OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLERİNİN MESLEKTEN TÜKENMİŞLİK VE PSİKOLOJİK YILMAZLIK DÜZEYİ İLİŞKİSİ

THE RELATIONSHIP BETWEEN PSYCHOLOGICAL RESILIENCE AND BURNOUT IN PRESCHOOL TEACHERS

Özet

Tükenmişlik, özellikle insanlarla birebir iletişim gerektiren meslek gruplarında çalışanlarda görülen, mesleğin doğası gereği yaşanan stresle başa çıkamama sonucunda gözlenen fizyolojik ve duygusal alanlarda hissedilen bir tükenme durumdur. Öğretmenler, toplumun eğitimini üstlenen bu yönüyle ülkelerin geleceği açısından çok önemli etkiler yaratan, bir mesleğin mensubudurlar. Özellikle okul öncesi dönem öğretmenleri çocukların ruhsal ve sosyal gelişimlerine destek sağlarlar. Okul öncesi öğretmenlerin meslekten tükenmişlik yaşamaları, öğrencilerin gelişimleri üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır. Psikolojik yılmazlık ise önemli bir zorlukla karşılaşılması durumunda, uyum gösterilmeyle sonuçlanan dinamik bir süreçtir. Bu çalışmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin tükenmişlik sendromu ve psikolojik yılmazlığı etkileyen faktörlerini incelemek ve bu iki kavramın ilişkisini araştırmaktır. Çalışmaya 200 okul öncesi öğretmeni katılmış olup veriler, Sosyo Demografik Veri Formu, Maslach Tükenmişlik Envanteri ve Psikolojik Yılmazlık Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, Mann Whiney U ve Sperman sıra korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi sonucunda, bağımsız değişkenlerden mesleği sevme, meslektaş ve yönetim desteğinin tükenmişlik ve psikolojik yılmazlık ölçeklerinin bazı alt boyutları ile anlamlı ilişkiler gösterdiği saptanmıştır. Psikolojik yılmazlık ve tükenmişlik puanlarının ilişkisine bakıldığında, güçlü olma ile tükenmişlik alt ölçeklerinin tümü ile, girişimci olmanın duyarsızlaşma ile, amaca ulaşmanın tükenmişliğin tüm alt ölçekleri ile, lider olmanın tükenmişlik puanlarından duygusal tükenme ve kişisel başarı ile negatif yönlü korelasyonlar gösterdiği belirlenmiştir. İyimser olma ile kişisel başarı azlığı arasında; iletişim kurma ile duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı azlığı arasında; araştırmacı olma ile duygusal tükenme arasında ve tükenmişlik alt ölçeklerinin kendi aralarında pozitif yönlü korelasyonlar gösterdiği saptanmıştır

Abstract

Burnout is a physiological and emotional condition resulting from inability to cope with stress in people having professions requiring one to one communication. Teachers are of member of professions that assume the responsibility for education of society, which has a great impact on the future of countries. All teachers, especially preschool teachers provide support for emotional and social developments of children. Burnout in preschool teachers can have a negative effect on development of children. Psychological resilience is considered as a dynamic process which resulted in the demonstration of compliance in case of any significant difficulties. The main purpose of this research is to examine the factors that affect burnout syndrome and physiological resilience and then to correlate those concepts. Herewith, the study was performed on 200 preschool teachers and data is gathered by social demographic data form, Maslach Burnout Inventory and Resilience Scale. Obtained data was evaluated using Mann Whitney U and Spearman's correlation analysis. Accordingly, of the independent variables, profession affection, colleagues and management's support were significantly associated with some sub-dimensions of burnout and physiological resilience scale. With respect to the physiological resilience and burnout scores; significant correlations were determined concerned with being powerful with all burnout subscales, entrepreneurship with emotional exhaustion, achieving goal with all of the burnout subscales. Leadership showed negative correlations with emotional exhaustion and low personal accomplishment. Positive correlations were found in relation to the being optimist with low personal accomplishment, communications with emotional accomplishment and being observative with emotional exhaustion. Also, subscales of burnout syndrome showed positive correlations between each other