Kalkınma Kuramları ve Turizmin Gelişimi

Özet

İkinci Dünya Savaşı’na kadar gelişmiş ülkelerin sorunlarına dönük çözüm önerileri üretilirken, savaş sonrası dönemde az gelişmiş ülkelerin problemlerine odaklanılmıştır. Kalkınma kuramlarının ortaya çıkışı, savaş sonrası bağımsızlığını yeni kazanan ülkelerin sahip oldukları doğal kaynakları geliştirmek için ekonomistlerden almış oldukları tavsiyelere dayanmaktadır. Doğal kaynak temelli olan turizm, İkinci Dünya Savaşı’ndan günümüze, kalkınma kuramları ile benzer zamanlarda değişiklik göstermiş ve benzer odak noktalarına sahip olmuştur. Literatür incelendiğinde, kalkınma ve turizmin eş zamanlı dönüşümlerden geçtiği ancak, kalkınma ve turizm arasındaki ilişkinin, turizmin ekonomiye olan etkileri açısından incelendiği, kalkınma kuramlarındaki teorik yapılarla ilgili çalışmaların ise sınırlı olduğu görülmüştür. Kalkınma kuramları, kalkınma plan ve stratejilerine temel oluşturan, geniş kapsamlı felsefe olarak tanımlanmaktadır. Gelişmekte olan ülkeler için kalkınma stratejisi olarak kullanılan turizm, kalkınma kuramlarından etkilenen ve bu kuramların bakış açıları ile şekillenen bir alandır. Dolayısıyla kalkınma kuramlarının anlaşılması, turizmin gelişim sürecinin anlaşılması açısından önemlidir. Bu nedenle çalışmanın konusu kalkınma kuramlarının, gelişim sürecinde turizm uygulamalarını nasıl şekillendirdiğinin değerlendirilmesi olarak belirlenmiş ve bu amaçla ilgili literatür taranmasına dayalı bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda; başarılı bir turizm gelişim sürecinde, batıda üretilen, büyüme merkezli ve ülke dinamiklerini dikkate almayan uygulamaların turizmden beklenen faydayı sağlayamadığı söylenebilir.

Abstract

Until World War II, solution proposals were oriented towards the problems of developed countries, whereas after World War II, the problems of less developed countries have become the focus. The emergence of development theories is based on the advices that the countries which became independent following the war took from economists in order to develop their natural resources. Natural resource based tourism has shown change in coincidence and have shared similar focal points with development theories. Despite their concurrent transformations, the relationship between development and tourism is studied in the body of literature mostly in terms of the economic impacts of tourism. Development theories are defined as comprehensive philosophies that form a basis for development plans and strategies. Tourism, which is used as a development strategy for developing countries, is a field that utilizes and benefits from development theories; because of this, it is important that the development theories are understood for a better understanding of tourism development. Therefore, the subject of this study is specified as the examination of tourism’s development process in light of development theories and with this in mind, a conceptual study is conducted based on reviewing the relevant body of literature.