İskelet İmgesinin Günümüz Heykel Sanatında Kullanımı

Özet

Batı sanatında iskelet imgesi, antik çağdan itibaren ölümle ilişkili anlamlar barındırmıştır. Sanat tarihinde memento mori olarak tanımlanan ve ölümü hatırlatan eserler çağın getirdiği toplumsal şartlara ve inanca göre, hem biçimsel hem de iletilen mesajın altyapısı bakımından çeşitlilik göstermiştir. Antik Çağda hayattan zevk almaya teşvik ederken, Kilise etkisinde hayatın zevklerinden kaçınan daha manevi bir yaşam biçimine yönlendirmiştir. Anatomi araştırmalarında, anıt mezarlarda, resim sanatında, ölümün konu edildiği pek çok alanda dini anlamıyla yer almıştır. Ölüm sonrası öte dünya imgeleri, sosyal olaylar etkisiyle öne çıkmış ve iskelet imgesi geniş bir görsel dağarcık oluşturmuştur. Nitel yöntem olan doküman analizi kullanılan bu araştırma, iskelet imgesinin farklı dönemlerde aldığı görevler sonucu oluşan bu anlam dağarcığını inceleyerek, toplanan veriler ışığında, güncel heykel sanatında nasıl yorumlara evrildiklerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Günümüz heykel sanatında incelenen örnekler, kökeni farklı coğrafyalardan sanatçılara ait eserlerden seçilmiştir. Bunun amacı aynı zamanda iskelet imgesinin küresel anlamını değerlendirmek olmuştur. Seçilen güncel eserlerde, ölüm kavramı bir anlam katmanı olarak kullanılırken her birinde farklı bir temanın ele alındığı tespit edilmiştir. Yapıtlarda tema farklı imgelerin, nesnelerin, malzemelerin, mekanların oluşturduğu anlam katmanları ile ortaya konulurken, ölümü hatırlatan imge doğrudan anlatım gücü sayesinde bu dilin başat unsuru olmuştur. Günümüz sanatındaki güncel konuların, küresel anlam alanına sahip bir imgenin kullanımıyla, her coğrafya için anlaşılır bir dil oluşturduğu görülmüştür. Bu makalenin, kolektif hafızanın sanata tesiri gibi bir konunun yanı sıra güncel heykel sanatında memento mori özelinde yapılacak araştırmalara fayda sağlayacağı öngörülmektedir.