KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bilig / 2019 / Sayı: 90

Sûdî’nin Gülistân ve Bostân Şerhlerinde Türkçe Deyimler

Turkish İdioms in Sharh of Gulistan and Bostan of Sûdî

Fatih Yerdemir
Dergi
Bilig
Sayfa
191–214
Yayın Tarihi
2019-07-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmamızda, bu iki şerhte Sûdî Efendi’nin  anlamlarını açıkladığı deyimler tespit edilmeye ve söz  konusu deyimlerin yapısal ve anlamsal özellikleri incelenmeye  çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:16. yüzyılda yaşamış Bosnalı Sûdî Efendi’nin, Fars  edebiyatının önemli şairlerinden Sadî’nin Gülistân ve  Bostân adlı eserlerini şerh ederken, Türkçe söz varlıklarından  deyimleri çok sık kulanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkçenin ilk yazılı  eserlerinde de yer alan bazı deyimlerin, Sûdî’nin bu iki  eserinde de yer aldığı görülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmamızda, bu iki şerhte Sûdî Efendi’nin  anlamlarını açıkladığı deyimler tespit edilmeye ve söz  konusu deyimlerin yapısal ve anlamsal özellikleri incelenmeye  çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sûdî · Şerh-i Gülistân · Şerh-i Bostân

Özet

16. yüzyılda yaşamış Bosnalı Sûdî Efendi’nin, Fars  edebiyatının önemli şairlerinden Sadî’nin Gülistân ve  Bostân adlı eserlerini şerh ederken, Türkçe söz varlıklarından  deyimleri çok sık kulanmıştır. Türkçenin ilk yazılı  eserlerinde de yer alan bazı deyimlerin, Sûdî’nin bu iki  eserinde de yer aldığı görülmüştür. Sûdî’nin bu Gülistân  ve Bostân şerhlerinde tespit edilen Türkçe söz varlıklarından  deyimlerin bazılarının anlamları şarih tarafından  verilmiştir. Çalışmamızda, bu iki şerhte Sûdî Efendi’nin  anlamlarını açıkladığı deyimler tespit edilmeye ve söz  konusu deyimlerin yapısal ve anlamsal özellikleri incelenmeye  çalışılmıştır.

Abstract

While Bosnian Sûdî Efendi, who lived in 16th  century was commenting of the works, Gulistân and  Bostân of Sadi, who was one of the most important  poets of Iran, used frequently the idioms of the  Turkish saying assets. It is seen that some idioms,  which are also included in Turkish’s first written  works, take place in these two works of Sudi. Some of  the statements of these two Sûdî’n Turkish vocabulary  identified in the commentary of the meanings given  by the commentators. In our study, it was tried to  find out the idioms that Sûdi Efendi explains the  meanings in these two papers and to examine the  structural and semantic features of the mentioned  idioms.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yerdemir, F. (2019). Sûdî’nin Gülistân ve Bostân Şerhlerinde Türkçe Deyimler. Bilig, Sayı: 90, 191–214. https://doi.org/10.12995/bilig.9009

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

↗Yeni Sekme

Kaynakça (38)

  1. Aksan, Doğan (2014). Anadilimizin Söz Denizinde. Ankara: Bilgi Yayınevi.
  2. Aksoy, Ömer Asım (1994). Atasözleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitapevi.
  3. Aksoy, Ömer Asım (2009). Atasözleri ve Deyimler: Bölge Ağızlarında. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay.
  4. Aksoyak, İsmail Hakkı (1995). “Divan Şiirinde Okçuluk Terimleri”. Türklük Bilimi Araştırmaları (1): 81-94.
  5. Akyalçın, Necmi (2012). Türkçemizin Anlamsal Zenginlikleri Deyimlerimiz. Ankara: Ertem Matbaası.
  6. Bayram, Ali Kaya (2011). “Atasözleri ve Deyimlerin Dîvân Şiirinde Kullanımı ile Dîvânların Bu Söz Varlıklarımız Bakımından Önemi”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 6: 11-54.
  7. Beyzadeoğlu, Süreyya Ali, Müberra Gürgendereli & Fatih Günay (2004). Edirneli Bâdî Efendi Armağan Divan Şiirinde Atasözleri ve Deyimler. Haz. Şinasi Tekin & Gönül Alpay Tekin. Harvard : Harvard Üniversitesi.
  8. Elçin, Şükrü (1992). “Deyim”. Türk Dünyası El Kitabı. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yay. C. III. 354.
  9. Eyüpoğlu, E. Kemal (1975). Şiirde ve Halk Dilinde Atasözleri ve Deyimler. İstanbul: Doğan Kardeş Matbaacılık.
  10. Hatiboğlu, Vecihe (1972). Türkçenin Sözdizimi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay.
  11. İçel, Hatice (2004). “Necatî Beg Divanı’ndaki Deyimler”. TÜBAR 15: 175-230.
  12. Kaçalin, Mustafa (Haz.). (2016). Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay.
  13. Kaya, Hasan (2011). “Emrî Divanı’nda Deyimler”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi VI: 55-130.
  14. Köksal, M. Fatih (2001). “Divan Şiirinde Okçuluk Terimleri’ne Ekler”. TÜBİAR X: 234-253.
  15. Kurnaz, Cemal (1996). Hayâlî Bey Dîvânı’nın Tahlîli. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yay.
  16. Bahattin, Mehmet (1920). Yeni Türkçe Lugat. İstanbul: Evkâf-ı İslâmiyye Matbaası.
  17. Naci, Muallim (2002). Arap Edebiyatında Deyimler ve Atasözleri. Haz. Ö. H. Özalp. İstanbul: Yeni zamanlar Yay.
  18. Okatan, Halil İbrahim (2013). “Sûdî’nin Bostan Şerhinde Uygulanan Şerh Yöntemi ve Eleştiri”. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 8/9. Ankara. http://www.turkishstudies.net/Makaleler/271120625_115OkatanHalil%C4%B0 brahim-1933-1968.pdf (Erişim tarihi: 26.04.2016).
  19. Olgun, İbrahim (1972). “Farsça ve Türkçe Atasözleri ve Deyimler Üzerine”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten (20): 153 - 172.
  20. Pakalın, Mehmet Zeki (1993). Osmanlı Tarih Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yay.
  21. Parlatır, İsmail (2013). Deyimler. Ankara: Yargı Yay.
  22. Poyraz, Yakup & Ayhan Tergip (2010). “18. Yüzyıl Dîvân Şairlerinden Hâkim’in Şiirlerinde Atasözleri, Deyimler ve Halk Söyleyişleri”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. Klasik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı III: 15.
  23. Saraçbaşı, Ertuğrul (2010), Örnekleriyle Büyük Deyimler Sözlüğü. İstanbul: Yapı Kredi Yay.
  24. Saraçbaşı, Ertuğrul & İbrahim Minnetoğlu (2002). Türkçe Deyimler Sözlüğü. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yay.
  25. Sefercioğlu, Mustafa (2010). “Helâkî Divanı’nda Türkçe Deyimler”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi IV: 155 - 202.
  26. Sinan, Ahmet Turan (2008). “Deyim Kavramı Üzerine Notlar”. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. XVIII (2): 91 - 98.
  27. Sûdî. (1249). Şerh-i Gülistân. İstanbul: Matbaa-i ‘Âmire.
  28. Sûdî (1288). Şerh-i Bostân. C. I-II. İstanbul: Matbaatü’l- ‘Âmire.
  29. Şahin, Hatice (2009). “Kaşgarlı’dan Günümüze Organ İsimleriyle Kurulmuş Deyimler”. Turkish Studies IV/III: 2020-2036.
  30. Önler, Zafer (1999). “Kutadgu Bilig’de Yer Alan Deyimler”. Türk Dilleri Araştırmaları IX: 119-186.
  31. Tanyeri, Ali (1999). Örnekleriyle Divan Şiirinde Deyimler. Ankara: Akçağ Yay.
  32. Tekin, Talat (1998). Orhun Yazıtları Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. İstanbul: Simurg Yay.
  33. Tokay, Yaşar (2016). “Kitâbu Gülistân Bi’t- Türkî’de Geçen Deyimler Üzerine Kavramsal Bir Tasnif Denemesi I.”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi V/IV: 1561-1592.
  34. Tokmak, Naci (2001). Telaffuzlu Türkçe - Farsça Ortak Deyimler Sözlüğü. İstanbul: Simurg Yay.
  35. Türk Dil Kurumu. (2017). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_atasozleri&arama=kelime&guid=TDK. GTS.59007ca8a767d9.29464915 (Erişim tarihi: 26.04.2016).
  36. Yey, O. (t.y.). Atasözleri ve Deyimleri Dilekler İlençler Temsili Fıkralar İstihşat ve İstidlalleri. C. II.
  37. Yurtbaş, Metin (2012). Sınıflandırılmış Deyimler Sözlüğü. İstanbul: Özdemir Yay.
  38. Yılmaz, Osman Baki (2008). 16. Yüzyıl Şârihlerinden Sûdî-i Bosnevî ve Şerh-i Gülistân’ı (İnceleme-Tenkitli Metin). Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.