Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu çalışma Ẕaḫîre-i Ḫârezmşâhî’de ahlât-ı erbaa’nın işlenişini, tıp eserlerindeki ahlât-ı erbaa ile mukayese ederek benzerlikleri ve farklılıklarıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Hârezmşahlar devleti zamanında tıp ve tababet konusunda yeterince bilgi bulunmadığı gibi bu zamanda yetişen tabipler ve tıp dünyasına katkılarını tespit etmek kaynakların yetersizliği sebebiyle de bir hayli zordur. Bu sebeple yeni tıp kitaplarının ya da ilim âlemince yeterince teveccüh gösterilmemiş kaynakların tespiti, Hârezmşahlar döneminde tıbba dair gelişmeleri takip edebilmek ve değerlendirmeler yapabilmek adına oldukça önemlidir. Hârezmşahlar döneminin hekimi ve cerrahı İsmâil b. Hasan Cürcânî (ö. 531/1137) ve pek çok tıp kitabı arasında kendisine şöhret kazandıran Ẕaḫîre-i Ḫârezmşâhî adlı eseri bu boşluğu doldurmaya fayda sağlar. Tıp ilimleri ve cerrahlığa dair önemli kapsamlı bilgiler içeren eser, humoral patoloji teorisi denilen ahlât-ı erbaa’dan (أخلاط أربعه) noksan değildir. İnsan bedeninde bulunan dört hılt (kan, balgam, sevda, safra) ve bunların karışımının insan bedenindeki tesirleri Ortaçağ İslam tıbbının da ilgilendiği bir mesele olmuştur. Bu çalışma Ẕaḫîre-i Ḫârezmşâhî’de ahlât-ı erbaa’nın işlenişini, tıp eserlerindeki ahlât-ı erbaa ile mukayese ederek benzerlikleri ve farklılıklarıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Abstract
There was not enough information about medicine and medicine during the time of the Khwārazmshāhs state, and it is also very difficult to determine the physicians trained in this period and their contributions to the world of medicine due to the lack of resources. For this reason, the identification of new medical books or sources that have not been given enough attention by the scientific world is very important in order to follow and evaluate the developments in medicine during the Khwārazmshāhs period. Physician and surgeon of the Khwārazmshāhs period, Ismāʿīl b. Ḥasan D̲j̲urd̲j̲ānī (d. 531/1137) and his work called Dhakhīra-i Khwārazmshāhī, which made him famous among many medical books, will help fill this gap. The work, which contains important and comprehensive information about medical sciences and surgery, is not devoid of ahlât-ı erbaa called humoral pathology theory. The four secretions in the human body (blood, phlegm, black bile, bile) and the effects of their mixture on the human body have been a matter of interest to medieval Islamic medicine. This study aims to reveal the treatment of humoral pathology theory in Dhakhīra-i Khwārazmshāhī, with its similarities and differences, by comparing it with the morals in medical works.