medya araçlarının ve iletilerinin toplum yaşamında 1990lı yıllardan itibaren etkisini arttırmasıyla birlikte gelişmiş ülkelerin med- ya okuryazarlığı eğitiminde ilişkilendirme yaklaşımını benimsemeye başladıkları görülmektedir. Bu ülkelerde medya okuryazarlığının ilişkilendirildiği başlıca ders ise ana dili eğitimi dersleri olmaktadır. Çalışmada, medya okuryazarlığı öğretim konusunda lider olarak gösterilen İngiltere, Kanada (Onatario Eyaleti), ABD ve Avustralya ana dili öğretim programlarının medya okuryazarlığı eğitimiyle ilişkilendirme durumlarının tespit edilerek med- ya okuryazarlığı ile ana dili derslerinin ilişkilendirilmesinde ortaya çıkan ortak temaların belirlenmesi amaç- lanmıştır. İlgili ülkelerin ana dili öğretim programlarına ait toplam 487 sayfa doküman ve 497 adet kazanım, doküman incelemesi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada veri analizi yöntemi olarak içerik analizi kullanılmıştır. Bu doğrultuda ilk olarak ülkeler bazında analiz gerçekleştirilmiş ardından da ülkelerin ana dili öğretim programlarındaki medya okuryazarlığı kazanımlarının oluşturduğu ortak temalar ortaya konulmuştur. Veri analizinde MAXQDA® adlı nitel veri analizi programından yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, incelenen öğretim programlarında medya okuryazarlığı eğitimine yönelik kazanım ve etkinliklerin önemli görülebilecek bir düzeyde (%37,2) yer aldığı görülmüştür. Medya okuryazarlığı ile ilişkili kazanımların yaklaşık 3te 2lik kıs- mı medya okuryazarlığının anlama boyutuyla ilişkiliyken kalan kısmı üretim boyutuyla ilişkilidir. Anlama boyutunda yer alan kazanımlar; metnin teknik yapısını anlama, metni sorgulama, metinde yer alan bilgi ve görüşleri ayırt etme ve medya iletilerinin diğer insanlar üzerindeki etkisi üzerine düşünme olmak üzere 4 ana tema altında yer alan 21 alt tema şeklinde ortaya konulmuştur. Üretim boyutunda yer alan kazanımlar ise; içerik oluşturma, üretimde teknik bilgiyi kullanma, ortak üretim ve etkileşim ve ürettiği iletiyi değerlen- dirme olmak üzere 4 ana tema altında 14 alt tema şeklinde ortaya konulmuştur.

Abstract

Two basic approaches namely independent lesson approach and integration approach appear in teaching media literacy. Media literacy is regarded as a separate lesson in the education program like mathematics and social sciences in independent lesson approach. However, in integration approach, activities and outcomes of media literacy are related in an existing course. It has been observed that by the 1990s, media devices and messages started to have a stronger impact on the life of a society which in turn resulted in adoption of inte- gration approach in teaching media literacy by developed countries. Such countries specifically related media literacy specifically with teaching L1. In this study, the countries which were regarded as leaders in teach- ing media literacy namely England, Canada (the state of Ontario), USA, and Australia L1 teaching programs were taken into consideration in terms of relating L1 teaching with teaching media literacy; therefore, common themes were identified in their programs. A total number of 487 pages of document and 497 gains of L1 teaching programs of these countries were investigated by means of document investigation method. To analyse the data, content analysis was used. In this respect, the first analysis dealt with countries and further analysis identified the common themes of media literacy gains in L1 teaching programs. To analyse the data a qualitative data analysis program MAXQDA® was used. The results indicated that the investigated teaching programs involved media literacy gains and activities at an important level with the ratio of 37.2%. Approximately, two thirds of media literacy gains are related with comprehension component of media literacy whereas the rest deals with its production component. The component of comprehension includes the gains in four basic themes namely understanding the genre of the text, questioning the text, identifying the information and ideas in the text, and thinking the impact of media messages on the other people in 21 sub-themes. The component of produc- tion includes the gains in four basic themes namely forming content, using methodological information in production, common production and interaction, evaluating the own product of message in 14 sub-themes.