KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 3

Ebeveyn Öz Yeterliliği ile Duygusal Okuryazarlığı Arasındaki İlişkide Duygu Düzenlemenin Aracı Rolü

The Mediating Role of Emotion Regulation in the Relationship Between Parental Self-Efficacy and Emotional Literacy

İrem Nur Kayasaroğlu, Naciye Güven

Sayfa
1726–1742
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Bu araştırmanın amacı; ebeveynlerde duygu düzenleme, duygusal okuryazarlık ve ebeveyn öz yeterliliği arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bununla birlikte çalışmada, ebeveyn öz yeterliği ile duygusal okuryazarlığı arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin anlamlı bir aracılık rolü üstlenip üstlenmediği de araştırılmıştır. Araştırmanının çalışma grubunu Türkiye’de ikamet eden ve 3-15 yaş aralığında çocuğu olan 406 ebeveyn (310 kadın, 96 erkek) oluşturmaktadır. Bu çalışma nicel bir çalışma olup ilişkisel tarama yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma için gereken etik kurul onayı, araştırmacılar tarafından alındıktan sonra veri toplama sürecine geçilmiştir. Ölçekler katılımcılara, çevrimiçi olarak Google Formlar aracılığıyla uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Duygusal Okuryazarlık Ölçeği, Ebeveyn Öz Yeterlilik Ölçeği ve Anne Baba Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler, Kolmogorov-Smirnov testi, Mann-Whitney U Testi, Kruskal- Wallis testi, Spearman Sıralı Korelasyon, Bootstrap Yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda; ebeveyn öz yeterliliği, duygusal okuryazarlık ve duygu düzenleme arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sonuçlar, duygu düzenlemenin, ebeveyn özyeterliği ile duygusal okuryazarlığı arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolü üstlendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları ilgili alanyazın ışığında tartışılmış; eğitimcilere, uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship among parental emotion regulation, emotional literacy, and parental self-efficacy Additionally, the study aims to determine whether parental emotion regulation plays a significant mediating role in the relationship between parental self-efficacy and parental emotional literacy. The study sample consisted of 406 parents (310 women, 96 men) residing in Türkiye with children aged 3–15. This was a quantitative study conducted using a correlational survey method. After the researcher obtained the necessary ethics committee approval, the data collection process began. The scales were administered to participants online via Google Forms. The data collection tools used included the Personal Information Form, the Emotional Literacy Scale, the Parental Self-Efficacy Scale, and the Parent Emotional Regulation Scale. The data obtained in the study were analyzed using the Kolmogorov-Smirnov test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Spearman’s Rank Correlation, and the Bootstrap Method. The findings revealed significant positive correlations among parental self-efficacy, emotional literacy, and emotion regulation. Furthermore, the results indicate that parental emotion regulation plays a significant mediating role in the relationship between parental self-efficacy and emotional literacy. The research findings are discussed in light of the relevant literature; recommendations are made for educators, practitioners, and researchers.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kayasaroğlu, İ. N., Güven, N. (2026). Ebeveyn Öz Yeterliliği ile Duygusal Okuryazarlığı Arasındaki İlişkide Duygu Düzenlemenin Aracı Rolü. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 3, 1726–1742. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1824170

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

Kaynakça (41)

  1. Adeyemo, D. A. (2007). Moderating influence of emotional intelligence on the link between academic self-efficacy and achievement of university students. Psychology and Developing Societies, 19(2), 199–213. https://doi.org/10.1177/097133360701900204
  2. Ahçı, Z. G., Akdeniz, S., Harmancı, H., Akaroğlu, E. G., & Seçer, İ. (2020). The validity and reliability study of the Turkish version of parent emotion regulation scale. European journal of education studies. https://doi.org/10.5281/zenodo.3633421
  3. Aksoy, V., & Diken, İ. H. (2009). Rehber öğretmen özel eğitim öz yeterlik ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 10(1), 29–42. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000131
  4. Aksüt, G. S. (2022). Ebeveyn öz-yeterliliği üzerine bir derleme: Müdahale programlarına yönelik bir bakış. Nesne-Psikoloji Dergisi, 10(26), 620–636. https://doi.org/10.7816/nesne-10-26-06
  5. Ardelt, M., & Eccles, J. S. (2001). Effects of mothers' parental efficacy beliefs and promotive parenting strategies on inner-city youth. Journal of Family issues, 22(8), 944-972. https://doi.org/10.1177/019251301022008001
  6. Barros, L., Goes, A. R., & Pereira, A. I. (2015). Parental self-regulation, emotional regulation and temperament: Implications for intervention. Estudos de Psicologia (Campinas), 32, 295-306. https://doi.org/10.1590/0103-166X2015000200013
  7. Bocchino, R. (1999). Emotional literacy: To be a different kind of smart. Corwin Press. ISBN 978-0-8039-6824-0
  8. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. ISBN: 978-605-364-448-4
  9. Carmeli, A., Yitzhak-Halevy, M., & Weisberg, J. (2009). The relationship between emotional intelligence and psychological wellbeing. Journal of Managerial Psychology, 24(1), 66–78. https://doi.org/10.1108/02683940910922546
  10. Coleman, P. K. (1998). Maternal self-efficacy beliefs as predictors of parenting competence and toddlers’ emotional, social, and cognitive development (Unpublished doctoral dissertation). The Eberly College of Arts and Sciences, West Virginia University. https://doi.org/10.33915/etd.3118
  11. Coleman, P. K., & Karraker, K. H. (2000). Parenting self-efficacy among mothers of school-age children: Conceptualization, measurement, and correlates. Family relations, 49(1), 13-24. https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2000.00013.x
  12. Denham, S. A., & Burton, R. (2003). Social and emotional prevention and intervention programming for preschoolers. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4615-0055-1
  13. Diken, I. H. (2007). Turkish mothers’ self-efficacy beliefs and styles of interactions with their children with language delays. Early Child Development and Care, 179(4), 425-436. https://doi.org/10.1080/03004430701200478
  14. D’Zurilla, T. J., Nezu, A. M., & Maydeu-Olivares, A. (2004). Social problem solving: Theory and assessment. In E. C. Chang, T. J. D’Zurilla, & L. J. Sanna (Eds.), Social problem solving: Theory, research, and training (pp. 11–27). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10805-001
  15. Elbaş, T. D. (2024). Anaokuluna devam eden çocukların ebeveynlerinin ebeveyn öz yeterlik düzeyleri ile sosyal medya kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Gelişim Dergisi, 2(2), 19–30. https://doi.org/10.5281/zenodo.14172127
  16. Gottman, J. M. (1994). What predicts divorce? The relationship between marital processes and marital outcomes. Lawrence Erlbaum Associates. ISBN: 978-0805812447
  17. Gözübüyük, F. (2015). Annelerin ebeveynlik özyeterlik algıları, sözel etkileşim uygulamaları ve 1–3 yaş aralığında çocukların gelişimi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. https://hdl.handle.net/20. 500.12415/11000
  18. Guimond, A., Moore, H., Aier, D., Maxon, E., & Diken, I. H. (2005). Parental self-efficacy instrument for children with disabilities (PSICD) [Unpublished scale]. Arizona State University.
  19. Hayes, A. F. (2018). Partial, conditional, and moderated moderated mediation: Quantification, inference, and interpretation. Communication Monographs, 85(1), 4–40. https://doi.org/10.1080/03637751.2017.1352100
  20. Holloway, S. D., Suzuki, S., Yamamoto, Y., & Behrens, K. Y. (2005). Parenting self-efficacy among Japanese mothers. Journal of comparative family studies, 36(1), 61-76. https://doi.org/10.3138/jcfs.36.1.61
  21. Huberty, T. J. (2012). Anxiety and depression in children and adolescents: Assessment, intervention, and prevention. Springer Science & Business Media. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-3110-7.
  22. Jackson, A. P., & Scheines, R. (2005). Single mothers' self-efficacy, parenting in the home environment, and children's development in a two-wave study. Social work research, 29(1), 7-20. https://doi.org/10.1093/swr/29.1.7
  23. Jones, T. L., & Prinz, R. J. (2005). Potential roles of parental self-efficacy in parent and child adjustment: A review. Clinical psychology review, 25(3), 341-363. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2004.12.004
  24. Kandemir, M., & Dündar, H. (2013). Duygusal okuryazarlık ve duygusal okuryazar öğrenme ortamları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16, 83–90. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/sakaefd/issue/11212/133900
  25. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık. ISBN: 978-605-542-658-3
  26. Metin, İ. (2010). The effects of dispositional anger, effortful control and maternal responsiveness on Turkish preschoolers’ emotion regulation (Master’s thesis, Koç University). Koç University Institutional Repository. https://hdl.handle.net/123456/xxxx
  27. Morris, A. S., Silk, J. S., Steinberg, L., Myers, S. S., & Robinson, L. R. (2007). The role of the family context in the development of emotion regulation. Social Development, 16(2), 361–388. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x
  28. Palancı, M., Kandemir, M., Dündar, H. ve Özpolat, A. Ö. (2014). Duygusal okuryazarlık tutumunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi , 11 (1), 481-494. https://doi.org/10.1080/03004430.2020.1720671
  29. Pereira, A. I., Barros, L., Roberto, M. S., & Marques, T. (2017). Development of the Parent Emotion Regulation Scale (PERS): Factor structure and psychometric qualities. Journal of Child and Family Studies, 26(12), 3327–3338. https://doi.org/10.1007/s10826-017-0847-9
  30. Sak, R., & Yılmaz, M. (2025). Okul öncesi dönem çocuğu olan ebeveynler için ebeveynlik öz yeterlilik ölçeğinin geliştirmesi. Siirt Eğitim Dergisi, 5(1), 22–44. https://doi.org/10.58667/sedder.1655220
  31. Sanders, M. R., & Woolley, M. L. (2005). The relationship between maternal self-efficacy and parenting practices: Implications for parent training. Child: care, health and development, 31(1), 65-73. https://doi.org/10.1111/j.1365-2214.2005.00487.x
  32. Steiner, C. (2003). Emotional literacy: Intelligence with a heart. Personhood Press. ISBN 978-1-932181-02-9
  33. Steiner, C. (2020). Confessions of a psychomechanic: Excerpts on emotional literacy. In K. Tudor (Ed.), Claude Steiner, Emotional Activist: The Life and Work of Claude Michel Steiner (pp. 175–181). Routledge. ISBN 978-0-367-18880-1 (hardcover); 978-0-367-18881-8 (paperback).
  34. Şahin, K. (2019). Okul öncesi dönem çocukların duygu düzenleme becerileri ile davranış sorunları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı, İstanbul. https://hdl.handle.net/11424/204432
  35. Teti, D. M., & Gelfand, D. M. (1991). Behavioral competence among mothers of infants in the first year: The mediational role of maternal self-efficacy. Child development, 62(5), 918-929. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1991.tb01580.x
  36. Thompson, R. A., & Calkins, S. D. (1996). The double-edged sword: Emotional regulation for children at risk. Development and psychopathology, 8(1), 163-182. https://doi.org/10.1017/S0954579400007021
  37. Uslu, A. E. İ., & Turan, F. (2021). Annelerin çocuklarıyla duygu içerikli konuşmaları: Annelerin duygulara ilişkin inançları ve çocuğun duygu düzenleme becerileri ile ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 36(87), 39–62. https://doi.org/10.31828/tpd1300443320190916m000027
  38. Weaver, C. M., Shaw, D. S., Dishion, T. J., & Wilson, M. N. (2008). Parenting self-efficacy and problem behavior in children at high risk for early conduct problems: The mediating role of maternal depression. Infant Behavior and Development, 31(4), 594-605. https://doi.org/10.1016/j.infbeh.2008.07.006
  39. Werner, K. H., & Gross, J. J. (2010). Emotion regulation and psychopathology: A conceptual framework. In A. M. Kring & D. M. Sloan (Eds.), Emotion regulation and psychopathology: A transdiagnostic approach to etiology and treatment (pp. 13–37). Guilford Press. ISBN 978-1606234501.
  40. Yılmaz, E., & Balat, G. U. (2014). Okul öncesi dönemdeki çocukların annelerinin çocuk yetiştirme tutumları ile ebeveyn öz yeterlilik algılarının incelenmesi. Education Sciences, 9(4), 394-402. http://dx.doi.org/10.12739/NWSA.2014.9.4.1C0626
  41. Yükçü, Ş. B. (2017). Bağımsız anaokullarına devam eden çocukların duygu düzenleme ve sosyal problem çözme becerileri ile ebeveynlerinin duygusal okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara. http://hdl.handle.net/11655/3864