Dergiler / Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi / 2023 / Cilt: 30 Sayı: 30

Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn: Abdülmecid Bin Şeyh Nasuh et-Tosyevî’nin (ö. 1588?) Dört Büyük Halife Menakıbnamesi

Sayfa
443–485
Yayın Tarihi
2023-06-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın sonunda elimizdeki tek nüshadan hareketle Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn adlı eserin çeviri yazılı metni ortaya konulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özet XVI. yüzyılda yaşamış Abdülmecîd bin Şeyh Nasûh tefsir, hadis, kelam gibi birçok alanda eser telif etmiş çok yönlü bir sûfîdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu eserlerden biri de 1580-81 yılında Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn fî Menâkıbi’l-Hulefâ'i’r-Râşidîn adıyla mesnevi nazım biçiminde kaleme aldığı eseridir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın sonunda elimizdeki tek nüshadan hareketle Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn adlı eserin çeviri yazılı metni ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mecîdî · menâkıbnâme · Dört Halife

Özet

Özet XVI. yüzyılda yaşamış Abdülmecîd bin Şeyh Nasûh tefsir, hadis, kelam gibi birçok alanda eser telif etmiş çok yönlü bir sûfîdir. Yaşadığı dönemin muteber tarikatlerinden olan Zeyniyye tarikatinin postnişinlerinden Tosyalı Şeyh Nasûh bin İsrail’in oğlu olan Abdülmecîd Efendi, Arapça ve Farsça eserlerinin yanı sıra aynı zamanda Mecîdî mahlasıyla gerek tercüme gerek telif olarak toplam yirmi dört kadar da Türkçe eser sahibidir. Bu eserlerden biri de 1580-81 yılında Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn fî Menâkıbi’l-Hulefâ'i’r-Râşidîn adıyla mesnevi nazım biçiminde kaleme aldığı eseridir. Eserde yer yer rivayetlere de işaret edilerek her bir halife hakkında beşer menkıbe Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin hakkında bir menkıbe olmak üzere toplam 21 menkıbe aktarılmıştır. Bu çalışmada gerek biyografik başvuru kaynaklarından gerekse daha önce yapılmış akademik yayınlardan hareketle Abdülmecîd bin Şeyh Nasûh et-Tosyevî’nin kısaca biyografisi ortaya konmuştur. Daha sonra ise çalışmamızın ana konusunu teşkil eden Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn fî Menâkıbi’l-Hulefâ'i’r-Râşidîn adlı menakıbnamenin incelemesine ve değerlendirilemesine geçilmiştir. Bu kısımda ilk önce eser; eldeki tek yazma nüshasından hareketle konusu, telif tarihi, beyit sayısı, kullanılan vezinler vb. bakımdan ana hatlarıyla tanıtılmış daha sonra eserde aktarılan 21 menkıbenin özeti verilmiştir. Bunun ardından eser edebi yönden incelenmiştir ve eserin edebi seviyesi bir değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Çalışmanın sonunda elimizdeki tek nüshadan hareketle Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn adlı eserin çeviri yazılı metni ortaya konulmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SAMANCI, M., DEMİRKAZIK, H. İ. (2023). Me'debü’l-Fuzalâi’l-'Ârifîn: Abdülmecid Bin Şeyh Nasuh et-Tosyevî’nin (ö. 1588?) Dört Büyük Halife Menakıbnamesi. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 30 Sayı: 30, 443–485. https://ajindex.com/articles/972826

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Abdülmecîd bin Şeyh Nasûh (Yazma), Me’debü’l-Fuzalâ’il-‘Ârifîn fi Menâkıbi Hulefâ-i Râşidîn, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar No: 4027. Ahmed b. Hanbel (2001) Müsned, (thk. Şuayb el-Arnavud vd.,)Müessesetü'r-Risale: Beyrut. ARSLAN, Mehmet (2017), Menâkıb-ı Çehâr-yâr-ı Güzîn, Şemseddin Sivâsî, İstanbul: Sivas Belediyesi Kültür Yayınları.
  2. ATALAN, Mehmet (2012), “Cenknâmelerde Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman’ın Yeri”, Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17/1, s.s. 1-13.
  3. ATEŞ, Ahmet (1970), "Menâkıb", MEB İslam Ansiklopedisi, VII, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, s.s. 701-702.
  4. Bağdatlı İsmail Paşa (1945), İzâhu’l-Meknûn fi’z-Zeyl alâ Keşfi’z-Zünûn, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  5. Bağdatlı İsmail Paşa (1951), Hediyyetü’l-Arifîn Esmâü’l-Müellifîn ve Asâru’l-Musannifîn, (I. cilt), İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları. Bursalı Mehmed Tahir (1333), Osmanlı Müellifleri, (I-II. cilt), İstanbul: Matbaa-i Âmire. CEYHAN, Âdem (2006a), “Dört Seçkin Dost’un Portresi: Cevrî İbrahîm Çelebi’nin Hilye-i Çihâr yâr-ı Güzîn’i”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1, s. s. 1-28. CEYHAN, Âdem (2006b), Türk Edebiyatında Hazret-i Ali Vecizeleri, Ankara: Öncü Kitap. CEYHAN, Âdem ve Fatih Koyuncu (2017), “Dört Halifeye Dair Menkıbeler ve Râfizî’ye Nasihatler”, CÜ Sosyal Bilimler Dergisi, XLI/1, s. s. 1-43.
  6. ÇAVUŞOĞLU, Ali (2005), “İslâmî Türk Edebiyatının İlk Ürünlerinde Hulefâ-yı Râşidîn”, İSTEM, 6, s.s. 237-244. ÇELEBİOĞLU, Âmil (1998),
  7. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  8. ÇETİN, İsmet (1997), Türk Edebiyatında Hz. Alî Cenknâmeleri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  9. DEMİRKAZIK, Hacı İbrahim (2015a), “Mecîdî’nin Mirâciye’si”, Turkish Studies, X/8, s. s. 849-886.
  10. DEMİRKAZIK, Hacı İbrahim (2015b), Abdülmecîd bin Şeyh Nasûh’un Manzum Kıyafetnâme’si (İnceleme- Metin- Dizin), İstanbul:
  11. Asmaaltı Yayınevi.
  12. DEMİRKAZIK, Hacı İbrahim (2022), “16. Yüzyıl Sûfî Şairlerinden Abdülmecîd Bin Şeyh Nasûh’un (Mecîdî) Kıssa-i Çoban Mesnevisi”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 28, İstanbul, s. s. 64-122. DEYLEMÎ, Ebu Şücâ’ Şîrûye b. Şehredâr (2010), Müsnedü’l-Firdevs, II, Beyrut: Dâru’l kütübü’l ‘ilmiyye. DURMUŞ, Ersin (2015), Dört Halifeden Dört Yüz Hikmet Şerh-i Kelimât-ı Çehâr Yâr-ı Güzîn, İstanbul:
  13. Büyüyen Ay Yayınları.
  14. ERBAŞ, Muammer (2006), “Bir Osmanlı Müfessiri: Abdülmecîd b. eş-Şeyh Nasûh b. İsrâîl (ö. 973/1565) ve Eserleri” Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 24, s.