Dergiler / Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature / 2023 / Cilt: 9 Sayı: 3

DİVAN ŞİİRİNDE ŞERBET

Sayfa
411–428
Yayın Tarihi
2023-07-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu nedenle divanlarda geçen “nabza göre şerbet vermek” gibi deyimler de incelenerek örneklendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Divan şairleri, yaşadıkları dönemin özelliklerini eserlerine yansıtmışlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Şerbetin dilimize olan etkilerinin başında deyimlerde kullanılması yer almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu nedenle divanlarda geçen “nabza göre şerbet vermek” gibi deyimler de incelenerek örneklendirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:şerbet · mutfak kültürü · Divan şiiri

Özet

Divan şairleri, yaşadıkları dönemin özelliklerini eserlerine yansıtmışlardır. Bu eserlere baktığımızda dönemin yeme-içme kültürü hakkında ilginç bilgiler karşımıza çıkmaktadır. Divanlarda geçen içecekleri alkollü ve alkolsüz içecekler olarak iki grupta inceleyebiliriz. Bahsedilen alkolsüz içeceklerin başında şerbet gelir. Şerbet bal veya şekerle tatlandırılmış alkolsüz içecektir. Yaş ve kuru meyvelerden, baharatlardan, bitkilerden, bal ve şekerden şerbet yapımında faydalanılabilir. Şerbet, tatlı ve ferahlatıcı oluşu, sağlık alnında kullanışı ile şairler için olumlu hayallere zemin hazırlamıştır. Fakat sağlık alanında kullanılan şerbetlerin bazılarının acı olması, zehirlerin kimi zaman şerbetlere karıştırılarak verilmesi gibi özellikleri ile de olumsuz kavramlarla ilişkilendirilmiştir. Divan şairleri sevgilinin dudaklarını, ağzını, yüzünü ve ellerini şerbete benzetmişlerdir. Sabahları çiçekler üzerinde oluşan çiğ şairler tarafından şerbet olarak hayal edilmiştir. Somut kavramların yanında soyut kavramlar da şerbet olarak hayal edilmiştir. Kavuşma, aşk, sevgi, vicdan, muhabbet, merhamet, lütuf, barış, vefa, cömertlik veya adalet gibi olumlu kavramlar şaire tatlı gelişleri ile şerbete benzetilmiştir. Aynı zamanda ayrılık, ölüm, ecel, zaman ve pişmanlık gibi olumsuz kavramlar acı birer şerbet olarak ele alınır. Şerbetler, Türk kültüründe kimi geleneklerde hâlâ yaşamaktadır. Nişan/söz kutlamalarında, lohusa ziyaretlerinde veya Ramazan sofralarında şerbet ikram edilmektedir. Bugün unutulan şerbetle ilgili bazı geleneklere de Divanlarda rastlanılmıştır. Şerbetin dilimize olan etkilerinin başında deyimlerde kullanılması yer almaktadır. Bu nedenle divanlarda geçen “nabza göre şerbet vermek” gibi deyimler de incelenerek örneklendirilmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYDIN, F. (2023). DİVAN ŞİİRİNDE ŞERBET. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, Cilt: 9 Sayı: 3, 411–428. https://ajindex.com/articles/958078

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Akça, Zeynep (2018). 17.Yüzyıl Divanlarında Mutfak Kültürü. Yüksek Lisans Tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi.
  2. Akgül, Ahmet (2011). Abdullah Sıdkî Divanı (İnceleme, Metin, Dizin). Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi.
  3. Aksoyak, İsmail Hakkı (2018). Gelibolulu Mustafa Âlî Divanı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay. Aksoyak, İsmail Hakkı; Arslan, Mehmet (2018). Haşmet Divanı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay. Albayrak, Çağdaş (2009). Ağazâde Örfi Divanı (transkripsiyonlu metin aktarımı). Yüksek Lisans Tezi. Edirne: Trakya Üniversitesi.
  4. Alıcı, Lütfü (1992). Azmizade Mustafa Haleti Divanı (inceleme-metin). Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi.
  5. Araz, Nezihe (1999). “Tatlı Tatlı Yiyelim Tatlı Tatlı Konuşalım”. Eskimeyen Tatlar içinde, 32-54. İstanbul:
  6. Vehbi Koç Vakfı Yay. Arslan, Mehmet (2002). Şeref Hanım Divanı. Ankara:
  7. Kitabevi.
  8. Arslan, Zafer (2010). Divan-ı Sûzî-i Sivâsî Tenkitli Metin-İndeks. Yüksek Lisans Tezi. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
  9. Aydemir, Yaşar (2000). Behiştî Divanı. Ankara:
  10. MEB. Aydemir, Yaşar (2007). Ravzî Divanı. İstanbul:
  11. Birleşik Kitabevi.
  12. Aydın, Abdullah (2009). Hanyalı Nûrî Osman ve Dîvânı. Doktora Tezi. Ankara:
  13. Gazi Üniversitesi.
  14. Aydın, Sibel (2021). Kara Fazlî Dîvânı (İnceleme-Metin Bağlama Dizin ve İşlevsel Sözlük). Yüksek Lisans Tezi. Niğde: Ömer Halisdemir Üniversitesi.
  15. Aydoğmuş Yüce, Emine (2010). Abdürrahim Tirsî ve Divanı. Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi.
  16. Balbaba, Sefa (2009). Kemal Ümmî Divanı Tenkitli Metin-İndeks. Yüksek Lisans Tezi. Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
  17. Bekmez, Hasan (2009). Kitâb-ı Tıbb-ı Latîf (İnceleme-Metin-Sözlük). Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
  18. Bilkan, Ali Fuat(2011). Nâbî Divanı. Ankara:
  19. Akçağ. Ceyhun Sezgin, Ayşe; Durmaz, Pınar (2019). “Osmanlı Mutfak Kültüründe Şerbetlerin Yeri ve Tüketimi”. Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 7 (2): 1499-1518.
  20. Çavuşoğlu, Mehmet; Tanyeri, Mehmet Ali (1981). Hayretî Dîvanı Tenkidli Basım. İstanbul:
  21. Edebiyat Fakültesi Yay. Çelik, Seher (2020). “Türk Kültür Hayatında Şerbet”. International Turkish Culture and Art Symposium, 29-30
  22. Kasım, Etimesgut/Ankara.
  23. Çetin, Hasan Ali (2020). Eski Anadolu Türkçesi Eczacılık ve Tıp Terimleri Sözlüğü. Ankara:
  24. TDK. Devellioğlu, Ferid (2000). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara:
  25. Aydın. Dikmen, Hamid (1991). Seyyid Vehbî ve Divanının Karşılaştırmalı Metni. Doktora Tezi. Ankara:
  26. Ankara Üniversitesi.
  27. Doğan, Güler (201