ARUZUN KLASİK MEVLİD İCRÂSINA KATKILARI

Özet

Mevlid; Türk- İslam edebiyatında Hz. Peygamber’in doğumunu konu alan manzum olarak kaleme alınmış edebî bir türdür. Klasik Mevlid İcrâsı ise yazılan yüzlerce mevlid içerisinde öne çıkan ve büyük bir şöhrete ulaşan Süleyman Çelebi’nin mevlidi Vesîletün-Necât’ın mûsikî ile icrâ edilmesidir. Sadece Türkçe olanlar iki yüz civarı olmakla birlikte yazılan yüzlerce mevlid içerisinden Süleyman Çelebi mevlidinin öne çıkması; sade ve anlaşılır üslûbu yanı sıra müellifin aruzu eserine fevkalâde nakşetmiş olmasıyla pekâlâ açıklanabilir. Bununla birlikte eser içerisinde kullandığı söz sanatları şüphesiz yine müellifin edebî kudretinin ızhârıdır. Aruz ile kaleme alınmış bir şiirin mûsikî icrâsı aşamasında kendi içerisinde barındırdığı kurallar gereği aruz-usûl münasebetini beraberinde getirdiği ve icrâya katkı sunduğu söylenebilir. Lâkin bu durumun Türk mûsikîsinin usüllü bestelerinde söz konusu olabileceği de muhakkaktır. Klasik Mevlid İcrâsı her ne kadar bazı dönemlerde muhtelif bestekârlarca bestelenmiş ve besteli bir şekilde icrâ edilmiş olsa da genel icrâ özelliği, asırlardır doğaçlama (irticâlî) olmuştur. Bu meyanda usüllü bestelerde katkısı âşikar olan aruzun doğaçlama (irticâlî) icrâlarda katkısı olup olmadığı hususu elbette incelenmeye değerdir. Bu düşüncelerle esinlendiğimiz çalışmamız; aruzun ve benzer özelliklerinden dolayı prozodi konusunun kısaca aktarıldığı, İrticâlî (Doğaçlama) icrâlarda Vezin-Mûsikî ilişkisine değinilmek sûretiyle aruzun mevlid İcrâsıyla ne tür bir ilişki içerisinde olabileceği meselesini birtakım saptamalarla kısaca ele alan ve her bir bahir için beşer adet olmak üzere yanlarında ilgili barkodları ile birlikte örnek bir mevlid icrâsı ses kaydına yer veren bir içeriği hâizdir.