Dergiler / Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi / 2023 / Sayı: 19 - GÜZ 2023

NABİ'NİN ŞİİRİNDE BİR MEVLİD TÖRENİ

Sayfa
281–307
Yayın Tarihi
2023-10-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Nabi’nin devlete ve devletin başında bulunan padişaha ve onun sadrazamına sevgi ve bağlılığı da bu şiirde, özellikle son beyitlerde görülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Nabi’nin na’t olarak adlandırdığı fakat bir mevlid gecesinde yapılan bir töreni anlattığı mesnevisi işlenecektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nabi’nin yaşadığı 17.
💡
Sonuç & Katkı:Nabi’nin devlete ve devletin başında bulunan padişaha ve onun sadrazamına sevgi ve bağlılığı da bu şiirde, özellikle son beyitlerde görülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Na’t · mevlid · düşünce

Özet

Bu makalede Nabi’nin na’t olarak adlandırdığı fakat bir mevlid gecesinde yapılan bir töreni anlattığı mesnevisi işlenecektir. Osmanlı Döneminde başta Süleyman Çelebi’nin Vesiletü’n-Nebi’si olmak üzere pek çok şair tarafından mevlid yazılmıştır. Hz. Peygamber’in doğumunu ve hayatından bazı sahneleri anlatan bu edebî eserler, başta mevlid kandili olmak üzere çeşitli mübarek gün ve gecelerde makamlı olarak okunmuştur. Değişik vesilelerle halk arasında mevlid okuma törenleri tertip edilirken Osmanlı devlet erkânı tarafından resmî olarak da mevlid törenleri tertip edilmiştir. Nabi mevlid yazmamıştır, fakat Hz. Muhammed(SAS)’i öven şiirler yani na’tler yazmıştır. Bu na’tlerden birinde, yani bizim konu edindiğimiz mesnevi biçiminde yazdığı na’tde, bir mevlid törenini anlatmıştır. Şiirinde kelimeleri seçerek özenle kullanmış, saygılı bir anlatımın yanında Kur’an-ı Kerim’den bazı âyetleri alıntılamıştır. Bu şiirde Nabi’nin öyküleyici ve tasvir edici anlatımına paralel olarak Hz. Peygamber’e duyduğu sevgi, dinin yaşanması ile ilgili hayat görüşü ile beraber devlet ve devlet adamlarına bakışı yansıtılmaktadır. Nabi’nin yaşadığı 17. Yüzyılda Osmanlı Devleti çalkantılı bir dönem geçiriyordu. Savaşlar, ekonomik bunalım yanında bir yanda tasavvufu ve tarikat geleneğini savunan, diğer yanda tarikatlere karşı olan, tasavvufu ve mevlid gibi mübarek gün ve geceleri kutlamayı şiddetle reddeden iki farklı dünya görüşü vardı. Bu manzumede Nabi’nin dünya görüşü ortaya çıkmakta, tarikatlere ve mevlid kutlamalarına olumlu baktığı görülmektedir. Nabi’nin devlete ve devletin başında bulunan padişaha ve onun sadrazamına sevgi ve bağlılığı da bu şiirde, özellikle son beyitlerde görülmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZTÜRK, Z. (2023). NABİ'NİN ŞİİRİNDE BİR MEVLİD TÖRENİ. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, Sayı: 19 - GÜZ 2023, 281–307. https://ajindex.com/articles/971821

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Adıvar, Halide Edip. Sinekli Bakkal. İstanbul: Atlas Kitabevi, 1966.
  2. Akar, Metin. Türk Edebiyatında Manzum Mi’râc-nâmeler. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 1987.
  3. Aksoy, Hasan - Kutlu, Mustafa. “Mevlid”, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi Devirler İsimler Eserler Terimler. 6/315,319. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1986.
  4. Andrews, Walter G. Şiirin Sesi Toplumun Şarkısı. Çev. Tansel Güney. İstanbul: İletişim Yayınları, 2001.
  5. Ateş, Erdoğan. “Geçmişten Günümüze Mevlit İcraları ve Önemli Mevlithanlar”, Süleyman Çelebi ve Mevlid Yazılışı Yayılışı ve Etkileri, ed. Mustafa Kara vd.437-446. Bursa: Osman Gazi Belediyesi Yayınları, 2007.
  6. Baysun, M. Cavid. “Ali Paşa”, DİA, 1/328-330. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1978.
  7. Bilkan, Ali Fuat. Nâbî Dîvânı I. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1997.
  8. Bilkan, Ali Fuat. Hayri-Nâme’ye Göre XVII. Yüzyılda Osmanlı Düşünce Hayatı. Ankara: Akçağ Yayınları, 2002.
  9. Bilkan, Ali Fuat. 17. Yüzyıl Türk Edebiyatı Klasik Estetikte Yeni Yönelişler 1600-1700. Ankara: Akçağ Yayınları, 2015.
  10. Çavuşoğlu, Mehmed. Divanlar Arasında. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2018.
  11. Çavuşoğlu, Semiramis. “Kadızâdeliler”, DİA, 24/100-102. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 2001.
  12. Devellioğlu, Ferit. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi, 1970
  13. Diriöz, Meserret. Eserlerine Göre Nâbî Divanı. İstanbul: FEY Vakfı, 1994.
  14. Erdal, Kelime. Halide Edib Adıvar’ın Eserlerinde Mevlid”, Süleyman Çelebi ve Mevlid Yazılışı Yayılışı ve Etkileri. ed: Mustafa Kara vd. 235-247. Bursa: Osman Gazi Belediyesi Yayınları, 2007.
  15. Erkal, Abdülkadir. Divan Şiiri Poetikası 17. Yüzyıl. Ankara: Birleşik Yayınevi, 2009.
  16. Ersoy, Mehmed Âkif. Safahat. haz. Ömer Rıza Doğrul – M. Ertuğrul Düzdağ, İstanbul: İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1975.
  17. Güneş, Kadir. El-Mu’cemü’l-‘Arabî Arapça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Mektep Yayınları, 2010.
  18. İnalcık, Halil. Şâir ve Patron Patrimonyal Devlet ve Sanat Üzerinde Sosyolojik Bir İnceleme. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2013.
  19. Kaplan, Mehmet. “Nâbi ve Orta İnsan Tipi”, Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar 1/25-44, İstanbul: Dergâh Yayınları, 1976.
  20. Karabulut, Ali Rıza. Kayseri Râşid Efendi Kütüphanesindeki Türkçe Farsça Arapça Yazmalar Katoloğu. Kayseri: Emek Matbaacılık, 1982.
  21. Karagöz, Mehmet. “Osmanlı Fikir Hayatında Kadızâdeliler”, Türkler, 11/254-276.
  22. Osmanlı, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002.
  23. Karahan, Abdülkadir. “Nâbî”, DİA, 9/3-7. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1988.
  24. Karahan, Abdülkadir.”Nâbî”, DİA, 32/258-260. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı- İSA