Dergiler / OANNES - Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2023 / Cilt: 5 Sayı: 2

Erken Neolitik Çağ’da Yapı Kültü

Cult of Building in the Early Neolithic Age

Sayfa
517–544
Yayın Tarihi
2023-09-29
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma bahsi geçen bu uygulamanın nedenlerini, uygulama alanlarını, bölgesel ya da yerel benzerlikleri ile farklılıklarını ele almakla birlikte inançsal özelliklere de değinerek Erken Neolitik Çağ’ın bazı bilinmeyenlerine cevap aramaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanlığın var oluşundan günümüze kadar bir inanç sistemine sahip olduğu bilinmektedir, ancak Neolitik Çağ öncesine ait dönemlerde bu inanç sistemlerinin somut verileri neredeyse yok denecek kadar azdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Neolitik Çağ’da ise durum daha farklılaşmaya ve somutlaşmaya başlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma bahsi geçen bu uygulamanın nedenlerini, uygulama alanlarını, bölgesel ya da yerel benzerlikleri ile farklılıklarını ele almakla birlikte inançsal özelliklere de değinerek Erken Neolitik Çağ’ın bazı bilinmeyenlerine cevap aramaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Neolitik Çağ Yapı Kültü · Sembolizm · Neolitik İnanç

Özet

İnsanlığın var oluşundan günümüze kadar bir inanç sistemine sahip olduğu bilinmektedir, ancak Neolitik Çağ öncesine ait dönemlerde bu inanç sistemlerinin somut verileri neredeyse yok denecek kadar azdır. Neolitik Çağ’da ise durum daha farklılaşmaya ve somutlaşmaya başlamaktadır. Özellikle yerleşik hayata geçmeye başlayan topluluklar inançsal sistemlerini daha iyi göstermeye başlamış ve hatta neredeyse her alanda bunu yansıtmışlardır. Daha çok sembolik olarak tanımlanan bu Neolitik Çağ inanç sistemlerini mimarilerde, özel/günlük eşyalarda, ölü gömmelerde ve soyut kavramlarda kullanılmıştır. Bu inanç sistemlerinden biri de, Erken Neolitik Çağ yerleşiminde bulunan bir binanın tören, kurban ve farklı etkinliklerle gömülmesi ritüelidir. Bu durum Yakındoğu’da bulunan ve Erken Neolitik Çağ’a tarihlendirilen neredeyse tüm yerleşimlerde karşılaşılmış bir uygulamadır. “Yapı Kültü” olarak tanımlanan bu uygulamanın özellikle bu erken dönem yerleşimlerinde bulunan özel binalar olarak tanımlanan “Kamu/Kült” yapılarına uygulandığı görülmektedir. Tıpkı bir insan gibi bu yapıların temizlendiği, yapı içinde taşınabilir heykel, dikme/stel gibi öğelerin alındığı (varsa yeni yapıda kullanılmak üzere) ve bazı örneklerde hayvan veya insan kurbanlarına ait izlerin bırakıldığı görülmektedir. Bu ön ritüellerden sonra ise eski yapının yeni bir yapıyla kapatıldığı ya da tamamen toprak, taş ve atıl durumda olan malzemelerle doldurulduğu görülmektedir. Az olmasına rağmen bazı örneklerde yapının yakıldığı ve sonrasında yeni yapı ile kaplandığı ya da tamamen doldurulduğu da görülmektedir. Bölgesel farklılıklar olmasına karşın temelde bu işlem aynı amaçla ve aynı yapılara uygulanmaktadır. Bu çalışma bahsi geçen bu uygulamanın nedenlerini, uygulama alanlarını, bölgesel ya da yerel benzerlikleri ile farklılıklarını ele almakla birlikte inançsal özelliklere de değinerek Erken Neolitik Çağ’ın bazı bilinmeyenlerine cevap aramaktadır.

Abstract

It is known that mankind has had a belief system since the beginning of its existence, but the concrete data of these belief systems in the periods before the Neolithic Age are almost non-existent. In the Neolithic Age, the situation starts to become more differentiated and concrete. Especially the communities that began to settle down started to show their belief systems better and even reflected them in almost every field. These Neolithic belief systems, which are mostly defined as symbolic, were used in architectures, special/everyday objects, burial of the dead and abstract concepts. One of these belief systems is the ritual of burying a building found in an Early Neolithic settlement with ceremonies, sacrifices and different activities. This is a practice encountered in almost all settlements dated to the Early Neolithic Age in the Near East. It is observed that this practice, which is defined as "Building Cult", was applied especially to "Public/Cult" buildings, which are defined as private buildings in these early settlements. It is observed that these buildings were cleaned just like a human being, items such as portable sculptures, pillars/steles were taken (to be used in the new building, if any) and traces of animal or human sacrifices were left in some examples. After these preliminary rituals, it is observed that the old structure is covered with a new structure or completely filled with earth, stone and inert materials. Although it is rare, it is also seen in some examples that the building was burnt and then covered with a new structure or completely filled. Although there are regional differences, this process is basically applied for the same purpose and to the same buildings. This study analyses the reasons for this practice, the areas of application, regional or local similarities and differences, as well as the religious characteristics and seeks answers to some of the unknowns of the Early Neolithic Age.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇİFTÇİ, Y. (2023). Erken Neolitik Çağ’da Yapı Kültü. OANNES - Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 2, 517–544. https://ajindex.com/articles/963175

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. BAR-YOSEF O.-GOREN, N., 1973. “Natufian Remains in Hayonim Cave”. Paléorient, I, 49-68.
  2. BAR-YOSEF, O., 1998. “The Natufian Culture in the Levant, Threshold to the Origins of Agriculture”. Evolutionary Anthropology, 6(5), 159-177.
  3. BYRD, B.F., 2002. “Households in Transition Neolithic Social Organization within Southwest Asia”, In: Ian Kuijt (Ed), Life in Neolithic Farming Communities Social Organization, Identity, and Differentiation. New York: Kluwer Academic Publishers, 63-92.
  4. CALVET, C., 2007. Zivilisationen – Wie Die Kultur Nach Sumer Kam. Munich (Münih): Kindle Edition.
  5. CAUVIN, J., 1977. “Les Fouilles de Mureybet (1971-1974) et Leur Signification Pour Les Origines de la Sédentarisation au Proche-Orient”. Annuals of the American School of Oriental Research, 44, 19-48.
  6. CAUVIN, J., 1994.
  7. Naissance des Divinites, Naissance de L’agriculture. La Revolution des Symboles au Néolithique. Collection Empreintes (Nouvelle Editions Corriege: 1997). Paris: CNRS Editions. CAUVIN, J., 2000. The Birth of The Gods and The Origins of Agriculture. Cambridge: Cambridge University Press.
  8. CHILDE, G., 1953. New Light on the Most Ancient Near East. New York: Routledge. CLARE, L.-KINZEL, M.-SÖNMEZ, D.-ULUDAĞ, C., 2019. “Göbekli Tepe: UNESCO Dünya Miras Alanı ve Değişen Yaklaşımlar”. Mimarlık, 405, 14-19.
  9. CLARE, L.–TUNA YÜNCÜ, Z.-ULUDAĞ, C., 2019. “Göbekli Tepe”. In: Ertürk, N. and Karagül Türk, Ö. (Eds), UNESCO World Heritage in Turkey 2019, Ankara, 522-547.
  10. COQUEUGNIOT, E., 2011. “Des Peintures Dans Un Bâtiment Communautaire Du Néolithique Précéramique (Vers 9000 Av. J.-C.) À Dja’de (Syrie): Nature, Insertion Dans L’architecture Et Tentative D’interprétation”. Papers, XXIV, Valcamonica Symposium 2011, 151-156.
  11. COQUEUGNIOT, E. 2014. “Dja’de (Syrie) et Les Representations Symboliques au 9e Millenaire cal. BC”. In: C. Manen- T. Perrin- J. Guilane (Eds), La Transition Néolithique en Mediterranee, Actes de Colluque (Toulouse, useum, 14-15 Avril 2011). Paris: CNRS Editions, 91-108.
  12. ÇELİK, B., 2000. “A New Early Neolithic Settlement: Karahan Tepe”. Neo-Lithics, 2-3(00), 6-8.
  13. ÇİFTÇİ, Y., 2022. “Çemka Höyük, Late Epipaleolithic and PPNA Phase Housing Architecture”. Near Eastern Archaeology, University of Chicago Press, 85, 12-24., Doi: 10.1086/718166 ÇİFTÇİ, Y.-KODAŞ E.-ÖZKAN K. 2021. “Boncuklu Tarla Güneydoğu Alanı Çanak Çömleksiz Neolitik A Evresi Mimarisi ve “Nemrik Kültürü” Sorunsalı”. TUJANES, 3, 54-70.
  14. ÇİFTÇİ, Y.- KODAŞ, E.-GENÇ, B., 2020. “Çemka Höyük’te Açığa Çıkarılan Çanak-Ç