TANZİMAT HİKÂYE VE ROMANLARINDA SEYYAR SATICILAR

Özet

Tanzimat devri hikâye ve romanlarında işlenen konulardan biri de ticarettir. Bu eserlerde esnaf ve ticarethanelerle ilgili verilen bazı bilgiler, dönemin ticaret hayatını yansıtmaları bakımından da son derece önemlidir. Bu sayede işyeri ve ticarethanelerin nasıl çalıştığı, kazançları ve çalışanlarıyla ilgili detaylar tespit edilir. Günümüzdeki ticari kuruluşlarla aralarındaki benzerlikler/farklar göz önüne serilir. Hatta bunlardan bazılarının aynen, bazılarının da isim değiştirerek günümüze kadar varlığını sürdürdüğü anlaşılır. Bazıları ise sosyal ve ekonomik gelişmelere boyun eğerek tamamen ortadan kalkar. Bu meslek gruplarından biri de seyyar satıcılardır. Genellikle mahalle aralarında gezerek iş yapmaya çalışan seyyar satıcılar, daha çok simitçi, börekçi, bozacı, dönerci ve eskici gibi sattıkları malın adı ile anılırlar. Bunların bazıları günümüzde de varlığını sürdürmektedir. Genellikle bağırarak satış yapmaya çalışan bu esnaf grubu, çoğunlukla kalabalık bölgeleri tercih eder. Müşterinin ayağına mal ve hizmet götürmesi bakımından sosyal yaşamda önemli bir yere sahiptir. Daha çok A. Mithat tarafından ele alınan seyyar satıcılar, Tanzimat hikâye ve romanlarında haklarında çeşitli bilgiler verilerek tanıtılmaya ve tasvir edilmeye çalışılır. Zaman zaman kişilikleri ve müşteri ile kurdukları diyalogla dikkati çekseler de yaptıkları iş ve sattıkları ürünlerle öne çıkarlar. Bu çalışmanın amacı, satıcı, ürün ve müşteri ilişkileri bakımından seyyar satıcıları ele almaktır.