KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 3

Öğretmen Adaylarının Mesleki Yeterlik Algıları

Perceptions of Professional Competence of Prospective Teachers

Rahime Şentürk, Furkan Temiz

Sayfa
1295–1318
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗

Özet

Öğretmenlik özel uzmanlaşma gerektiren mesleklerden biridir. Ana dilin bireyin hayatındaki yeri ve önemi göz önünde bulundurulduğunda ana dil edinimini geliştirmekle yükümlü olan Türkçe öğretmenlerinin belirli yeterliklere sahip olması gerekmektedir. Araştırmanın amacı Türkçe öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine ilişkin algılarını incelemek, hangi yeterliklerde güçlük yaşadıklarının farkındalığını kazandırmak ve böylece eksikliklerini hizmet öncesi dönemde gidermelerine yardımcı olmaktır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak yürütülmüştür. Katılımcılar Türkçe öğretmenliğinde 4. Sınıfta öğrenim görmekte olan 28 öğretmen adayından oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşme sonucu elde edilen veriler kodlanarak betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının konuları bilme, yaklaşımları uygulayabilme, sonuç değerlendirmesi, rehberlik ve rol modellik yapabilme, mesleğe olan yatkınlık yeterliklerine ilişkin farkındalıklarının oldukça yüksek bulunmuş; görev, hak ve sorumluluklarını bilme, öğretim programını bilme, derse hazır olarak gelme, ders işlenebilecek kriterlere uygun bir ortam sağlama, beceri alanına uygun ölçme değerlendirme araçlarını kullanabilme, sosyalleşme, velilerle iletişim kurma, kültürel değerlere saygı duyma yeterliklerine ilişkin farkındalıklarının ise geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Lisans eğitiminin başlangıç aşamasında adaylara öğretmen yeterliklerinin sunulması alanında daha yetkin öğretmenlerin yetişmesini sağlayabilir.

Abstract

Teaching is one of the professions that requires special specialization. Given the role and importance of the native language in an individual’s life, Turkish language teachers, who are responsible for fostering native language acquisition, must possess certain competencies. This research aims to examine the perceptions of Turkish teacher candidates regarding their professional competencies and to raise awareness of which sub-competences they have difficulty in, thus helping them eliminate their deficiencies in the pre-service period. The research was conducted as a case study using qualitative research methods. The participants consist of 28 teacher candidates studying in the 4th grade of Turkish language teaching. Data were collected with a semi-structured interview form. Data were coded and evaluated with descriptive analysis. As a result of the research, it was found that the awareness of teacher candidates regarding the competencies of knowing the subjects, being able to apply approaches, evaluating the results, being able to guide and act as a role model, and being prone to the profession was quite high; however, it was concluded that their awareness regarding the competencies of knowing their duties, rights and responsibilities, knowing the curriculum, coming to class prepared, providing an environment suitable for the criteria where the course can be taught, being able to use measurement and evaluation tools suitable for the skill area, socializing, communicating with parents, and respecting cultural values should be developed.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şentürk, R., Temiz, F. (2026). Öğretmen Adaylarının Mesleki Yeterlik Algıları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 3, 1295–1318. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1695328

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

Kaynakça (34)

  1. Abdulrahman, S. A., Bingöl, M. A. & Kara, S. (2022). Body language in education and effective recommendations to pre-service teachers in classroom management. International Journal of Social Sciences & Educational Studies, 9(1), 298-307.
  2. Akar, H., Erden, F. T., Tor, D. & Şahin, İ. T. (2010). Öğretmenlerin sınıf yönetimi yaklaşımları ve deneyimlerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 9(2), 792-806.
  3. Albalá-Genol, M. Á., Sánchez-Pujalte, M.-L., Etchezahar, E. & Durao, M. (2023). Spanish traines teachers’ Attitudes toward the use of technology in education: Variables involved. Sage Open, 13(4), 1-9. https://doi.org/10.1177/21582440231188899
  4. Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-15.
  5. Baskın, S., & Gedikli, Z. (2024). Türkçe öğretmeni adaylarının kişisel ve mesleki gelişim yeterlikleri üzerine bir değerlendirme. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 7(2), 767-801.
  6. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
  7. Coşkun, E., Gelen, İ. & Öztürk E. P. (2009). Türkçe öğretmen adaylarının öğretimi planlama, uygulama ve değerlendirme yeterlilik algıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(12), 140-163.
  8. Coşkun, E., Özer, B., & Tiryaki, E. N. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının özel alan yeterlik algılarının değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi (27), 123-136.
  9. Çetinkaya, R. (2007). Türkçe öğretmeni adaylarının yeterlilik algıları ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları. [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
  10. Dharmadasa, I. (2010). Teachers’ perspectives on constructivist teaching and learning. The Annual Conference of Association for Childhood Education International, 1-17.
  11. Eyüp, B., (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğinin genel yeterliklerine sahip olma durumları üzerine bir inceleme. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 233-247.
  12. Kallio, H., Pietilä, A. M., Jhonson, M. & Kangasniemi, M. (2016). Systematic methodological review: developing a framework for a qualitative semi-structured interview guide. Journal of Advanced Nursing, 72(12), 2954–2965.
  13. Kamamia, L. N., Ngugi, N. T. & Thinguri, R. W. (2014). To establish the extent to which the subject mastery enhances quality teaching to student-teachers during teaching practice. International Journal of Education and Research, 2(7), 641-648.
  14. Karatay, H. & Dilekçi, A. (2019). Türkçe öğretmenlerinin dil becerilerini̇ ölçme ve değerlendirme yeterlikleri̇. Milli Eğitim Dergisi, 48(1), 685-716.
  15. Maden, A. & Ustabulut, M., Y. (2022). Türkçe öğretmeni adaylarının ders planlamaya yönelik öz yeterlilik algıları. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(6), 1497-1513.
  16. Majid, N., A. (2017). The Importance of Teachers’ Interpersonal Communication Skills in Enhancing the Quality of Teaching and Learning. World Applied Sciences Journal, 35(6), 924-929.
  17. Mata, L. (2014). Pedagogical competencies for mother-tongue teacher education. Educational Sciences: Theory & Practice, 14(1), 341-352. https://doi.org/10.12738/estp.2014.1.2020
  18. Metin, O. & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294.
  19. Millî Eğitim Bakanlığı. (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü, Ankara.
  20. Moats, L.C. (1994). The missing foundation in teacher education: Knowledge of the structure of spoken and written language. Annals of Dyslexia, 44, 81–102.
  21. Mutton, T., Hagger, H. & Burn, K. (2011). Learning to plan, planning to learn: the developing expertise of beginning teachers. Teachers and Teaching, 17(4), 399–416.
  22. National Board for Professional Teaching Standards. (2002). What teachers should know and be able to do. https://www.csun.edu/~sb4310/601%20files/whatteachershouldknow.pdf
  23. Pathak, V., Jena, B. & Kalra, S. (2013). Qualitative research. Perspectives in Clinical Research, 4(3), 192.
  24. Rose, P., Beeby, J. & Parker, D. (1995). Academic rigour in the lived experience of researchers using phenomenological methods in nursing. Journal of Advanced Nursing. 21(6), 2648.
  25. Sadiku, L.M. (2015). The Importance of four skills reading, speaking, writing, listening in a lesson hour. European Journal of Language and Literature, 1(1), 29-31.
  26. San-Martin, P., Perez, A., Fernandez-Laviada, A. & Palazuelos, E. (2022). The effect of role model teachers on students' entrepreneurial competencies and intentions. Education + Training, 64(7), 962-980. https://doi.org/10.1108/ET-06-2021-0227
  27. Shah, R.K. (2019). Effective constructivist teaching learning in the classroom. Shanlax International Journal of Education, 7(4), 1-13.
  28. Stronge, J.H., Ward T. J., Tucker, P.D. & Hindman, J.L. (2007). What is the relationship between teacher quality and student achievement? An Exploratory Study. Journal of Personnel Evaluation in Education, 20(3-4), 165-184. https://doi.org/10.1007/s11092-007-9043-0
  29. Taherdoost, H. (2016). Sampling methods in research methodology; how to choose a sampling technique for research. SSRN Electronic Journal, 5(2), 18-27. https://doi.org/10.2139/ssrn.3205035
  30. Taşkaya, S.M. (2012). Nitelikli bir öğretmende bulunması gereken özelliklerin öğretmen adaylarının görüşlerine göre incelenmesi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(33), 283-298.
  31. Temizkan, M. (2008) Türkçe öğretmeni̇ adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları üzerine bir araştırma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 461-486.
  32. Zakirova, D. (2023). Speech culture is the main criterion of education. European Journal of Interdisciplinary Research and Development, 16, 389–395.
  33. Yaman, H., Demirtaş, T. & Aydemir, Z. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital pedagojik yeterlilikleri. Turkish Studies, 8(8), 1407-1419.
  34. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. Baskı). Ankara: Seçkin.