KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 2

Annelerin Duygu Düzenleme Güçlükleri ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

An Examination of the Relationship Between Mothers’ Difficulties in Emotion Regulation and Parenting Attitudes

Seden Abaci Karadeniz, Kezban Tepeli

Sayfa
672–692
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Bu araştırmada, okul öncesi dönemdeki çocukların annelerinde görülen duygu düzenleme güçlükleri ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişki incelenmiştir. Literatürde annelerin duygu düzenleme kavramına yönelik çeşitli çalışmalar yer almakla birlikte, özellikle okul öncesi yaşta çocuğu olan annelerin “duygu düzenleme güçlüğü” boyutuna odaklanan ve bu değişkeni “ebeveyn tutumlarıyla” birlikte ele alan çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır. Araştırmanın örneklemini, İzmir ilindeki okul öncesi çocukların anneleri oluşturmakta olup, çalışmaya 379 anne yansız atama yöntemiyle dâhil edilmiştir. Araştırmada bağımlı değişken anne tutumları; bağımsız değişkenler ise annelerin duygu düzenleme güçlükleri, eğitim düzeyleri, çalışma durumları ve çocuk sayısıdır. Veri toplama aracı olarak, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği Kısa Formu (DDGÖ-16) ile 4–12 yaş aralığında çocuğa sahip olan ebeveynlere yönelik Anne-Baba Tutum Ölçekleri kullanılmıştır. Ayrıca annelerin eğitim seviyesi, bir işte çalışma durumları ve kaç çocuğa sahip oldukları gibi demografik özelliklere ilişkin veriler, araştırma için hazırlanmış bir bilgi formu ile elde edilmiştir. Nicel yöntem esas alınarak oluşturulan bu araştırma, ilişkisel modelin benimsendiği betimsel bir araştırmadır. Araştırma bulgularına göre; annelerin duygu düzenleme güçlükleri ile istendik ve istenmeyen ebeveyn tutumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Annelerin duygu düzenleme güçlükleri hem istendik hem de istenmeyen ebeveyn tutumlarını yordamaktadır. Ayrıca annelerin istendik ve istenmeyen ebeveyn tutumları, eğitim durumlarına, çalışma durumlarına ve sahip oldukları çocuk sayısına göre anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Sonuçlar, annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin çocuk yetiştirme sürecinde benimsedikleri tutumlar üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu alandaki çalışmaların kapsamının genişletilmesiyle birlikte, annelerin ebeveyn tutumlarını geliştirmeye yönelik eğitimlerde duygu düzenleme becerilerini destekleyen içeriklere yer verilmesi önerilmektedir.

Abstract

In this study, the relationship between difficulties in emotion regulation observed in mothers of preschool children and parenting attitudes was examined. Although there are various studies in the literature focusing on the concept of mothers’ emotion regulation, the number of studies that specifically focus on the “difficulty in emotion regulation” dimension of mothers with preschool-aged children and address this variable together with “parenting attitudes” is quite limited. The sample of the study consisted of mothers of preschool children in the province of İzmir, and 379 mothers were included in the study through the unbiased assignment method. In the study, the dependent variable is maternal attitudes, while the independent variables are mothers’ difficulties in emotion regulation, education levels, employment status, and number of children. As data collection tools, the Difficulties in Emotion Regulation Scale–Brief Form (DERS-16) and the Parents Attitude Scales for parents with children aged 4–12 were used. In addition, data on demographic characteristics such as mothers’ education level, employment status, and number of children were obtained through an information form prepared for the study. This research, based on the quantitative method, is a descriptive study designed in the relational model. According to the research findings, there is a statistically significant relationship between mothers’ difficulties in emotion regulation and their requested and unwanted parenting attitudes. Mothers’ difficulties in emotion regulation predict both requested and unwanted parenting attitudes. In addition, mothers’ requested and unwanted parenting attitudes differ significantly according to their education level, employment status, and number of children. The results reveal that mothers’ difficulties in emotion regulation play a determining role in the attitudes they adopt during the child-rearing process. With the expansion of studies in this field, it is recommended that training programs aimed at improving mothers’ parenting attitudes include content that supports emotion regulation skills.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karadeniz, S. A., Tepeli, K. (2026). Annelerin Duygu Düzenleme Güçlükleri ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 2, 672–692. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1680430

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

Kaynakça (64)

  1. Ardila, A., Rosselli, M., Matute, E., & Guajardo, S. (2005). The influence of the parents' educational level on the development of executive functions. Developmental Neuropsychology, 28(1), 539–560. https://doi.org/10.1207/s15326942dn2801_5
  2. Atalay, D., & Özyürek, A. (2021). Ergenlerde duygu düzenleme stratejileri ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(230), 815–834. https://doi.org/10.37669/milliegitim.707741
  3. Aydoğdu, F., & Dilekmen, M. (2016). Ebeveyn tutumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2).
  4. Beauchaine, T. P., & Cicchetti, D. (2019). Emotion dysregulation and emerging psychopathology: A transdiagnostic, transdisciplinary perspective. Development and Psychopathology, 31(3), 799–804. https://doi.org/10.1017/S0954579419000671
  5. Bilge, Y., & Sezgin, E. (2020). Anne ve çocuk duygu düzenleme arasındaki ilişkide annenin kişilik özelliklerinin ve bağlanma stillerinin aracı rolü. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21, 310–318.
  6. Bornstein, M. H. (2013). Parenting and child development: The importance of culture in the shaping of behavior and cognition. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 54(4), 368–369.
  7. Bozkurt Yükçü, Ş., & Demircioğlu, H. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının duygu düzenleme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 442–466.
  8. Burakgazi, S. (2019). Annelerin çocukluk çağı travmaları ile çocuk yetiştirme tutumları ve genel psikolojik durumları arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
  9. Büyüköztürk, Ş. (2012). Örnekleme yöntemleri. http://cv.ankara.edu.tr/duzenleme/kisisel/dosyalar/21082015162828.pdf
  10. Cantekin, D., & Gültekin Akduman, G. (2020). Annelerin çocuk yetiştirme tutumları ile çocuklarının duygularını yönetme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21(1), 87–92.
  11. Chen, H. (2016). A theoretic review of emotion regulation. Open Journal of Social Sciences, 4, 147–153. https://doi.org/10.4236/jss.2016.42020
  12. Clarke-Stewart, A. (2006). What have we learned: Proof that families matter, policies for families and children, prospects for future research. In A. Clarke-Stewart & J. Dunn (Eds.), Families count: Effects on child and adolescent development (pp. 321–336). Cambridge University Press.
  13. Cole, P. M., Michel, M. K., & Teti, L. O. (1994). The development of emotion regulation and dysregulation: A clinical perspective. Monographs of the Society for Research in Child Development, 59, 73–100. https://doi.org/10.2307/1166139
  14. Corsano, P., Majorano, M., & Champretavy, L. (2006). Psychological well-being in adolescence: The contribution of interpersonal relations and experience of being alone. Adolescence, 41(162), 341–353.
  15. Çakır, Ö., & Ertem, M. (2021). Yaygın anksiyete bozukluğu tanılı çocuk/ergenlerin annelerinin ebeveyn tutumu ile duygu düzenleme durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dergisi, 31(1), 16–25.
  16. Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Psychological Bulletin, 113(3), 487–496. https://doi.org/10.1037/0033-2909.113.3.487
  17. Denham, S. A. (1998). Emotional development in young children. Guilford Press. https://books.google.com.tr/books/about/Emotional_Development_in_Young_Children.html?id=eNZxMsUCoewC
  18. Denollet, J., Nyklíček, I., & Vingerhoets, A. J. (2008). Introduction: Emotions, emotion regulation, and health. In A. J. Vingerhoets, I. Nyklíček, & J. Denollet (Eds.), Emotion regulation (pp. 3–11). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-29986-0_1
  19. Direk, İ. N., & Batmaz, O. (2024). Okul öncesi dönem çocukların ebeveynlerinin toplumsal cinsiyet algıları ile çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişki. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(41), 1575–1592. https://doi.org/10.35675/befdergi.1275673
  20. Dursun, E. D. (2024). Ebeveynlik stilleri ile çocukların duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
  21. Gonzalez, A., Greenwood, G., & WenHsu, J. (2001). Undergraduate students' goal orientations and their relationship to perceived parenting styles. College Student Journal, 35, 182–193.
  22. Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: Development, factor structure, and initial validation of the Difficulties in Emotion Regulation Scale. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 26(1), 41–54. https://doi.org/10.1023/B:JOBA.0000007455.08539.94
  23. Grolnick, W. S., McMenamy, J. M., & Kurowski, C. O. (2006). Emotional self-regulation in infancy and toddlerhood. In L. Balter & C. S. Tamis-LeMonda (Eds.), Child psychology: A handbook of contemporary issues (2nd ed., pp. 3–25). Psychology Press.
  24. Gross, J. J., & Thompson, R. A. (2007). Emotion regulation: Conceptual foundations. In J. J. Gross (Ed.), Handbook of emotion regulation (pp. 3–24). Guilford Press.
  25. Gök, B. (2024). 3–6 yaş aralığında olan çocukların duygu düzenleme becerileri ile mizaç özellikleri ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Kapadokya Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü].
  26. Guryan, J., Hurst, E., & Kearney, M. S. (2008). Parental education and parental time with children. Journal of Economic Perspectives, 22(3), 23–46. https://doi.org/10.1257/jep.22.3.23
  27. Gülpınar, G. C. (2021). Annelerin çocukluk çağı travmatik yaşantıları ve çocuklarının duygu düzenlemesi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Annelerin duygu düzenlemesi ve duygu sosyalleştirmenin aracı rolü [Yüksek lisans tezi, TED Üniversitesi Lisansüstü Programlar Enstitüsü]. https://avesis.tedu.edu.tr/yonetilen-tez/821a25c7- 70c5-422d-b77d-784ba503cd62
  28. Hoff, E. (2003). The specificity of environmental influence: Socioeconomic status affects early vocabulary development via maternal speech. Child Development, 74(5), 1368–1378. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00612
  29. Kandır, A., & Alpan, Y. (2008). Okul öncesi dönemde sosyal-duygusal gelişime anne-baba davranışlarının etkisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 14(14), 33–38.
  30. Karaman, S., & Boz, M. (2023). Okul öncesi çocuklarının duygu düzenleme becerileri ile oyun davranışları arasındaki ilişkide annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin düzenleyici rolü. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 579–597. https://doi.org/10.33400/kuje.1329933
  31. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (19. baskı). Nobel Yayıncılık.
  32. Kim, H. K., Pears, K. C., Capaldi, D. M., & Owen, L. D. (2009). Emotion dysregulation in the intergenerational transmission of romantic relationship conflict. Journal of Family Psychology, 23(4), 585–595. https://doi.org/10.1037/a0015935
  33. Kodak, R. N. (2021). Duygu düzenleme becerilerinin çalışma belleği ile ilişkisinin işlevsel yakın kızılötesi spektroskopi (fNIRS) ile değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü]. https://acikerisim.medipol.edu.tr/items/691032a4-abdb-4f12-b9b0-49f0817b0000
  34. Kodak, R. N., & Güzel, H. Ş. (2024). Aggression among preschool children within the framework of temperament, attachment and parental attitudes. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar / Current Approaches in Psychiatry, 16(1), 48–57. https://doi.org/10.18863/pgy.1213590
  35. Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607–610.
  36. Kuzlu Ayyıldız, T., Ocakcı, A., & Ayoğlu, F. N. (2006). Zonguldak il merkezinde 0-6 yaş çocuğu olan annelerin çocuk yetiştirme tutumları. Zonguldak Sağlık Yüksekokulu Sağlık Eğitim Araştırma Dergisi, 2(1), 34–45.
  37. Mazursky Horowitz, H., Felton, J. W., MacPherson, L., Ehrlich, K. B., Cassidy, J., Lejuez, C. W., & Chronis Tuscano, A. (2015). Maternal emotion regulation mediates the association between adult attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms and parenting. Journal of Abnormal Child Psychol, 43(1), 121–131. https://doi.org/10.1007/s10802-014-9894-5
  38. McRae, K., & Gross, J. J. (2020). Emotion regulation. Emotion, 20(1), 1–9. https://doi.org/10.1037/emo0000703
  39. Morelen, D., Shaffer, A., & Suveg, C. (2014). Maternal emotion regulation: Links to emotion parenting and child emotion regulation. Journal of Family Issues, 35(13), 1891–1916. https://doi.org/10.1177/0192513X14546720
  40. Ogelman, H.G., & Özyürek, A. (2021). Anne-baba tutum ölçekleri (4-12 yaş): Geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 1–16. https://doi.org/10.47714/uebt.847581
  41. Özben, Ş., & Argun, Y. (2002). Okul öncesi çocukların anne-babalarının çocuk yetiştirme tutumları ile ilgili değişkenlerin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 18–28.
  42. Özyürek, A., & Şahin, F. T. (2005). 5 ve 6 yaş grubunda çocuğu olan ebeveynlerin tutumlarının incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 19–34.
  43. Palut, B. (2003). Sosyal gelişim ve arkadaşlık ilişkileri. M. Sevinç (Ed.), Erken çocuklukta gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar (ss. 311–318). Morpa Kültür Yayınları.
  44. Paulus, F. W., Ohmann, S., Möhler, E., Plener, P., & Popow, C. (2021). Emotional dysregulation in children and adolescents with psychiatric disorders: A narrative review. Frontiers in Psychiatry, 12, 628252. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.628252
  45. Rademacher, A., Zumbach, J., & Koglin, U. (2025). Parenting style and child aggressive behavior from preschool to elementary school: The mediating effect of emotion dysregulation. Early Childhood Education Journal, 53, 63–72. https://doi.org/10.1007/s10643-023-01560-1
  46. Samangül, S. (2023). Annelerin ebeveyn tutumları ile duygu düzenlemelerinin çocukların iyi oluşuyla ilişkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü].
  47. San, İ. (1996). Yaratıcılığı geliştiren bir yöntem ve yaratıcı bireyi yetiştiren bir disiplin: Eğitsel yaratıcı drama. Yeni Türkiye Dergisi, 2(7), 148–160.
  48. Sanvictores, T., & Mendez, M. D. (2022). Types of parenting styles and effects on children. In StatPearls. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK568743/
  49. Sarıtaş, D., & Gençöz, T. (2011). Ergenlerin duygu düzenleme güçlüklerinin, annelerinin duygu düzenleme güçlükleri ve çocuk yetiştirme davranışları ile ilişkisi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 18(2), 117–126.
  50. Stavrou, P.-D. (2019). The development of emotional regulation in pre-schoolers: The role of sociodramatic play. Psychology, 10(1), 62–78. https://doi.org/10.4236/psych.2019.101005
  51. Swindells, D., & Stagnitti, K. (2006). Pretend play and parents’ view of social competence: The construct validity of the Child-Initiated Pretend Play Assessment. Australian Occupational Therapy Journal, 53, 314–324. https://doi.org/10.1111/j.1440-1630.2006.00633.x
  52. Şanlı, D., & Öztürk, C. (2012). Annelerin çocuk yetiştirme tutumlarını etkileyen etmenlerin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 31–48.
  53. Şen, N. A. (2021). Annenin duygu düzenleme becerileri ve bağlanma stillerine göre çocuklarının duygu düzenleme becerilerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  54. Tajalli, F., Javidi, H., Mehryar, A. H., & Mirjafari, S. A. (2022). The relationship between mothers' difficulty in emotion regulation and parenting styles and children's disruptive behavior symptoms. Journal of Psychological Methods and Models, 13(48), 143–160. https://doi.org/10.30495/jpmm.2022.19468.2529
  55. Uçar, İ. (2019). Yetişkinlerde bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile belirsizliğe tahammülsüzlük ve çocukluk çağı ebeveyn tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
  56. Uşaklı, H. (2006). Drama temelli grup rehberliğinin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin arkadaşlık ilişkileri, atılganlık düzeyi ve benlik saygısına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
  57. Uysal, F. N. (1996). Anaokuluna giden 5-6 yaş grubu çocuklarda yaratıcı drama çalışmalarının sosyal gelişim alanına olan etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
  58. Üstündağ, T. (1998). Yaratıcı drama eğitim programının öğeleri. Eğitim ve Bilim, 107, 30–37.
  59. Westwood, P. (1993). Common sense methods for children with special needs: Strategies for the regular classroom. Routledge.
  60. Yassa, N. A. (1997). A study of the effect of drama education on social interaction in high school students [Unpublished doctoral dissertation, Lakehead University].
  61. Yayla Ceylan, Ş. (2014). Dramatik etkinlikler ve dramanın çocuğun gelişimindeki yeri. E. Ömeroğlu (Ed.), Okul öncesi eğitimde dramatik etkinliklerden dramaya: Teoriden uygulamaya (4. bs.). Eğiten Kitap.
  62. Yıldız, S. A. (2004). Ebeveyn tutumları ve saldırganlık. Polis Bilimleri Dergisi, 6(3–4), 131–150.
  63. Yiğit, İ., & Guzey Yiğit, M. (2019). Psychometric properties of Turkish version of difficulties in emotion regulation scale-brief form (DERS-16). Current Psychology, 38(6), 1503–1511. https://doi.org/10.1007/s12144-017-9712-7
  64. Rolston, A., & Lloyd-Richardson, E. (2023). What is emotion regulation and how do we do it? https://www.studocu.com/in/document/deen-dayal-upadhyay-gorakhpur-university/commerce/what-is-emotion-regulationsinfo-brief/56710949 (Erişim tarihi: 3 Ocak 2025).